Öncelikle toplumdaki gruplara etiketler koymamızın en büyük sebebi bence sosyal medya. Bizi bir gruba dahil olmamız gerekli gibi hissediyor ve bu yüzden kendimize de etiketler koyuyoruz aslında. Karşıt gruplar birbirinin en kötülenebilir ya da aşağılanabilir genellenmiş terimini bulup bununla alay etmeye başlıyorlar fakat her grubun iyi ve kötü yönleri vardır. Örnek olarak metalci olan kişilere: ''duş al, satanist misin?'' gibi sözler yöneltildiğini biliyoruz. Aynı zamanda çok temiz ya da Hristiyan/Müslüman... Bir metalci olabileceğini de biliyoruz. (Sonuçta bu dine bağlı bir şey değil) Bu konu hakkında bir sürü örnek verilebilir. Peki biz bu düşüncelerimize ve istemeden etiket koymaya nasıl engel oluruz?

Kendim de uyguladığım bir yöntemden bahsedeceğim. Neye karşı ön yargılıysam o düşünceye sahip bir kişiyle mutlaka konuşmaya çalışıyorum. Aramızda tartışma çıkarsa ya da karşımdaki kişi savunduğu konu hakkında eksik bilgiye sahipse bir başka kişiye şans veriyorum. Eğer ki bunları yapmak istemezseniz de youtube'dan çok kolay bir şekilde konuya hakim kişilerden iki türlü bakış açısı olarak dinleyebilirsiniz. Yani argümanlara karşılık ne gibi cevapları olduğuna bakabiliriz. Bunu yapmak bi noktadan sonra saygı duymamız gerektiğini hissettiriyor gerçekten. Fikirlerine saygı duymasak nefret etsek bile insanlıklarına saygı duymak lazım. Tabii bu her insana saygı müsamma gösterelim anlamına da gelmiyor. Dediğim gibi alanında bilgi sahibi olan kişilere.

Merhabalar.

İlk sorunuz "İnsanlara yakıştırdığımız ifadeleri dile getiriken keyif alıyoruz. Ya yanılıyorsak?" İnsanları içine koyduğumuz grupların özelliklerini ve o kişilerin davranışlarını bildiğimizden dolayı onlara etiketler yapıştırıyoruz. Bahsettiğiniz ifadelerin çoğunun olumsuz olduğunu görüyorum. Bu tarz ifadeleri insanlara yakıştırmamızın başlıca sebebi bence onların bulunduğu gruplardan ayrı hissetmemiz değil de kendimizi onlardan üstün görmemizdir. Fakat bazı insanlara bariz etiketler yapıştırmak çok da yanıldığımızı göstermeyebilir. Örneğin; belediye binasına bomba atan bir vatandaşa anarşist, Hitler gibi yöneticilere de diktatör demek bariz lakaplara girebilir. Her ne kadar insanlara (pozitif de olsa) etiket yapıştırmak doğru olmasa da ister istemez bu davranışta bulunduğumuzda hem o grubu hem o insanı ve davranışlarını bilmemiz gerekir ki yanılma ihtimalimizi minimuma düşürelim.

Bir diğer sorunuz "Ya o gruba/insana yakıştırdığımız ifadeler bizi de niteliyorsa" bu tamamen insanın kendini tanımasıyla alakalıdır. Nasıl kendimize komünist, saygılı, solcu, takıntılı gibi olumlu/olumsuz çeşitli ifadeleri uygun görüyorsak bu hem o grubu bilmek hem de kendimizi o grubun niteliğinde tutarlı hissetmekten gelir. Ancak bu sorunun bir diğer yanıtı olabilecek bir diğer durum ise; kendimizde olduğu için korktuğumuz, sevmediğimiz veya kabul edemediğimiz için bastırdığımız özellikleri bir başkasında gördüğümüzde nefret duymamız olabilir. Bunu çözmek için de biraz derine inmemiz, değiştirmemiz. yapamıyorsak da kabullenmemiz gerekir. Dile kolay elbette.

"Ya karşı taraf öyle değilse" bu soruyu sormak her şekilde doğal olacaktır. Örneğin "iyi biri" diye nitelendirdiğimiz bir insanın bize zarar vermesini göz ardı ederiz. Ya da "kötü biri" diye nitelendirdiğimiz bir insanın özünde iyi biri olabileceğini düşünmeyiz. Bu da bizi yaralayabilir. Bu yüzden öncelikle herkesin insan olduğunu anlamamız gerekir. Herkesin her şeyi yapabileceğini bilmeli ama içten içe kendimize belli etmemeliyiz. Yoksa herkesin hakkında düşünerek kimseye güvenemez ya da kimseden korunamayız.

"Nasıl etiket yapıştırmaktan keyif almayı bırakırız" tabiki üstte söylediğim gibi herkesin ve kendimizin insan olduğunu bilerek. Burdan yola çıkarak; herhangi bir psikolojiyle, kötü/iyi bir durumun etkisinde veya toplum baskısı altında neye dönüşeceğimizi/nasıl davranacağımızı bilemeyiz. Biz de her an o gruba yakıştırdığımız insanlardan olabiliriz istesek de istemesek de. En basit örnekle; küçükken "ben büyüyünce alkol içmeyeceğim" dedikten sonra 20 yaşında alkolik de olabiliriz. Tabi her zaman negatif olmak zorunda değil ama en basit böyle açıklayabildim.

"Nasıl yanıldığımızı anlarız, yanıldıktan sonra kanıtlamak/çürütmek için ne yapmalıyız" Yanıldığımızı anlamak için yine en başta farkındalık gerekir. Peki bu farkındalığa nasıl ulaşırız? Bence her şey yine insan olmanın bilincinde olmakla başlıyor. Ya da yanıldığımızı düşündüğümüz grup veya kişileri daha iyi tanımaya çalışıp daha bilgili bireyler olabiliriz. Kanıtlamak/çürütmek için de yine en iyi şekilde araştırıp olabilecek en objektif biçimde anlatabiliriz. Veya bazen haksız olduğumuzu kabul edip insanları da kendi haline bırakmayı deneyebiliriz. Çünkü biz de insanız ve diğer insanlar hakkında yanılırız. Birini tanımaya çalışırken onu gruplara sokmak yerine en başta anlayışlı olmayı denemeli ve tekrar tekrar insan olduğunu kabullenmeliyiz. Bu sayede hem güvenebilir hem de korunabiliriz.

Fikrimce.

Teşekkür ederim.