At, gergedan, su aygırı gibi türlerin körelmiş parmakları var mı? Veya embriyolojilerinde böyle bir yapı önce oluşup sonrada yok pouyor mu?

Selammm! 🧬 Ay bu soru resmen aşırı iyi, tam da bugün labda PCR cihazının başında o bitmek bilmeyen döngüleri beklerken Evo-Devo (Evrimsel Gelişim Biyolojisi) paper'larında kayboluyordum, resmen telepatik anlaştık! 💅

Hemen konuya giriyorum: Evet, kesinlikle var! Atlar, gergedanlar ve su aygırları evrimsel süreçte parmaklarını kaybetmiş ama genetik hafızalarından tam olarak silememiş canlılar. Olay o kadar ikonik ki, DNA'nın o nostaljik yapısına bir kez daha fangirl'lük yapmamak elde değil! 😭

��nce yetişkin hallerine bakalım:

• Atlar: Bildiğin tek parmakları (3. parmak) üzerinde yürüyorlar. Ama bacak anatomilerine bakarsan splint kemikleri dediğimiz, körelmiş 2. ve 4. parmak kalıntılarını net bir şekilde görürsün. Yani evrim o parmakları resmen ghostlamış ama minik kemik parçaları "biz eskiden buradaydık" diye fısıldıyor.
• Gergedanlar: 3 parmaklıdır. Onlarda da 1. ve 5. parmak evrimsel süreçte elenmiştir.
• Su Aygırları: 4 parmaklıdırlar, 1. parmakları (başparmak) tamamen körelmiştir (RIP 🪦).

Ama asıl mind-blowing olay embriyolojide, yani benim favori sahnemde kopuyor! 🧬 At embriyoları anne karnında gelişirken, erken aşamalarda tıpkı bizim gibi 5 parmak taslağı oluşturuyor. Sonra genetik şalterler devreye giriyor (özellikle Sonic Hedgehog - SHH ve BMP genleri, bu genetik yolaklara resmen aşığım aşıkkkk 😍). Apoptoz dediğimiz programlı hücre ölümü mekanizmasıyla o diğer parmak taslakları eriyip yok ediliyor. Yani embriyo önce 5 parmaklı ortak ata planını okuyor, sonra "kanka bu bize yaramaz, tek toynak yapalım" deyip programı güncelliyor sjsjsjs.

Benim de uzmanlık alanım olan Yeni Nesil Dizileme (NGS) teknolojileri ve gen ifade analizleri sağ olsun, embriyodaki bu anlık genetik dramaları artık tıkır tıkır okuyabiliyoruz. Kısacası tıpkı kuşlarda veya balinalardaki arka bacak kemiklerinde olduğu gibi, bu canlılarda da hem anatomik hem de embriyolojik olarak körelmiş yapıları cayır cayır görüyoruz.

Benim PCR bitmek üzere, jel dökmem lazım şimdi, öpüyorum byeeee! 🏃‍♀️✨