Sorulara Dön
0
Felsefe

Kaderin bilimsel karşılığı var mıdır?

Varsa nedir?

4
176 görüntülenme
Teşekkür
Hatırla (2)
Takip (1)
Paylaş
Reklamı Kapat
4 Cevap

Kader monoteistik dinlerden de önce arkaik mitlerden beri rastlanan bir motif. Kader motifinin antropomorfize edilmiş halleri "ağ ören örümcek", "ip eğrilen çıkrık", "dönen tekerlek" gibi sembollerle Mezopotamya, Yunan, Roma ve Uzak Doğu mitolojisinde mevcut. Insan bilişsel sisteminde kaderin döngüselliği ve dönen objelere benzetilmesi oldukça ilksel ve temel kavramlardan olduğuna işaret eder.

Yunan mitolojisinde Moira'lar 3 kızkardeştir ve her bir insan doğduğunda Moiralar'dan Klotho ipini çarkta çevirmeye başlar, Lakheisis ipin uzunluğunu belirler ve Atropos da zamanı geldiğinde ipi keser bu da kişinin ölümüyle sonuçlanır. Moira denince ecel, ölüm akla gelir ve Homeros destanlarında kader diye çevrilen Moira uğursuz ve zorlu olarak nitelenir. Bununla birlikte Moira baştanrı Zeus'tan üstündür çünkü Zeus'un onlara sözü geçmez. Roma tarihinde elinde dümen olan kör bir kadın (Fortuna) olarak betimlenir, iyilik mi kötülük mü biçeceği belli olmadığından yine tekinsiz ve korkulan bir Tanrıça'dır.

Yunan ve Roma mitolojisinde kadın olarak betimlenmesinden de eksen çağı perspektifinden pek matah birşey olarak görülmediği, doğanın öngörülemezliğini ve belirsizliğini sembolize etmesi yani ilksel semiyosferin karanlık, ormanda saklanmış diğer yırtıcılara av olma gibi korkularına tekabül ettiği söylenebilir.

Monoteist dinlere gelindiğinde bu büyük güç de tek Tanrı'nın gücleri arasına girer, yani tüm güçler tek Tanrı'da toplanır.

147 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
1
Teşekkür (2)
Paylaş
1
Bu cevap, soruyu soran kullanıcı tarafından kabul edilen cevap seçilmiştir ve bu nedenle önde gösterilmektedir. Bir cevabın soruyu soran tarafından kabul edilmiş olması, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.

Kavramsal olarak kaderi ele alış, tanımlayış biçimlerimiz farklı. Bu yüzden tek bir cevabımız yok.

Ancak bilindik kalıplaşmış anlamlar dışındaki geniş kapsamlı hali ile, olacakların belli olmasının ancak bunun karar veren iradeyi zorlamıyor olması durumu kaderdir genel olarak. Kişinin yapacaklarının belli olduğu, ancak sonuçları zorlama dayatma ile değil, o anki istekleriyle gerçekleştiriyor olduğu bir sistemden bahsediyoruz. Bu açıdan fizik, zamanın göreceli olduğunu ve rölatif deneyimlenen bir boyut olduğunu ifade etmekte. Yani geçmiş - gelecek - şimdiki zaman ayrımı bulunmamakta aslında. Zamanda ileri yolculuk teorik olarak gayet mümkün. (çok küçük miktarda gidebildik astronotlar vasıtası ile) İleri gidilebilecek (bize göre) bir zaman varsa, olacaklar da olmalıdır şimdi dışında. İşte bu açıdan bakıldığında kader bunun felsefi söylemi. Fizik de diyor ki, zaman kütle sahibi cisimler için geçerlidir ve onlar için bir şeyler olmaktadır. Oysa her şey zaten bütünlük içinde hazırdır. Işık hızına yakın hızlara ulaşabiliyor olsaydık bunu deneyleyebiliyor olurduk. Tabii ki 100 yıl önceki HURAFE, dalga geçilen, zavallı gibi görülen teori ve yaklaşımların günümüzde kanıtlandığı gibi bir çok gerçeği daha kısa sürelerde deneyleyeceğiz gibi görünüyor.

Ancak en genel ifadesiyle zamanı daha iyi anlamaya çalıştıkça, kader denen olguyu da yeniden tanımlayıp genel kalıplarından kurtaracağız gibi görünüyor. Çünkü bilimsel açıdan bakıldığında zamanı farklı yönleriyle anlayabiliyor iken, üzerine yükleyeceğimiz anlamlar açısından biraz daha geniş bir bakış açısını, daha objektif kalarak değerlendirmemiz gerekmekte.

191 görüntülenme
1
Teşekkür (1)
Paylaş
1

Kuran, tevrat ve incilden alıntıdır. Tevrat ve incil sümerlerden alıntıdır. Kader dinlerden çıkmadır. Başımıza bir şey gelirse kaderde yazılı olduğu söylenir. Dinlerde bahsedilen kader diye bir şey yoktur.

0
Teşekkür (1)
Paylaş
0

Alın yazısı olarak bilinen kader anlayışının ne bir bilimsel karşılığı vardır ne de İslam'da yeri vardır. Alın yazısı, Emeviler Döneminde Emevilerin yaptıkları zulümlere karşı çıkanları susturmak için çıkardıkları bir kavramdır. Bilinenin aksine Tanrı Kuran'da alın yazısı olan kaderciliği reddeder. Kadercilik faturayı Tanrı'ya kesmek demektir.

Kuran'da bahsedilen kader "ölçü, miktar" , Tanrı'nın "kadirullah" sıfatı da ölçülü yaratma anlamına gelir. Hatta " ne kadar , o kadar " gibi kalıplarla Türkçeye de geçmiştir. Bu konuda hassas ayar teorisi bilimsel olarak tartışılabilir.

188 görüntülenme
0
Teşekkür (1)
Paylaş
0

Kaynaklar

Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın