Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Yusuf Ocak
Yusuf Ocak
7K UP
Üye
3

Bir sanat ürününü tüketirken sanatçının kişiliği ile ürününü ayrı mı, bir mi tutmalıyız?

Farz edelim, hakkında cinsel taciz suçlamaları bulunan bir yönetmen (örnekler mevcut) olsun. Bu yönetmenin filmlerini izlemek ya da onu eserlerinden dolayı takdir etmek uygun düşer mi? O bireyin, etik anlamda suçlu olduğunu ya da olabileceğini biliyor olmak bizi o sanat ürününü beğenmekten ve tüketmekten alıkoymalı mı?
282 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap
Görkem Öge
Sinema yazarı

Bu soru önemli ve insanların üzerine hemfikir olamadıkları ve pek de olabilecek gibi görünmedikleri bir soru. Ayrıca çok da uzun bir konu. Tüm bileşenleri incelemek için devasa bir metin yazmak gerekli. Küçük bir deneme yapmaya çalışalım...

Bir köprüden geçerken o köprüyü yapan mühendisi, bir lokantada yemek yerken o yemeği yapan aşçıyı, bir gömleği alırken o gömleğin tasarımcısını tanıyor muyuz? Hayır. Merak ediyor muyuz? Tükettiğimiz ya da kullandığımız ürün pek ama pek özel değilse (ki öyle olsa ona sanat demek mümkün olabilir) yine hayır. Onun katil, sapık, şiddet bağımlısı olup olmadığını da bilmiyoruz. Umursamıyoruz da. Çünkü bizi, o kişinin üretimi ilgilendiriyor.

Tüm Reklamları Kapat

Ama sanatta pek de böyle değil. Çünkü sanat, üreticisinin hayata bakışını, fikirlerini içeren ve bir anlam taşıyan bir üretim. Köprü, yemek, gömlek pek de öyle değil. İşte sanat eserindeki anlamı kavramanın yolu bazen sanatçıyı tanımaktan geçiyor. Ve sanatçı eğer sıradışı bir kişilikse o üretimin anlamı da şüpheli oluyor.

Ayrıca sanatçı şüpheli bir kişilik olursa onun geniş kitlelerin örnek alması da rahatsız edici geliyor. Çünkü neticede ciddi bir kalabalık üretimden çok sanatçı ile ilgileniyor.

Tüm Reklamları Kapat

Tüm bunlar kendi içinde doğru ve haklı. Ama aslında sorunlu. Çünkü neticede her tür fikri içermek, üretmek, yaymak ve sanatla ifade etmek bir hak. Ben bir sanatçı olabilirim ve "tüm insanlık acılar içinde yok olur umarım" mesajlı bir eser de üretebilirim. Bu, yarın benim, bir hidrojen bombası patlatacağım anlamına gelmez. Çünkü sanat bir temsil, bir taklit, bir sembolizasyon, bir özettir ve kavramsaldır. Bir masa resmi masa değilse "insanlık yok olsun" demek de insanlığı yok etmek değildir. Gerçekten sanatı bir ölçü de olsa anlamış ve özümsemiş hiç bir sanat sever, sanatçıların pek sıradışı fikirleri dile getirmelerinden ve ahlaki olarak şüpheli kişilikler olmalarından yüksek seviyede rahatsız olmaz ve sanatçıya olan ilgisini bunun belirlemesine izin vermez. Hatta bu durum ile üretilen eserler arasında bağlar kurup farklı incelemelere girişir ki bu karşılaştırma ve koşutlukları sanatsever için zengin veri kaynağıdır.

Buna göre olması gereken şey, sanatçı her nasıl biri olursa olsun üretimlerinin değerini kişisel değil sanatsal kıstaslar altında değerlendirmektir. Olağanüstü bir ressam bir çocuğa tecavüz etmiş ise hiç bir sanatsever o ressamın sanatından dolayı yargılanmaması gerektiğini iddia etmez zaten. O sanatçı yargılanır, cezalandırılır. Ama gerçekten hapiste resim yapmaya devam edebilmelidir. Ahlaki olarak da bir sanatçıdan tiksinmemiz eserlerine ilgi duymamızı da engellemez çünkü sanat zaten her zaman beğeniyi hedef alan bir üretim ve alan değildir. Yadırgatıcı, korkutucu, tiksindirici sayısız sanat eseri mevcuttur. Sadece bu üretimler çocuklara sunulmaz ki bu da gayet haklı ve doğru bir kısıtlamadır. Ancak engellenmezler, baskılanmazlar ve imha edilmezler.

Olması gereken bu ama pratikte durum bu değil elbette. Romalı bir askerin küstahlığı sebebi ile anlık bir sinirle gelmiş geçmiş en büyük matematikçi ve biliminsanlarından biri olan Arşimet'i öldürmesi gibi (Şehre giren askeri birliğin generali Arşimet'le tanışmak istemiş ve Arşimet o an meşgul olduğunu söylemiş ve bu talebi ret etmiştir. Asker de sinirlenip Arşimet'i öldürmüştür) kişinin yanlışı sebebi ile taşıdığı değeri yok etmek ne yazık ki yapmaktan kurtulamadığımız bir hata.

Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
7
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
OceanGate Faciasının Ses Kayıtları Yayınlandı!
OceanGate Faciasının Ses Kayıtları Yayınlandı!
Milyon Dolarlık Bahis: Yapay Zeka, Matematikte Liselileri Yenebilir mi?
Milyon Dolarlık Bahis: Yapay Zeka, Matematikte Liselileri Yenebilir mi?
Gerçek Bir Pokemon: Aksolot!
Gerçek Bir Pokemon: Aksolot!
"Domates Gribi" Hastalığı Neyin Nesi?
Bir Odaya Neden Girdiğinizi Neden Unutuyorsunuz?
Bir Odaya Neden Girdiğinizi Neden Unutuyorsunuz?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close