Sorulara Dön
10
Biyoloji & Genetik

Canlılarda hücre göçü nasıl olur?

Gastrulasyon evresinde türleri diğerlerinden ayıran genetik farklılaşma ve morfolojik değişim neye göre gerçekleşir? Örneğin eğer bir köpek embriyosunun hücre göçüne müdahale edersek türünü değiştirmek mümkün müdür?

2
390 görüntülenme
Teşekkür (7)
Hatırla (4)
Takip (8)
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Merhaba!!

Canlılarda hücre göçü ilgi çekici bir konu aslında. Pirimitif çizginin oluşmasıyla başlayıp üç germ tabakasının oluşmasıyla biten gastrulasyonda da hücre göçünü bolca gözlemliyoruz. Bu aşamada epiblast dediğimiz tabakanın hücreleri çeşitli göçlerle önce mezoendodermi, sonra bütün germ tabakalarını oluşturur, sonrasında ise bu germ tabakalarından çeşitli doku ve organlar farklılaşır. Damarlar, kaslar, ürogenital sistem mezodermden, sinir sistemi ektodermden, sindirim sistemi ise endodermden farklılaşır ve önce fetüsü, sonrasında ise işler yolunda giderse bebeği oluştururlar. :)

Ancak sahiden, nasıl yaparlar bunu?

Hücre içi sinyallerle. Hepsini burada yazamam elbette ama birkaçına bakıp genel mantığı anlayabiliriz. Şuradan başlayalım,

Mezoendoderm nasıl mezoderm ve ektoderm diye iki tabakaya ayrılır?

TGFbeta ailesine ait ligandlar ile. Bu ligandlar serin/treonin kinaz reseptörlerine bağlanır, sonrasında Smad2 ve Smad3’ ü fosforilie ederler. Bu protein sonrasında kendini Smad4’e bağlar ve mesoendoderm genlerinin trankribe olmaya başlayacağı nükleusun yerini değiştirir. Ayrıca Wnt yolu da endoderm oluşumunda önemlidir...

Eh, yeter yahu! Anlamıyorum ben bunları. :)) Biz sonuca gidelim, çeşitli hücre sinyal molekülleri, birbirlerini tetikleyen mekanizmalarla hücre göçüne sebep olurlar. Örneğin endoderm oluşumunda fibroblast büyüme faktörleri (FGF), Wnt yolu, kemik morfogenetik proteini ve retinoik asit önemlidir. Mesela farelerde retinoik asit sinyal yolağı çalışmadığında akciğerinin oluşmadığı gözlemlenmiş.

Ancak soruya gelirsek, tamamen kişisel yorumumla diyorum ki, bir canlıyı yalnız hücre göçü mekanizmalarına müdahale ederek başka bir canlı haline getiremeyiz. Çünkü o canlı, köpek beyni genlerine, köpek pençelerine ait, veya köpeğin koku duyusuna ait genlere sahiptir. DNA’ sında bir oynama yapmazsak, hücre göçü mekanizmalarını kullanarak ancak canlıların gelişimlerini bozabiliriz, deneyde olduğu gibi. Yani canlının “türüne” karar veren bir süreç zaten gastrulasyonda gerçekleşmez. Dolayısıyla gastrulasyona müdahale, canlının türünü değiştiremez.

İyi günler:)

263 görüntülenme
1
Teşekkür (1)
Paylaş
1

Kaynaklar

Hücre hareketi, vücutta birçok aktivitenin gerçekleşmesi için gereklidir. Nötrofiller ve makrofajlar gibi beyaz kan hücrelerinin bakteri ve diğer mikroplarla savaşmak için hızlı bir şekilde enfeksiyon veya yaralanma bölgelerine göç etmesi gerekir. Hücre hareketliliği form oluşturmanın temel bir özelliğidir (morfogenezi) doku, organ yapımında ve hücre şeklinin belirlenmesinde. Yara yaralanması ve onarımı içeren durumlarda, bağ dokusu hücrelerinin hasarlı dokuyu onarmak için bir yaralanma bölgesine seyahat etmesi gerekir. Kanser hücreleri ayrıca kan damarları ve lenfatik damarlar arasında hareket ederek bir yerden bir diğerine metastaz yapma veya yayılma kabiliyetine sahiptir. Hücre döngüsünde, hücre hücrelerinin bölünmesi sitokinez işleminin iki yeni hücrenin oluşumunda meydana gelmesi için hareket gereklidir.

Hücre hareketi, hücre zarlarında bulunan proteinler tarafından tespit edilen kimyasal veya fiziksel sinyaller tarafından tetiklenir. Bu sinyaller tespit edilip alındıktan sonra, hücre hareket etmeye başlar. Basitçe özetlersek hücre göçü çok hücreli canlılarda belirli bir amaç için değişim göstermiş hücrelerin görev bölgelerine ilerlemesidir. henüz oluşmakta olan vücutta ilkel üreme hücrelerinin üreme kanalı olacak bölgeye, akciğer hücrelerinin göğüs boşluğu olacak bölgeye ilerlemesi örnek olarak verilebilir. yani genel kanının aksine organlar olmasını beklediğimiz yerde ortaya çıkmazlar. o organı oluşturacak hücreler olmaları gereken yöne ilerler organı/dokuyu orada oluştururlar. Temelde üç önemli durum var hücre göçünü gözlemleyebildiğimiz. embryo gelişimi, yaraların iyileşmesi, bağışıklık sistemi. bu sistemlerin herhangi birinde oluşacak göç sorunları tümörlere, gelişim bozukluklarına, kalp damar hastalıklarına yol açabilir.

272 görüntülenme
1
Teşekkür (1)
Paylaş
1

Kaynaklar

  • Harvey Lodish, Arnold Berk, S Lawrence Zipursky, Paul Matsudaira, David Baltimore, and James Darnell., et al. (2021). Cell Motility And Shape I: Microfilaments.
  • Revathi Ananthakrishnan, Allen Ehrlicher, et al. (2021). The Forces Behind Cell Movement. International Journal of Biological Sciences. | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın