Kuantum intihar deneyinde silah neden bir insana tutulmak zorunda hedef tahtasına nişan alınsa olmaz mıydı?

Hedef tahtası kullanırsanız deney amacına ulaşamaz, çünkü kuantum intiharı düşünce deneyi, Çoklu Dünyalar Yorumu ile Kopenhag Yorumu arasındaki farkı sadece tetiği çeken kişinin öznel birinci şahıs deneyimi üzerinden ayırt etmek için tasarlanmıştır. Cansız bir hedef tahtasına ateş ettiğinizde, dışarıdan bakan herhangi bir gözlemci için iki yorum da tamamen aynı istatistiksel sonuçları üretir.

Meseleyi biraz açalım. Diyelim ki silahın tetiğini bir kuantum ölçüm cihazına bağladık. Cihaz bir atom altı parçacığın spin durumunu ölçüp yüzde elli ihtimalle tetiği çekiyor, yüzde elli ihtimalle boş çıt sesi veriyor olsun. Silahı bir hedef tahtasına doğrultup yüz el ateş ederseniz ne olur? Kopenhag yorumunda her atışta dalga fonksiyonu çöker ve yaklaşık elli mermi tahtaya isabet eder. Çoklu Dünyalar yorumunda ise evren her atışta ikiye dallanır. Siz dışarıdaki gözlemci olarak her iki dalda da varlığınızı sürdürürsünüz ve standart olasılık kuralları gereği yine yaklaşık elli mermi izi, elli boş atış kaydedersiniz. Kısacası hedef tahtasının karşısında durup çayınızı yudumlarken bu iki kuramı birbirinden ayırt edemezsiniz.

Silah bir insana çevrildiğinde ise devreye kuantum ölümsüzlüğü olarak da bilinen öznel seçilim girer. Kopenhag yorumuna göre namlunun ucundaki kişi birkaç deneme içinde yüksek olasılıkla ölür ve deney biter. Fakat Çoklu Dünyalar yorumunda evren her atışta dallanırken, o kişinin bilinci yalnızca hayatta kaldığı dallarda akmaya devam edebilir. Öldüğü evrenlerde artık bir gözlemci kalmadığı için o dalları asla tecrübe edemez. Dolayısıyla o araştırmacı, kendi öznel bakış açısından silahın art arda yüzlerce kez mucizevi biçimde tutukluk yaptığını algılar. Hedef tahtasının bir bilinci olmadığı için, ben sadece merminin ıskaladığı evrenlerde varlığımı sürdüreyim diyemez.

Max Tegmark bu deneyi tartıştığında kimseye bunu gerçekten yapmasını önermiyordu elbette. Üstelik Çoklu Dünyalar yorumu doğru olsa bile bunu yalnızca kendinize kanıtlayabilirsiniz. Dışarıdaki sevdikleriniz sizin öldüğünüz evren dallarında kalıp üzülmeye devam edecektir. Biz fizikçiler tahtada soyut modeller kurmayı severiz ama bu tip uç düşünce deneyleri sadece kuantum mekaniğindeki ölçüm probleminin doğasını anlamak için birer zihin jimnastiğidir.