Sorulara Dön
1
Fizik & Kuantum

İzafiyet teorisi, genel görelilik, özel görelilik nedir?

Merhaba, bu son günlerde sürekli olarak bu konuları araştırmaya çalıştım, hep merak etmişimdir fakat internette okuduğum şeyleri bir türlü anlayamadım fizik bilgim çok yok. Pek fazla fizik bilgisi olmayanlara uygun olarak açıklayabilirseniz muhteşem olur şimdiden teşekkür ederim.

1
Teşekkür (1)
Hatırla (1)
Takip (1)
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Einstein'ın Genel görelilik kuramını şu linkte basit bir şekilde anlatmıştım.

https://evrimagaci.org/soru/genel-gorelilik-kuramini-basit-bir-sekilde-aciklar-misiniz-12987#11587

Özel göreliliği de kısaca ve anlaşılır biçimde şöyle açıklayabilirim:

Ben, siz herhangi bir kimse şu an Dünya üzerinde bir yere bulunuyoruz değil mi? Bir konumumuz var. Bu konum Dünyaya ve kolunuzdaki ya da duvardaki saate göre belli, açık ve net. Yani atıyorum ben şu an şu şu yerdeyim, saat şu. Peki, ben bir otomobilin içine binsem ve 100 km hızla gitsem ne olur? Yerim her saniye değişir. Evrendeki bir cisim hareket ettiği anda onun konumu her saniye değişir. Ama ben, yolun kenarında otomobile bakan hareketsiz birine göre hareketliyimdir. Kendime göre aslında yer değiştirmiyorum, otomobilin koltuğunda oturuyorum.

Peki bunun bir otomobil değil dört duvarı, tabanı ve tavanı tamamen kapalı bir kutu olduğunu düşünelim. Yani dışarıyı göremiyorum. O kutu sabitken hareket ederse içeriden bunu hissederim değil mi? Belirli bir saatteki konum yine belirsiz olur ama hareket ettiğimi hissederim. Size ürkütücü olanı söyleyeyim: Kutu, tamamen sabit bir hızda hareket etse, yani hızlanıp yavaşlamazsa, hareket ettiğimi hissedemem. Dış Dünya ile bağlantım tamamen kesilir ve dış dünyadan tamamen kopuk bir gerçeklik yaşamaya başlarım. İsterse o kutu saniyede 1000 km hızla hareket etsin, hareket ettiğimi hissedemem. Elimdeki bir cismi havaya atsam yine aynen elime düşer. Ama aslında ben de havaya attığım cisim de saniyede 1000 km hızla gidiyordur ama bunun farkında bile değilimdir.

İşte tıpkı hepimizin şu an saatte 1670 km hızla hareket ediyor olduğu halde hiç hareket etmiyormuş gibi hissetmemiz gibi. Dünya kendi çevresinde bu hızda dönüyor ama hiç birimiz hareket ettiğimizi hissetmiyoruz. Kapalı bir kutunun içinde olduğumuz gibi.

"Özel" görelilik bu işte. Herkes, bulunduğu yere, yaptığı harekete göre kendi "özel" durumunu yaşıyor ve bu nedenle evrenin herhangi bir bölgesi, kendi hızına ve konumuna göre "özel" ve değişken. Yani "göreli".

Hemen kısaca zaman meselesini de ekleyeyim konuya: Kişi, hızlandıkça onun "özel" alanında süregiden zaman yavaşlıyor. Siz bir otomobille ışık hızında gitseniz, yolun kenarında duran kişi sizden daha hızlı yaşlanır. Hareket ettiğiniz anda zaman daha yavaş akmaya başlar. Bu da özel göreliliğin sonucu. Zaman da sizin bulunduğunuz hıza göre "özel" ve "göreli"dir. Siz, Dünya üzerinde, saatte 1670 km hızla giderken bu saati, bu hızda yaşlanmayı, bu hareketi ve konumu yaşıyorsunuz. Sizi ve konumunuzu tanımlayan bu rakamlar, Mars'ta bulunan biri için geçerli değil. 30 yaşında mısınız? O Dünya zamanı ile öyle. Jüpiterde yaşayan birine göre 50'siniz.

Özel görelilik, hareket edildiği takdirde evrenin diğer herhangi bir bölgesine göre farklı bir durum, konum, zaman ve hız algısının geçerli olduğunu söylüyor. Süper hızda hareket ediyorsunuz, konumunuz belli değil ama bunun farkında değilsiniz. Zaman bambaşka akıyor ama bunu da farkında değilsiniz. Yani yaşadığınız her şey söze "özel" ve "göreli"

176 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
2
Teşekkür (1)
Paylaş
2
Bu cevap, soruyu soran kullanıcı tarafından kabul edilen cevap seçilmiştir ve bu nedenle önde gösterilmektedir. Bir cevabın soruyu soran tarafından kabul edilmiş olması, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.

Kaynaklar

Cevap Ver
Bu soru yeni cevap alımına kapatılmıştır. Tekrar açılana kadar lütfen diğer soruları ziyaret ediniz.
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın