Reklamı Kapat
0

Tarihçiler teori, hipotez, kanun kelimlerini bilimdekinden farklı anlamda kullanıyorlar mı?

Ilber ortayli evrim sadece bir teoridir kanun degil demis. Tamamen halk dilindeki dusunce gibi. Cagri abinin ilk kitabinda tam tersi. Amacim ilber ortayliyi kotulemek degil sadece neden oyle dedi merak ediyorum. Celal hoca da orda yanlis bilgi oldugu bile bile niye yorum yapmadi merak ediyorum. Acaba odami oyle dusunuyor?

1
Teşekkür
Hatırla (2)
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Bunu iki şekilde yorumlamak mümkün: İlki, apaçık yanlış (pedantik yaklaşım); ikincisi, gevşek kullanım (semantik yaklaşım).

Darwin'in açıklamasının bir hipotez veya postülat olduğunu söylemek apaçık hatalı; çünkü Darwin değişime yönelik tek bir fikir ileri sürmedi. Doğal Seçilim, Cinsel Seçilim, kaynaklar için rekabet, silahlanma yarışı, abartılı özelliklerin daha da abartılması ve hatta yanlış da olsa gemül hipotezi gibi çok sayıda hipotez geliştirdi ve bunların hepsini Evrim Teorisi'ni inşa etmekte kullandı. Bu hipotezlerin ve teorilerin bir kısmı kendisine ait bile değil (Malthus'un teorisi gibi).

Postülat zaten diyemeyiz; çünkü Evrenin Karanlığında Evrimin Işığı kitabımızda da gösterdiğimiz gibi, Darwin'in Doğal Seçilim yoluyla Evrim Teorisi zaten 4 postülata dayanıyor; postülatların postülatı olarak tanımlama gibi absürt bir tanımı takip etmediğimiz sürece, bu söylenen yanlış olacaktır.

Öte yandan pedantik değil de semantik yaklaşacak olursak; ortada çok da büyük bir problem olmadığını görebiliriz, çünkü orada sohbet eden kişilerin hepsi, bilimin evrime yaklaşımını çok iyi bilmektedir ve bu nedenle terminolojik bir kavgaya girilmeyeceği açıktır. Sanılanın aksine bilim insanları, oturdukları masalarda ağızlarında pipolarıyla terimlerin doğru kullanımını tartışan insanlar değillerdir. Hepsi az çok hipotez nedir, teori nedir, bunları bilir; ancak bunların hangi durumlarda kullanılması gerektiği bilgisi bilim yapmak için önemli bir bilgi değildir. Dolayısıyla hipotez, kanun ve teori gibi sözcükler son derece gevşek bir şekilde kullanılabilir; birbirleri yerine kullanıldıkları da çok sık görülür (örneğin bu makalede Sıçramalı Evrim'den başlıkta teori olarak, özette hipotez olarak bahsediliyor).

Sorun, "Evrim sadece bir teori, demek ki inanılmamalı." gibi bilimsel konsensüs ile bariz bir şekilde çelişen iddialar üretildiğinde çıkıyor. Semantik önem kazandığında, işin doğrusunu anlatmak zorunluluk oluyor. Bu nedenle işin aslını bilmekte fayda var ve işin aslı, kitapta anlattığım gibi (herhangi bir diğer akademik kaynaktan ve kitabın kaynaklarından da doğrulanabilir zaten). Örneğin Ulusal Bilimler Akademisi şöyle yazıyor (vurgu bana ait):

"Bilimde teoriler daha fazla kanıtlanarak gerçeğe dönüşmezler. Daha ziyade teoriler, bilimin ulaştığı en son noktalardır (İng: "end points"). Çok yoğun gözlem, deney ve yaratıcı düşünce ile geliştirilerek anlaşılırlar. Çok sayıda bilimsel gerçeği, yasayı, test edilmiş hipotezi ve mantıksal çıkarımı içerirler."

Öte yandan televizyona çıkan hocaların ağızlarından çıkanı 5 kere düşünmelerinin çok önemli olduğuna inanıyorum; özellikle de Türkiye gibi bilim konusunda ham olan ülkelerde... Tabii ki bu programda bu tür bir ciddiyetten ziyade, sohbet eden arkadaşların olduğu bir hava var; dolayısıyla bir canlı yayın ciddiyeti bile olduğunu düşünmüyorum. Bu, programı keyifli yapıyor ama bu tür gafların kaçmasına neden olabilir.

Kabul Edilen Cevap
4
Teşekkür (3)
Paylaş
4

Kaynaklar

  • O. G. Woodberry, et al. (2009). Testing Punctuated Equilibrium Theory Using Evolutionary Activity Statistics. Australian Conference on Artificial Life. doi: 10.1007/978-3-642-10427-5_9. | Arşiv Bağlantısı
  • National Academy of Sciences. (1999). Science And Creationism: A View From The National Academy Of Sciences. ISBN: 0-19-517234-5. Yayınevi: National Academy Press.
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku