Merhaba
Teorik olarak kaybolan komutun yerine, doğru zamanda doğru kasa uygun şiddette elektriksel uyarı verilebilirse hareketin işlevsel bir bölümü geri kazandırılabilir. Lakin burada küçük bir ayrım yapmak gerekir. Elektrik kasın enerjisi değil, kasılmasını başlatan komuttur. Kas ihtiyaç duyduğu enerjiyi yine hücresel yollarla, yani ATP üzerinden karşılar. Bu nedenle sistem kasın “enerji ihtiyacından” ziyade ürettiği kuvveti, eklem açısını, hareket hızını ve yorulma düzeyini takip etmelidir. Sensörlerden gelen bilgilerle uyarının şiddetini ve zamanlamasını sürekli değiştiren bu yönteme kapalı devre fonksiyonel elektriksel uyarım denir. Bu sistemlerle ayağı kaldırma, kavrama, pedal çevirme, ayağa kalkma ve destekli yürüme gibi hareketler kısmen veya tamamen oluşturulabiliyor. Lakin çalışmaların önemli bir bölümü hâlâ tek eklem ya da sınırlı hareketler üzerinde yürütülüyor. Hareketin ne ölçüde geri kazanılabileceğini ise hasarın yeri belirler. Beyin ile omurilik arasındaki iletişim kesilmiş fakat alt motor nöronlar, çevresel sinirler ve kaslar sağlam kalmışsa başarı ihtimali daha yüksektir. Şayet motor nöronun kendisi ve kasa uzanan sinir yolu tamamen kaybolmuşsa, doğrudan kası uyarmak çok daha güç ve daha az hassas hale gelir. Nitekim 2023 yılında yayımlanan bir çalışmada, beyin ile omurilik arasında kurulan yapay bir bağlantı sayesinde kronik omurilik yaralanması bulunan bir kişi ayağa kalkabilmiş, yürüyebilmiş ve merdiven çıkabilmiştir. Keza bu oldukça önemli bir gelişmedir fakat tek bir kişi üzerinde gösterilmiş olması, yöntemin henüz herkes için tam bir tedavi olduğu anlamına gelmez. Kısacası hareket, basit bir kasılmadan günlük yaşamda işe yarayan kontrollü hareketlere kadar geri kazandırılabilir. Fakat doğal hareketin inceliğini, dengeyi ve uzun süreli dayanıklılığı bütünüyle taklit edebilmek için kas yorgunluğu, duyusal geri bildirim ve birden fazla kasın eş zamanlı kontrolü gibi sorunların da çözülmesi gerekir. [1][1][2][3]
Kaynaklar
-
Henri Lorach ,Andrea Galvez ,Valeria Spagnolo ,Felix Martel ,Serpil Karakas ,Nadine Intering ,Molywan Vat ,Olivier Faivre ,Cathal Harte ,Salif Komi ,Jimmy Ravier ,Thibault Collin ,Laure Coquoz ,Icare Sakr ,Edeny Baaklini ,Sergio Daniel Hernandez-Char, et al. Beyin-Omurilik Arayüzü Kullanarak Omurilik Yaralanmasından Sonra Doğal Bir Şekilde Yürüyebilme. (24 Mayıs 2023). Alındığı Tarih: 24 Mayıs 2023. Alındığı Yer: Nature
| Arşiv Bağlantısı
-
Layal Chaikho, Elizabeth Clark ve Maxime Raison, et al. Alt Ekstremiteler İçin Sensör Sistemiyle Kontrol Edilen Transkutanöz Fonksiyonel Elektrik Stimülasyonu: Sistematik Bir İnceleme. (1 Ekim 2022). Alındığı Tarih: 14 Aralık 2022. Alındığı Yer: MDPI
| Arşiv Bağlantısı
-
Trevor S Barss 1, Emily N Ainsley 2, Francisca C Claveria-Gonzalez 3, M John Luu 2, Dylan J Miller 1, Matheus J Wiest 4, David F Collins 5, et al. Elektrikle Uyarılan Kasılmaların Yorgunluğunu Azaltmak İçin Motor Ünite Alımının Fizyolojik Prensiplerinden Yararlanma: Bir Anlatısal İnceleme. (19 Eylül 2017). Alındığı Tarih: 19 Temmuz 2017. Alındığı Yer: PubMed
| Arşiv Bağlantısı