Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
0
Puan Ver

İnsan zeki olması diğer canlılardan üstün olduğu anlamına gelir mi?

Diğer canlılara kıyasla daha zeki olabiliriz ancak her canlının birbirinden farklı üstünlükleri var ölümsüz canlılar var beynini kopyalayabilen canlılar var insanoğlunun egosu diyebilir miyiz?

2
247 görüntülenme
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Üstünlükle neyi kastettiğinize bağlı.

Sadece zekanın insanları daha üstün kılacağını düşünmüyorum. Zaten insanların diğer canlılardan daha üstün olduğunu savunacak çoğu kişi de bunu sadece zekadan dolayı söylemez. İnsanlar bilimle, sanatla, felsefeyle uğraşabiliyor; uygarlıklar kurabiliyor, ahlaki kavramlar üzerinde düşünüp ahlaki gerekçeleri tartarak eylemlerde bulunabiliyor, dahası insanlar muhtemelen diğer hayvanlardan çok daha fazla ve yoğun duyguya, genel olarak da çok daha zengin/detaylı bir zihinsel yaşantıya sahip. Hayatta kalma açısından, dayanıklılık açısından ve bir takım 'yerel' fiziksel/zihinsel yetenekler açısından bizden daha üstün varlıklar olabilir. Ancak genel olarak bir varlığı değerli kılan şeyler her neyseler insanlar olarak bunlara daha fazla sahibiz ve bu da objektif bir şeymiş -yani sadece bizim kayırmacılığımızdan kaynaklanmıyormuş- gibi görünüyor. Bir insanla başka bir hayvan yangında mahsur kalsa kimin kurtarılmasının daha makul olacağı çok daha bariz görünüyor. 

Sadece zekanın neden yetmediğine bir örnek vereyim. Diyelim ki Dünya'ya uzaylı bir varlık geldi ancak bizlerin IQ testlerinde kullandıkları dışındaki zihinsel yetilerden hiçbirine sahip değil. Üstelik bu varlığın IQ puanı da hepimizden daha yüksek olsun. Böyle bir varlığın insandan daha değerli olduğunu düşünmezdik. Mesela ahlaki fail olmamak, yani ahlaki nedenleri tartarak ahlaki kararlar verememek ve pek çok duyguya sahip olamamak bu varlığın çok büyük bir handikapı olurdu bizlere kıyasla. Ama bahsettiğim çok sayıdaki yetiye bizlerden çok daha fazla/efektif bir şekilde sahip olan bir varlık olsaydı onun insanlardan çok daha değerli olacağını söyleyebiliriz. İnsanlar bir bakıma bunu Tanrı için söyler mesela. Var olması durumunda Tanrı herhangi bir insandan çok daha değerli olurdu. 

208 görüntülenme
Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
0

Rasyonalite (ya da düşünme) kapasitesinin değersel açıdan özel bir yeri olup olmadığına dair bir tartışma gerektiriyor bu soru. Diğer hayvanların bizden üstün yanları gerçekten var; bazıları bizden çok daha hızlı koşabiliyor, bazı hayvanların kısa süreli hafızası bizden daha iyi, bazıları uçabiliyor vb. Peki akıl kapasitesinin bunlardan ayrı olduğunu (ve bir bakıma, nihai olarak üstün olduğunu) düşünebilir miyiz? Bence bu gayet olası görünüyor. Neden?

Akıl kapasitesi demek, neden ve sonuçları değerlendirebilmek, ahlaki sorumluluk alabilmek, yaratıcı aktivitelerde bulunabilmek, değer üretimi yapabilmek, entelektüel araştırmalarda bulunabilmek demek. İçsel yahut araçsal değeri olan şeylere ulaşmada ve ortaya çıkarmada, dahası bunu bilinçli olarak yapmada asli rolü var. Diyelim, yaşama kapasitesi sonsuz gibi görünen Su Ayıları (Tardigrada) ile ortalama 80 yıl gibi çok kısıtlı bir ömre sahip insanı nasıl karşılaştırıp insanın daha üstün olduğunu söyleyebiliriz? Su Ayıları'nın sonsuz ömrü olsa da,  bu ömürlerinde değer yaratımı ve keşfine dair herhangi bir şeyi (özellikle bilinçli olarak) yapmamalarından dolayı. Sokrates'e atfedilen "Sorgulanmayan yaşam, yaşamaya değmez" sözü (biraz dramatik olsa da) duruma uygun bana kalırsa. 

Bunu insanmerkezcilik değil bu arada, akıl merkezcilik. Eğer en az bizim kadar zeki uzaylı türleriyle karşılaşırsak, onların hayatının da en az bizimki kadar değerli olduğunu söylemek hiç abes kaçmaz. 

145 görüntülenme
Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
0
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilim, kendi kendini kandırmamanın bir yoludur. İlk kuralı, kendini kandırmamaktır. Çünkü kandırması en kolay kişi, kendinizsiniz.”
Richard Feynman
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol