Türkiye'deki örgün eğitimde evrim teorisinin ve farklı inanç sistemlerinin derslerde neredeyse hiç yer bulamaması pedagojik bir unutkanlık değil, merkezi eğitim politikalarının ideolojik ve kültürel tercihlerinin doğrudan bir sonucudur. Müfredat, bilimsel kapsayıcılığı ve çoğulcu düşünceyi merkeze almak yerine, toplumdaki egemen inanç kalıplarını ve hassasiyetleri koruma refleksiyle şekillendiriliyor.
Biyoloji tarafında en somut kırılma 2017 yılındaki müfredat değişikliğiyle yaşandı. Evrim ünitesi, lise düzeyindeki öğrenciler için güya fazla karmaşık ve tartışmalı bulunduğu gerekçesiyle ders kitaplarından resmen çıkarıldı. Oysa evrim, tüm yaşam bilimlerini bir arada tutan muazzam bir tutkaldır! Theodosius Dobzhansky'nin o çok sevdiğim meşhur sözünde dediği gibi, evrimin ışığı olmadan biyolojide hiçbir şey anlam kazanamaz. Popüler kültürden bir örnek verirsek, evrimi müfredattan çıkarmak, Marvel evreninden kahramanların köken hikayelerini silip sadece final kavgalarını izlemeye benzer. Virüslerin nasıl hızla mutasyon geçirdiğini ya da bakterilerin antibiyotiklere nasıl direnç kazandığını anlatırken evrim mekanizmasını denklemden çıkaramazsınız. Buna rağmen müfredatı hazırlayanlar, bilimsel bir gerçeğin dini inançlarla çatışacağı kaygısıyla bu devasa omurgayı üniversite yıllarına ötelemeyi seçti.
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi derslerindeki tablo da benzer bir tekdüzelik anlayışından besleniyor. Anayasal olarak zorunlu olan bu ders, dünyadaki farklı inançları, dinler tarihini ve felsefi akımları nesnel biçimde tanıtan çoğulcu bir program sunmuyor. Ağırlıklı olarak Sünni Hanefi mezhebinin inanç ve ibadet esaslarını aktaran mezhepsel bir model uygulanıyor. Hristiyanlık, Musevilik, Doğu inançları veya deizm ile agnostisizm gibi felsefi duruşlar, sadece son sınıflarda birkaç sayfayla geçiştirilen yüzeysel maddelerden ibaret kalıyor. Buradaki amaç farklı düşünce sistemlerini karşılaştırmalı olarak tartışmak değil, belirli bir inanç kimliğini pekiştirmek olduğu için diğer inançlar kenarda kalıyor.
Hem modern bilimin kalbini hem de inanç dünyasının zenginliğini teğet geçen bu sistem yüzünden, senin gibi meraklı zihinler gerçeği kendi çabalarıyla aramak durumunda kalıyor. Sınıfın içinde konuşulmayan bu temel soruların yanıtını internette, popüler bilim yayınlarında veya kitaplarda tek başına arayıp bulmuş olman tam olarak bu müfredat boşluğunun doğal bir yansımasıdır.
Kaynaklar
-
Netta Dagan vd.. Whether, What, And How Should We Discuss Evolution And Faith In Biology Classes? Insights From Semi-Structured Interviews And A Delphi Study. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Heslley Machado Silva. Undermining Scientific Progress. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı