Gezegenlerin çekirdeklerindeki yüksek basınçla oluşan ısı, basınç var olduğu sürece neden var olmaz?

Aslında burada çok yaygın ve bir o kadar da haklı bir yanılgıya düşüyoruz. Genelde zihnimizde "yüksek basınç eşittir yüksek sıcaklık" diye kodlanmış bir kalıp var. Kendi alanım olan fizikten, günlük hayattan bir örnekle başlayalım. Bisikletinizin lastiğini şişirirken pompanın nasıl ısındığını fark etmişsinizdir. Orada gazı sıkıştırarak bir iş yaparsınız ve bu da ısı üretir. Ancak lastik şiştikten sonra pompan��n üstüne oturursanız, içerideki basınç yüksek kalmaya devam eder ama pompa zamanla ortam sıcaklığına kadar soğur.

Gezegenlerin çekirdeğindeki durum da tam olarak o pompanın üstünde oturma aşamasıdır. Basınç kendi başına sürekli bir ısı kaynağı değildir, sadece maddeyi sıkıştırdığınız sırada ısı açığa çıkar. Gezegenler ilk oluştuklarında, devasa kütlelerin bir araya gelip sıkışmasıyla muazzam bir ısı ürettiler. Ancak şu an Dünya bir hidrostatik denge halinde, yani artık o ilk günlerdeki gibi şiddetle sıkışıp küçülmüyor. Merkezdeki o korkunç basıncın sebebi içerideki ısı değil, üzerindeki binlerce kilometrelik kaya ve metalin yarattığı devasa kütleçekimidir.

Peki termodinamik yasaları tıkır tıkır işliyorsa gezegenimiz neden hala soğumadı? Aslında soğuyor. Çekirdeğimizdeki ısının büyük bir kısmı, o ilk oluşum günlerinden kalan ilksel ısıdır. Dünya devasa bir kaya küresi olduğu için mükemmel bir termos görevi görüyor ve bu ısının uzaya yayılması milyarlarca yıl alıyor. İçerideki ısının diğer büyük kaynağı ise radyoaktif elementlerin, örneğin uranyum ve toryumun, çekirdekteki minik nükleer reaktörler gibi yavaş yavaş bozunarak ortamı sıcak tutmasıdır.

Zamanla bu radyoaktif yakıt da bitecek ve ilksel ısı da tamamen uzaya yayılacak. O gün geldiğinde, D��nya'nın çekirdeği tamamen soğuyacak. Ancak gezegenin kütlesi bir yere gitmediği için, o kütleçekiminin yarattığı muazzam basınç merkezde var olmaya devam edecek. Sadece karanlık, çok soğuk ve fazlasıyla "sıkışık" dev bir katı küre olacağız. Tabii o soğuk günleri görecek kadar yaşarsak Güneş'in bizi çoktan yutmuş olma ihtimali var ama o kısım astrofizikçi dostlarımın çalışma alanına giriyor, ben kendi bildiğim sınırlara geri döneyim.