Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
3
Puan Ver

Guguk kuşlarının, başka bir kuşun yuvasına yumurtlaması çıkan yavru ve guguk kuşu için nasıl bir avantaj sağlıyor ve bu süreç nasıl evrimleşti?

Guguk kuşu nasıl hedef olarak seçtiği kuşun yumurtalarına benzer bir yumurta yapabiliyor? Çıkan yavru guguk kuşu, bir şeyler ters diye düşünmüyor mu? Veya ona bakan cici annesi kendi yavrusu olmadığını anlamıyor mu?

1
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip (1)
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Merhaba, ben evrimsel psikoloji ve öğrenme psikolojisi dersleri kapsamında öğrendiğim ve hakkında küçük bir araştırma yapmış bulunduğum bir konuya değinerek bu sorunuza getirilebilecek cevaplardan birini ortaya sunmuş olacağım. Guguk kuşunun, başka bir kuşun yuvasına yumurtalarını bırakması bir tür kuluçka paraziti davranışı olarak geçer ve guguk kuşu diğer kuşların yuvalarına kendi yumurtasını bırakarak onlara başka bir canlı tarafından bakım verilmesini sağlar. Buna benzer bir örnek, bazı orkide cinslerinin dişi arı görüntüsü ve şeklini alıp etraftaki erkek arıları çekerek kendisinin tozlaşmasını sağlamalarıdır. Doğada bu tarz olaylara çok örnek bulunur. Ünlü bir etolog olan Tinbergen, benzer durumu bir kuş türü üzerinde incelerken fark eder ve ilk defa "Supernormal Stimuli" yani süpernormal uyaran kavramını kullanır. Bahsettiğiniz guguk kuşu örneğinde, guguk kuşu yumurtası bir süpernormal uyarandır çünkü örneğin bir bülbülün kendi yumurtalarından daha büyüktür. Evrimsel avantaj bakımından, büyük bir yumurta yapmış olmak bir bülbül için daha avantajlı olabilir dolayısıyla bu bülbül, büyük olan yumurtaya daha çok bakarak aslında kendi üreme başarısını arttırmaya çalışacaktır. Örneğin bir orkideyle çiftleşmeye çalışan arı ise eşleşmek ve genlerini aktarmak için daha iyi bir seçenek bulduğunu sanacaktır. Bu davranışlar daha çok görsel uyarıcılar üzerinden gitmektedir çünkü doğada "sağlıklı olmaya" işaret edebilecek en az maliyetli yollardan biri görsel açıdan bunu göstermektir. Örneğin birçok kuş türünün erkeklerindeki parlak ve renkli tüyleri bu şekilde açıklayabiliriz. Guguk kuşu örneğine dönecek olursak, guguk kuşu kendi yumurtalarını parazit bir şekilde besleyerek çok büyük bir avantaj kazanıyor. Öncelikle yumurtasına bakım yapmadan onun büyümesini sağlıyor ve üreme başarısını arttırıyor. İkinci olarak, yavru bazen büyük olduğu için daha sağlıklı ve kaliteli bir yavru olduğu sanılarak diğer yavrulardan daha iyi bir şekilde besleniyor. Ona bakan annenin kendi yavrusu olduğunu anlamaması şaşırtıcı gibi gelse de burada bilinçli davranışlardan söz edemiyoruz. Örneğin guguk kuşu tıpkı çevredeki kuşların benzeri renkte ve beneklilikte yumurta yapması da bilinçli yapılmış bir davranış değil. Aldatma ve aldatılma canlılar içerisinde sürekli gerçekleşen bir durum. Nitekim bir kuş türüyle yapılan başka bir çalışmada, erkek kuş sadece yapay bir dişi kuşun kafası ve boynu görse dahi yapay bir kuş kafası ile çiftleşmeye çalışabiliyor. Burada algılarla ilgili bizim yaptığımız yanlı bir yorum söz konusu, oysa bu canlıların belli davranışlarda bulunmaları için karşılarına çıkan spesifik işaretler onlar için yeterli oluyor, karşılarındaki canlıları bir bütün olarak algılamıyor, işaretlere odaklanıyorlar.

Tabii bu açıklama yeterli olmayabilir çünkü bu noktada guguk kuşunun yumurta koyarak aldattığı canlıların nasıl hayatta kalmaya devam ettiği sorulabilir. Bu cevaplara ulaşmak için bu tür üzerinde bir inceleme yapmak gerekir, belki de guguk kuşu bütün kuşları aldatamıyor, belki de bu kuşların bazıları kendi yavrularına da aynı kalitede besin bulabiliyor, örneğin az önce vikipedide gördüğüm hipotezlerden biri "mafya hipotezi" idi ve guguk kuşlarının kendi yumurtalarına bakmayan kuşların yuvalarını dağıttığını, böylece o kuşlar üzerinde bir seçilim baskısı oluşturduğu üzerineydi. Sürecin nasıl evrimleştiğini ve bahsettiğim kısmı anlamak için bu türü incelemek gerekir çünkü bu davranışlar canlıların bulundukları çevre ile bire bir ilişkilidir. Örneğin benim küçük bir araştırmasını yaptığım orkide-arı ilişkisinde orkidelerin diğer çiçekler gibi arıları cezbedecek özler içermediğini ve arıları çekmek için bu yolu geliştirdiğini görmüştüm, üstelik bu orkide türünün soyu tehlikedeydi çünkü kendi soyunun devamlılığı tamamen bu arılara bağlıydı. Stratejiler içinde bulunulan durumlara yönelik en maliyetsiz ve en fazla, sağlıklı gen aktarımı gerçekleşecek şekilde çözüm geliştirmek üzere geliştirilir. Belli bir durumda geliştirilmiş bir sürü stratejiden bu bahsettiğim "en"lere sahip olanı hayatta kalan bireyler üzerinden aktarılarak evrim süreci devam ettirilir.

Umarım aydınlatıcı bir yazı olmuştur, iyi günler dilerim.

Not: Bahsettiğim deney ve bilgilere internette birçok kaynak üzerinden ulaşmak mümkündür.

Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
0
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Hayatınızı harika bir şekilde harcamak istiyorsanız, sizden daha uzun süre yaşayacak bir şeyler yapın.”
William Jones
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol