Kızıl cin ya da küresel adıyla red sprite, şiddetli fırtına bulutlarının yaklaşık 50 ile 90 kilometre üzerinde, mezosfer tabakasında meydana gelen ve yalnızca birkaç milisaniye süren DEVASA bir elektriksel deşarj olayıdır. Klasik şimşekler gibi yere doğru çakmaz, tam aksine bulutların tepesinden yukarıya, uzayın sınırına doğru parlar!
Bu doğa harikası, yer ile fırtına bulutu arasında gerçekleşen çok güçlü, pozitif yüklü şimşeklerin hemen ardından oluşur. Yere akan devasa akım bulutun içinde ani ve muazzam bir yük dengesizliği yaratır. Bu dengesizlik, bulutun zirvesi ile iyonosfer arasında akılalmaz bir elektrostatik gerilim üretir. Yüksek irtifadaki seyreltik havanın elektriksel yalıtkanlık eşiği aşıldığı anda elektronlar serbest kalır ve yukarı doğru bir deşarj fırtınası başlar!
O KIPKIRMIZI parıltının sebebi ise atmosferdeki azot gazıdır! Mezosferdeki seyrek azot molekülleri, bu aşırı elektrik alanıyla uyarılıp tekrar temel enerji seviyelerine dönerken kırmızı fotonlar saçar. Gökyüzünde saniyeden çok daha kısa bir anlığına beliren bu şekiller, dev bir denizanasına veya Stranger Things dizisindeki tekinsiz gölge canavarına inanılmaz derecede benzer! Alt kısımlarındaki ince uzantılarda basınç biraz daha yüksek olduğu için zaman zaman mavimsi ve mor tonlar da görülebilir.
Göz açıp kapama sürenizden bile yüz kat daha hızlı tutuştukları için çıplak gözle yakalanmaları neredeyse imkansızdır. Çoğunlukla fırtınanın yüzlerce kilometre uzağından çekim yapan yüksek hızlı bilimsel kameralar veya Uluslararası Uzay İstasyonu'ndaki astronotlar tarafından kaydedilirler.
Kaynaklar
-
Sentman, D. D. et al.. Red Sprites And Blue Jets: High Altitude Electrical Discharges Over Thunderstorms. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
/profile/e5028a9f-b5f8-405a-98ba-a69a10e1197f.jpg){kind=small}
/evrimagaci.org/public/images/defaults/default-profile.png){kind=small}