Sabun mikropları neden ve nasıl öldürür?

Ya şimdi sosyal medyada her gün bir 'şunu yemeyin, buna dokunmayın, hepimiz öleceğiz' videosu düşüyor ya, inanın bazen mutfaktaki en basit şeylerin şovunu unutuyoruz. Mesela sabun! Gıda mühendisi olarak fabrikalarda veya restoran mutfaklarında gıda güvenliği derken bizim en büyük silahımız, o lavabo kenarında boynu bükük duran sabundur.

Sabunun olayı çok kral bir kimyadan geçiyor. Şöyle düşünün, sabun molekülü şekil olarak biraz çiviye veya toplu iğneye benzer. Bir baş kısmı vardır suyu çok sever, bir de kuyruk kısmı vardır sudan nefret eder ama yağa bayılır. Bizim dert ettiğimiz o zararlı bakterilerin ve bazı virüslerin dış duvarı da bildiğimiz yağdan oluşan bir zardır. Fermentasyonla veya gıda güvenliğiyle uğraşırken bu hücre zarı yapısı bizim çok ilgilendiğimiz bir konudur.

Sen ellerini köpürte köpürte yıkarken, o sabunun yağı seven kuyrukları gidip doğrudan mikrobun yağlı zarına saplanır. Moleküller zarı öyle bir ittirip kakar ki, mikrobun dış duvarı balon gibi patlar. İçindeki b��tün yapı taşı ve proteinler dışarı saçılır. Yani sabun mikrobu kelimenin tam anlamıyla parçalayıp öldürür. Sonra sabun bu parçaları küçük toplar halinde hapseder ve sen suyu açtığında hepsi şakır şakır kanalizasyona gider.

Peki bütün mikroplar bu numarayı yer mi? Hayır tabii. Gıda güvenliğinde bizi en çok terleten bazı tipler var. Mesela gıda zehirlenmesine yol açan norovirüs gibi kılıfsız virüslerin dışında o yağlı zar yoktur, protein bir kalkanları vardır. Veya bazı bakterilerin oluşturduğu sporlar o kadar dayanıklıdır ki sabun onları patlatamaz. Ama sabun burada da mekanik olarak devreye girer. Köpük ve senin ellerini ovuşturman sayesinde bu dayanıklı mikroplar da derine tutunamaz, kayganlaşıp suyla beraber elinden akıp giderler. Yani sabun onları öldüremese bile kapı dışarı eder.

O yüzden internetteki o felaket tellallarına pek kulak asmayın, yemeğe oturmadan veya mutfağa girmeden önce ellerinizi yirmi saniye adam akıllı sabunlayın yeter. Bütün sihir o köpüğün içinde yatıyor.