Yeni Soru Sor
Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Kaan Ata
Üye
4

Büyük kütleli yıldızlar ışık saçarken öldükten sonra karadeliğe dönüştüklerinde nasıl kütle kaybetmelerine rağmen ışığı çekebiliyorlar?

247 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap
İlhan Taşlı
Uzay Bilimleri Takipçisi

Yıldızlar füzyon yöntemi ile merkezindeki hidrojen atomlarını kaynaştırarak büyük bir enerji ve iç basınç oluştururlar. Fakat bu basıncı dengeleyen devasa kütle çekim etkisi de söz konusudur. İç yakıt azalmaya başladığında denge bozulur ve kütle çekim etkisi galip gelmeye başlar. Merkezin üzerinde oluşan yüksek basınç elektronları çekirdeklere aşırı yaklaştırır ve yıldızlar büyük bir güçle patlar. Süpernova veya yıldızın büyüklüğüne göre hipernova olarak bilinen bu patlamalar neticesinde nebulalar (bu nebulalar sonradan Güneş sistemimize benzer sistemler oluşturabilir) oluşur. Kütlesinin büyük kısmını kaybeden yıldız merkezde çökmeye devam eder ve büyüklüğüne göre beyaz cüce veya nötron yıldızına dönüşebilir (elektronlar çekirdeğe öyle yaklaşır ki protonlar ile etkileşerek nötron oluşturur).

Yıldız kütlesi 20-40 Güneş kütlesi kadar ise karadelikleri oluşturabilir. Soruda sorduğunuz gibi kütlesinin en az 1/4'ünü madde ve ışıma olarak saçabilir. Fakat azalan sadece kütle değildir, inanılmaz derecede hacmini de kaybeder. Örnek olması açısından: Güneş'imiz bir karadeliğe dönüşmez ama dönüştüğünü düşünürsek 5-6 kilometre çapında bir nesne olur, Dünya karadelik olsaydı yaklaşık 2 cm. civarında olacak şekilde hacmini kaybederdi.

İşin sırrı hacmini bu denli kaybetmesinde yatıyor. Fizik derslerinde gördüğümüz formülüne uygun olarak yoğunluk müthiş artar.

Tüm Reklamları Kapat

Şimdi biraz kurtulma hızından bahsedelim. Bu neden önemli; birazdan aşağıda yazacağım formüle göre, bir cismin karadelikten kurtulma hızının neden aşırı yüksek olduğunu anlayacaksınız.

Kurtulma hızı: cismin sahip olduğu kinetik enerjinin kütleçekimsel potansiyel enerjiye eşit olduğu andaki durumdur.

[1] Kaçış hızı, kütleçekim sabiti, kaçılan cismin kütlesi, kaçan cismin kütlesi, cismin merkezi ve kaçma noktası arasındaki mesafe

Eşitlikte gördüğünüz gibi değeri ne kadar küçük olursa değerinin o kadar büyük olması gerekiyor. Göreli kütlesi olan fotonların da değerinin aşırı düşük olmasından dolayı karadeliklerden kurtulabilmeleri için ışık hızından daha hızlı olmaları gerekiyor ki bu imkansız.

Kaynaklar

  1. Ç. M. Bakırcı, et al. Kara Delik Nedir? Kara Delik Nasıl Oluşur?. (13 Nisan 2019). Alındığı Tarih: 9 Ocak 2024. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
1
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close