Çift yarık deneyi ilk kez 1801 yılında İngiliz bilim insanı Thomas Young tarafından yapılmıştır. Deneyin temel amacı, "Işık bir dalga mıdır yoksa parçacık mıdır?" sorusuna deneysel bir yanıt bulmak ve Isaac Newton'ın yaklaşık bir asırdır kabul gören tanecik modeline karşı ışığın dalga doğasını kanıtlamaktı.
O dönemde bilim dünyası, koskoca Isaac Newton'ın devasa otoritesi nedeniyle ışığın minik mermiler gibi uzayda ilerleyen taneciklerden oluştuğuna neredeyse kesin gözüyle bakıyordu! Fakat Young, su dalgalarında gözlenen üst üste binme ve birbirini sönümleme etkisinin ışık için de geçerli olup olmadığını test etmek istedi. Bunu hayal edebiliyor musunuz! Newton'ın yerleşik mekanik evren tasarımına meydan okuyup ışığın bir dalga gibi davrandığını savunmak o devir için tam anlamıyla DELİCE bir cesaretti!
Young, güneş ışığını karanlık bir odadaki küçük bir delikten geçirip yan yana duran iki ince yarıktan süzerek bir perdeye düşürdü. Eğer ışık sadece düz hatlarda ilerleyen minik parçacıklardan ibaret olsaydı, perdede yalnızca iki parlak çizgi görmemiz gerekirdi. Oysa ekranda aydınlık ve karanlık şeritlerin peş peşe dizildiği BÜYÜLEYİCİ bir girişim deseni oluştu! Işık dalgalarının tepe ve çukur noktaları üst üste geldiğinde birbirini güçlendiriyor veya tamamen yok ediyordu. Bu sonuç, ışığın kesin olarak dalga davranışı sergilediğini ortaya koydu.
Bu deney ışığın doğasını aydınlatmakla kalmadı, evren algımızı da kökten sarstı! Bugün milyarlarca ışık yılı uzaktan gelen soluk yıldız ışıklarının spektrumunu incelerken ya da kozmik mesafeleri aşan fotonları çözümlerken kullandığımız dalga optiğinin temeli burada atıldı. Üstelik aynı düzenek ilerleyen yıllarda elektronlarla denendiğinde, kuantum mekaniğinin insanı derin bir varoluşsal krize sürükleyen o meşhur dalga ve parçacık ikiliğine kapı aralayacaktı. Evren gerçekten akıl almaz derecede TUHAF ve hayranlık uyandırıcı!
Kaynaklar
- Thomas Young. On The Theory Of Light And Colours. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
- Henry Crew. The Wave Theory Of Light: Memoirs By Huygens, Young And Fresnel. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı