Hayır, 7 saniye olmaz. Hesabınız aritmetik olarak doğru ama geometri yanlış, gerçek geçiş süresi yaklaşık 0,5 ile 1 saniye arasındadır. Siz ISS'nin yörüngesinde Dünya'nın merkezinden bakıldığında 0,5° ilerlemesi için geçen süreyi buldunuz. Oysa biz Güneş'e Dünya'nın merkezinden değil, yüzeyinden bakıyoruz.
Sizin hesabınız: 2πR = 2π×6771 ≈ 42.545 km. Hızı yaklaşık 8 km/s alırsanız periyot ≈ 5318 s eder. 0,5° bir çemberin 1/720'si olduğundan 5318/720 ≈ 7,4 s çıkar. Yani ISS'nin yörüngesinde yaklaşık 59 km yol aldığı süreyi hesaplamış oldunuz.
Neden olmuyor: Güneş'in 0,5°'lik açısı bizim gözümüzden ölçülen bir açıdır. Güneş sonsuz uzaklıkta sayılır, ISS ise bizden zenitte yalnızca yaklaşık 400 km uzaktadır. 59 km'lik yay 400 km'den bakıldığında yaklaşık 8° görünür, Güneş'in çapının on altı katından fazla. Yani 7 saniyede ISS, Güneş'in önünden geçmekle kalmaz, gökyüzünde epey yol da alır.
Doğru yol:
- Hız: v = √(GM/R) = √(398.600/6771) ≈ 7,67 km/s.
- Güneş'in açısal çapı yaklaşık 0,53° ≈ 0,0093 rad. d uzaklıktaki bir cismin bu açıyı kapatması için gereken genişlik d×0,0093 olur. Zenitte (d = 400 km) bu yaklaşık 3,7 km eder.
- Süre = 3,7 km / 7,67 km/s ≈ 0,5 s.
ISS ufka yaklaştıkça uzaklık artar. 1000 km'de Güneş diskinin kapladığı genişlik yaklaşık 9 km olur, süre de yaklaşık 1,2 s'ye çıkar. Gerçek süre ayrıca ISS'nin Güneş diskinin merkezinden mi yoksa kenarından mı geçtiğine ve hareket yönüne bağlıdır. Fotoğraflanan geçişlerin çoğu bu yüzden bir saniye civarında sürer. Güneş'in önünden 7 saniye boyunca yürüyen bir ISS olsaydı, uzay istasyonu değil, güneş tutulması olurdu, bu da biraz fazla mesai sayılırdı.
Kısacası, 2πR/720 ISS'nin yörüngede kat ettiği mesafeyi verir. Geçiş süresi içinse yer gözlemcisinin görüş açısı ve ISS'ye olan uzaklık hesaba girmelidir. Bir fotoğraftan ISS yörüngesinin nasıl hesaplanabileceğini merak ederseniz Teets'in makalesi bu tür basit geometrik ölçümlerin ne kadar işe yaradığını gösteriyor.
Kaynaklar
-
Donald A. Teets. Computing A Satellite Orbit From Photographs. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Gregory I. Redfern. International Space Station And Satellites. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı