Sorulara Dön
0
Fizik & Kuantum

Sonsuzluk mümkün mü?

Matematikte geçerli olan sonsuzluk, fiziktede mümkün müdür? Bilim ilerleyip, teknoloji geliştikçe maddenin en kucuk yapi tasinin, en küçük olmadığını görüyoruz. Atomla. Baslayip, proton nötron foton kuark vd. Diye hala öğrenmeye devam ediyoruz. Bu noktada sonsuzluk mümkün müdür? Teknoliji ilerledikce daha kucuk parcacik yada dalga yada başka bir şeyler ile karsilabiliriz. Yoksa matematik gerçeği mi söylüyor?

1
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Lawrence Krauss “Hiç Yoktan Bir Evren”: “Açıktır ki boş uzayın enerjisi ya da bu yüzden herhangi bir şeyin enerjisi fiziksel olarak sonsuz olamaz. Bu yüzden de hesaplamayı yapmanın, sonlu bir cevaba ulaşmanın bir yolunu bulmamız gerekir.”

İki şeyin arasında ki mesafeyi potansiyel olarak sonsuz parçalara bölebiliriz ama gerçekte ancak sonlu mesafe katedilebilir.

Yunan filozof Aristo da sonsuzluğun gerçekte olmadığını, yalnızca potansiyel sonsuzluğun olabileceğini ifade eder.

Edward Kasner ve James R. Newman şöyle demiştir: “Sonsuzluk yoktur demekle balık denizde olur demek aynı şeydir.”

Alexander Vilenkin “Many World In One” kitabında şöyle demiştir: ”Şimdi sahip olduğumuz kanıtlar sonucunda evrenbilimciler artık geçmişi sonsuz bir evren olasılığı ardına saklanamazlar.” Yine Alexander Vilenkin şöyle demiştir: “Uzay boşluğu hiçlikten çok farklıdır, fiziksel bir objedir.”

P. J. Zwar “Zaman Açıklar” yayınında şöyle demiştir: “Tasavvur edemeyeceğimiz tek bir şey varsa o da bir şeyin yoktan var olamayacağıdır.” Yoktan var olan bir şeyin, nihai olacağı düşünülmesi iktiza ederken nihai olmayacağını düşünmek spekülatif olmaktadır.

Atom konusu hakkında "Cevher-i Ferd" (Bölünemeyen Parça) ile alakalı makaleler okumanızı tavsiye edebilirim. Her ne kadar bu konu fizik felsefi olsa dahi özet olarak: Uçları ve kenarları sonlu olanın sonsuza kadar bölünen parçaları kapsaması imkansızdır. Sonlarla kuşatılan sonsuz olanı kuşatamaz, aynı şekilde cisimde duyularla algılanan birleşme duyula sonludur. Şüphe yoktur ki ayrışma kendinden önce olan bir bileşmeyi ister. Eğer cisim sonsuz bir şekilde bölünseydi bu durumda onda sonsuz bir birleşme olmuş olması gerekirdi. Bilfiil bir ayrışma olsaydı ondan önce bilfiil bir birleşme olmuş olurdu. Eğer ayrışma bilkuvve (potansiyel) ve vehmi (farazi) olsaydı ondaki birleşme de bilkuvve ve vehmi olurdu. Onun birleşmesi kuvve ve fiil olarak sonlu ise ayrışmasının da böyle olması gerekir. Cismin kapsadığı ölçü sonlu, sayılabilir ve sınırlı olan bir ölçüdür. Eğer cisim iki kısma ayrılsa ve iki parçadan birisi sonsuz ölçüleri olacak şekilde sonsuza kadar bölünmeyi kabul etse bu durumda yarım olan daha azın, bütün olan daha fazla gibi olması (ona eşit olması) gerekirdi ve ölçüler bakımından sonsuz olanın az ve daha fazla olana eşit olması gerekirdi ki bunun her ikisi de imkansızdır.

Gerçek bir küre ve gerçek bir yüzey hakkındaki durumu düşünelim: topu yüzeye vurduğumuzda o, yüzeye temas eder mi yoksa etmez mi? Eğer temas etmişse onun bu teması bölünebilir bir yerle mi bölünemez bir yerle midir? Eğer teması bölünebilir bir yerle ise bu top yuvarlak değil yüzey olur; eğer teması bölünemez bir yüzeyle olursa işte bu bölünemeyen parçadır. Sınır bir çizgidir ve çizgi de genişliği olmayan bir uzunluktur. Bu durumda cisim sonlu olmuş olur. Eğer cismin kendisinde sonlandığı sınır bölünebiliyorsa bu çizgi değildir. Genişlik olarak bölünemeyip uzunluk olarak bölünebiliyorsa, bölünemeyen bir nokta bölünebilir ki, bu bölünemeyin cüzdür ve her halükarda sonludur.

Materyalist Grek atomculuğu öncelikle metafizik aleyhtarı, cismanî var oluşun ötesinde başka bir prensip tanımayan özelliğiyle dikkati çekmektedir. Sokrat öncesi Yunan felsefesinde Leukippus tarafından ortaya atılan ve ilk defa Demokritos’un gayretleriyle sistemleştirilen atomculuk, daha sonra Epikuros ve Lucretius tarafından da benimsenerek geliştirilmiştir.

Demokritos atomculuğuna göre nesneler cismanî, dolayısıyla yer kaplayan, ezelî, değişmez, sonsuz sayıda ve mütecânis atomlardan meydana gelmiştir. Yalnızca atomlar ve boşluk vardır. Kâinattaki değişmeler atomların mekanik tarzda birleşip ayrılmasından ibarettir. Var olan şeyler yok olmaz, yoktan da hiçbir şey var olmaz. Kâinatta rastlantı yoktur; her şeyin bir sebebi vardır ve bu sebep, sonucunu zorunlu olarak doğurur. Buradaki determinizm, kâinatın var oluşunda bir gaye bulunduğu fikrini reddeden mekanist anlayıştan ibarettir. (Bu iki paragrafta geçen "atom" kelimesini bölünemeyen cüz olarak düşünün.)

Atomlar fizik nitelikleri itibariyle sonsuz bir çeşitlilik göstermekle birlikte kimyevî açıdan mütecânistir. Nesnelerdeki farklılıklar atomların sayı, büyüklük, biçim ve düzenindeki farklılıklardan doğar. Dolayısıyla atom ve boşluk dışındaki şeyler zihnî ve hissî idraklerimizin bir mârifetidir, yani eşyaya ait niteliklerin ontolojik bir mahiyeti yoktur. Renk, ısı, ses vb. hissî nitelikler birer vehimden ibarettir.

Var oluşu, duyularla algılanmış olmakla özdeşleştiren Berkeley ise duyularla algılanmadığı gerekçesiyle madde cevherinin olmadığını, yalnızca arazların mevcut olduğunu iddia etmiştir.

Şu kavramlara bakınız: Hatt - Sath - Cism-i Talimi (Cism-i Tabii) - Cisim - Cismani

104 görüntülenme
1
Teşekkür (1)
Paylaş
1

Kaynaklar

Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın