Yeni Soru Sor
Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Ender Bahadır
Üye
0

Bilimsel araştırmalar istisna ve yanlışlanabilirlik ilkesi nasıl ayırt edilmeli?

Bir hipotez için bir tane yanlış olması onu yanlışlıyor peki istisna için kural nedir?Yani istisna kaideyi bozmaz ama nasıl
318 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap
Egemen Sak
Egemen Sak
40K UP
Sosyal Bilgiler öğretmeniyim. ayrıca tarih bölümünü bitirdim

Aslında yanlışlamak için veya yanıltmak için tam bir kural yok. Çünkü bir tezi, teoriyi veya makaleyi yanlışlamaya veya yanıltmaya çalışmak gibi bir amaç da yok.

Bir bilimsel veri veya araştırma yapılacaksa bunların belirli aşamaları vardır. Bu kurallar dahilinde yapılır. Ve daha sonrasında bu araştırmadan sonra bazı durumlar gerçekleşir. Tabi öncelikle araştırmalar ikiye ayrılır. Nicel ve nitel olarak.

Eğer bilim insanı bu araştırmadan sonra, yaptığı araştırmayı veya başka yapılan bilimsel çalışmayı kaale alarak bir fikir, öneri sunarsa, biz buna tez diyoruz. Diğer adıysa sav(iddia).

Tüm Reklamları Kapat

Eğer bu araştırma nitelse, aynı kaynak aramaları ve bilimsel çalışmalar tekrar edildiğinde aynı veya oldukça yakın çıkıyorsa (sosyoloji ve psikoloji gibi insan ve toplum bilimlerinde belirli oranda farklılık kabul edilir.) ve bu araştırma ve iddia desteklenir yönde ise sunulan iddia artık bir hipoteze dönüşüyor.

İşte aslında iş de burda başlıyor. Eğer yapılan ikinci veya farklı kişilerce gerçekleştirilen çalışma ciddi derecede farklar oluşturuyorsa, bu sefer iki taraf da kendini doğrulamaya çalışıyor.

Daha sonrasında eğer bu bilgi kullanılmak için tekrar ediliyor ve test ediliyorsa ve akıl ve mantığa ters düşmüyorsa, hemen her defasında tekrarlanabiliyorsa artık iş hipotezden, teoriye gidiyor.

Ancak bir araştırma teoriye ulaştığında hipotez kadar nankörce ithamlara uğramıyor. Bazı noktalarda farklılıklar ve hatalar var (bazı durumlarda teknolojinin ve yeni oluşan bilgilerin getirdiği gelişme ile öncesinde kaçırılan ayrıntılar yakalanabiliyor) ve büyük kısımı doğru ise, teoriyi komple atmak yerine düzeltmeler yapılıyor.

Tüm Reklamları Kapat

Buna en güzel örnek evrim teorisi ve bloom taksonomisidir.

Doğru bilgininin, yerlerine belirli zamanlarda, ayrıntı açma veya düzeltmeler yapılıyor.

Eğer başka bir bilgi, tez, hipotez veya kanunla bu bilgi sentezlenebiliyorsa da artık hipotez yerine biz ilke veya prensip demeye başlıyoruz.

Eğer bu bilgi ve sentez üzerinden yıllar geçmesine rağmen büyük oranda doğruluğunu koruyorsa, tekrar test edildiğinde kabul edilebilir yanlışlıklar dışında sonuç aynı ise, değişmediyse, sistem değişimi dışında aslında durum hala kendini koruyorsa biz buna kanun diyoruz. Ancak kanun durumu genellikle doğa bilimleri için geçerli oluyor.

[ Bildiğim kadarıyla hala sosyal bilimlerde kanun yok. Hatta sizlere başka bir bilgi vereyim, tarihçiler bunu çok kabul etmez ama karanlık çağ dediğimiz yazı öncesi hatta bazen yazının olduğu dönemlerde kaynak yetersizliği nedeniyle bilinen A bilgisi ile daha sonrasında oluşan B bilgisinin arasını insanlar ve uzmanlar tarihi romancılık gibi dolduruyorlar.

Buna en bariz örnek de Göbekli Tepe... Çünkü biz insalığı tarımla uğraşınca yerleşik hayata geçti (m.ö 7-5 binler) diye düşünürken, yapılan bu çalışmalarda, aslında insanların m.ö 10 bin yılında tarımla uğraştıkları, tarımı bildikleri ve hala göçebe yaşadıklarını öğrendik... ]

Eğer bir dahi veya delil çıkıp işe çok farklı bakmamıza ve bütün sistemimizi ve bildiklerimizi yıkana kadar, bu iş böyle devam ediyor.

Sağlıklı ve mutlu günler...

130 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Fikret Korur. (Pdf, 2021). Bazı Kavramlar - Tez, Hipotez, Teori, Yasa, Bilimsel Yöntem Vb.. Not: https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://fikretkorur.guncelfizik.com/wp-content/uploads/Baz%25C4%25B1-Kavramlar_gerc%25CC%25A7ek-yasa-teori.pdf&ved=2ahUKEwjD9auer_ryAhUC2aQKHbXZAukQFnoECAYQAQ&usg=AOvVaw2B6Tab1ze68Emp-_sIhPi5&cshid=1631482927196.
1
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close