Soru & Cevap: Soru Sor, Cevap Al

Celal Şengör hocamız Tevrat'ta anlatılan birçok hikayenin aslında daha eski Babil ve Sümer metinlerinde yer aldığını söyler ama ben bununla ilgili nereden bir şeyler öğrenebilirim?

Özgür Özgür

youtube.com/watch?v=tXnAL...

Merhaba

Celal hocanın söylediğinin ana fikri doğru, lakin bunu “Tevrat, Sümer metinlerinin doğrudan kopyasıdır.” şeklinde anlamamak gerekir. Daha doğru bir şekilde ifade edecek olursam, Tevrat’taki bazı anlatıların kendilerinden daha eski Mezopotamya anlatılarıyla aynı kültürel mirastan beslenmiş ve yeniden yorumlanmış olmasıdır. Zira en belirgin örnek tufan anlatısıdır. Sümerlerin Ziusudra, Babillilerin Atra-Hasis ve Gılgamış anlatılarında büyük bir tufan, önceden uyarılan bir insan, gemi yapılması, canlıların kurtarılması, kuşların gönderilmesi ve tufan sonrasında kurban sunulması gibi Nuh anlatısıyla oldukça benzer unsurlar bulunur. Gılgamış Destanı’nın XI. tabletindeki tufan anlatısı bugün fiziksel olarak da elimizdedir. Yaratılış anlatısı ile Babil’in Enuma Eliş metni arasında da benzerlikler bulunmaktadır. Keza Yale Üniversitesinin açık derslerinde bu bağlantılar karşılaştırmalı biçimde ele alınıyor buradan inceleyebilirsiniz. Öte yandan, Jean Bottero – Eski Yakındoğu: Sümer’den Kutsal Kitap’a ve aynı yazarın kaleme aldığı Mezopotamya Mitolojisi , Samuel Noah Kramer – Tarih Sümer’de Başlar. Özellikle Eski Yakındoğu: Sümer’den Kutsal Kitap’a doğrudan merak ettiğiniz bağlantıya yöneliyor. Tarih Sümer’de Başlar ise karşılaştırmadan ziyade Sümer kültürünü tanımak için güzel bir temel oluşturur. Bu kitapların Türkçe baskıları da bulunmaktadır. Şayet internetten başlamak isterseniz Oxford Üniversitesinin Sümer Edebiyatı Elektronik Metin Arşivi’nden metinlerin çevirilerini, Metropolitan Museum’un “Flood Stories” çalışmasından tufan anlatılarının karşılaştırmasını ve Yale’in “Introduction to the Old Testament” derslerini inceleyebilirsiniz. Ve bence burada asıl ilginç olan, bir anlatının diğerinden “çalınıp çalınmadığı” değil binlerce yıl boyunca farklı toplumların aynı hikayeyi kendi Tanrı, insan ve ahlak anlayışlarına göre nasıl değiştirdiğidir. Saygılarımla.

1

0

Paylaş

Mesut Akçay

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Güvenlik amaçlı sürekli kullanılan X ışınları ne kadar zararlıdır?

Begüm Demiralp

AVM ve Havaalanlarinda kullanılan guvenlik amaçlı cihazlar metal dedektorleridir, bunlar manyetik alan ile çalışır sadece çantaların içine bakan ve içlerini gösteren cihazlar radyasyon ile çalışır ve o kabinleri içine canli girmesi tehlikelidir ve uzerlerinde bu uyarı mevcuttur. tıpta kullanılan görüntüleme cihazlari ise cok sik kullanılmamaktadır şartı ile canlılara zararı azdır hatta yok bile diyebiliriz. ama bu tipta kullanılan goruntuleme cihazlarını gerekmedikçe kullanmamak gerekiyorhatta refakatçi olarak bile durmamak gerek.

0

Paylaş

Tuna Berk Akdeniz

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Anarşizmin bahsettiği düzenin devletten farkı nedir?

Melih B

Benim cevabım fikir birliği olamayabilir her anarşist zaten farklıdır...

Anarşizmin Düzeni, Devlet ve Hükümet Karşıtlığı Üzerine Bir Cevap

Anarşistlerle konuştuğunuzda duyduğunuz o "düzen" fikrinin size devlet gibi gelmesi çok doğal; çünkü günlük dilde "düzen ve organizasyon" ile "devlet ve tahakküm" kavramlarını birbirine karıştırıyoruz. Oysa anarşistler tek bir gruptan ibaret değildir; kime sorarsanız farklı bir nüans duyarsınız (çoğunluğu anarko-komünistler ve anarko-sendikalistler oluşturur, şiddet yanlısı terörist eylemleri de büyük çoğunluk reddeder). Ancak temelde anarşistler kaosu veya örgütsüzlüğü değil, yönetici sınıfını ve zorbalığı reddederler. Yani sizin "monoton düzen" dediğiniz şey, aslında kuralları olan ama başında zorba bir yöneticinin bulunmadığı yatay bir organizasyondur.

1. Devlet Nedir? Komün Bir Devlet midir? Devleti tanımlarken sosyolog Max Weber’in tanımını kullanmak en doğrusudur: Devlet, belirli bir toprak parçası üzerinde meşru şiddet kullanma tekelini elinde bulunduran kurumdur. Pasifist anarşist manifestoda da belirtildiği gibi devlet, insanların kaostan kaçmak için sığındığı bir "çatı şiddet" kurumudur. Mafyadan farkı, şiddeti o kadar kurumsallaştırmış olmasıdır ki, bize bunu "adalet" veya "kanun" adıyla unutturur.

Eğer "devlet" kelimesinden kastınız kamu hizmetleri, yolların yapılması, sağlık sistemi, afet yönetimi ve insanların yardımlaşma ihtiyacını karşılayan ortak idare ise; evet, anarşistlerin savunduğu Komün de bir devlettir. Ancak bu; başsız, yöneticisiz ve şiddetsiz bir devlettir. Anarşizm organize olmayı reddetmez; enerjiden bilişime, lojistikten üretime kadar her şeyin Sektörel Komünler, Bölgesel Konfederasyonlar ve yüzde yüz şeffaf bir Dünya Meclisi ile yönetildiği çok sıkı, kuralcı bir düzeni savunur.2. Anarşistler Hükümete mi Yoksa Devlete mi Karşıdır? Anarşistler aslında "hükmetme" (tahakküm) eylemine ve şiddet tekeline karşıdır. Yani;

Hükümet (Yönetici Sınıf) Karşıtlığı: Anarşistler, bir insanın veya grubun başka insanlar üzerinde iktidar kurmasına karşıdır. Diyelim ki devleti tamamen çıkar gözetmeyen, melek gibi bir grup yönetsin; anarşistler teorik olarak buna karşı çıkmazdı ama bunun imkânsız olduğuna inanırlar. Nitekim 1. Enternasyonal'de (Dünya İşçi Birliği) Karl Marx (komünistler) ile Mikhail Bakunin (anarşistler) arasındaki en büyük tarihsel tartışma tam olarak bu noktada kopmuştur. Anarşistlere göre gücü ve devleti bir kesim (işçi sınıfının temsilcileri bile olsa) ele geçirirse, o kesim kaçınılmaz olarak yozlaşır ve yeni bir egemen sınıfa dönüşür.
Sonuç: Anarşistler hükümetsiz (yöneticisiz) ve şiddetsiz bir devleti (komünü) savunurlar. Bütçesini ve enerjisini yüzde yüz insanı yaşatmaya ayırmak yerine silaha, sınırlara, asimilasyona ve dış savaşlara ayıran hiçbir modern ulus-devlet meşru değildir; o artık koruyucu bir çatı değil, gasbedilmiş devasa bir çetedir.

3. Anarşist Düzenin Bildiğimiz Devletten Farkı Nedir? Sizin "İyi de bu düzen zaten devlet değil mi?" sorunuzun cevabı, işleyişteki şu keskin farklarda yatar:

Zorla Vergi ve Askerlik Yoktur, Gönüllülük Vardır: Bildiğimiz devlet vergiyi zorla alır, insanları zorla savaşa götürür. Pasifist anarşist düzende ise kimse savaşa zorla götürülmez, silah fabrikalarında çalıştırılmaz. Komünün tüm ortak işleyişi zorla alınan vergilerle değil, tamamen gönüllü bağışlarla yürür ve herkes bağışladığı kaynağın nereye harcandığını yüzde yüz şeffaf ağda kuruşu kuruşuna görür.
Özel Mülkiyet Değil, Zilyetlik (Kullanım Hakkı) Vardır: Anarşistlere göre çoğu suçun, savaşın ve açgözlülüğün kaynağı özel mülkiyettir ve kapitalizmin yarattığı yapay ihtiyaçlardır. Komünde tapulu özel mülkiyet yoktur; emeğe ve kullanıma dayalı "kişisel zilyetlik" vardır. Üretim ve bölüşüm, bir bürokrat sınıfı tarafından değil, yapay zekâ ve otomasyon destekli yatay iletişim ağlarıyla ihtiyaçlara göre organize edilir.
Hapishane ve Polis Şiddeti Yerine Onarıcı Adalet ve Toplumsal Felç: Devlet suçluyu zindana atar veya şiddetle ezer. Pasifist anarşizmde ise bireysel saldırılarda sadece o anki zararı durduracak kadar meşru müdafaa uygulanır. Anlık cinnet veya tutku suçlarında intikam alınmaz; bu toplumun ortak başarısızlığı sayılır ve onarıcı şefkatle çözülür. Eğer bir grup çeteleşip eski dünyadaki gibi kendi "devletçiğini" kurmaya ve insanlara sopayla hükmetmeye kalkarsa, onlarla silahla savaşılmaz; Toplumsal Felç (mutlak sivil itaatsizlik ve boykot) uygulanır. Kimse onlarla işbirliği yapmaz, bozulan traktörlerini tamir etmez, yemek vermez, doktorluk yapmaz; böylece zorba azınlık kendi yalnızlığında dağılır.
Zorla Çalıştırma Yoktur: Devlet ve kapitalizm insanı yaşatmak için değil, vergi veren ve çalışan bir köle olması için zorla sistemde tutar. Anarşist komünde bireyin iradesi mutlaktır; çalışmak ve dayanışmaya katılmak istemeyen birine şiddet uygulanmaz, zorla çalıştırılmaz; kendi seçtiği eylemsizliğin doğal sonuçlarıyla baş başa bırakılır ama geri dönmek isterse kapılar her zaman açıktır.
Gizli Devlet Sırları Yerine Mutlak Şeffaflık: Devletler varlıklarını "devlet sırrı", sansür ve kahramanlık yalanları üzerine kurar. Anarşist düzende ise bireylerin özel hayatı mahremdir ama komünlerin tüm kararları, bütçesi ve diplomasisi yüzde yüz şeffaftır. Yeni nesillere sahte kahramanlık mitleri değil, iktidar hırsının tarihte yarattığı kanlı vahşet tüm çıplaklığıyla öğretilir ki kimse yeniden güç iştahına kapılmasın

En azından ben böyle bir anarşiye inanıyorum...

0

Paylaş

Begüm Ercan

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Backrooms gerçek olabilir mi? Yani bir maddeye onun tepki verebileceğinden daha hızlı temas edersek backrooms ta deney görmek olabilir mi?

faik sarı

Backrooms gerçek olabilir mi? Yani bir maddeye onun tepki verebileceğinden daha hızlı temas edersek backrooms ta deney görmek olabilir mi?

Hayır, bildiğimiz fizikte böyle bir temas sizi Backrooms'a götürmez. Backrooms bir internet kurgusu (2019'da 4chan'da paylaşılan bir fotoğraftan doğdu), fiziksel bir mekân olarak ortaya konmuş bir kanıt yok. Ayrıca sorudaki mekanizma, yani bir maddeye "tepki verebileceğinden daha hızlı" dokunmak, fizikte tanımlı bir şey değil.

Ama bu fikrin altında gerçek bir fizik sezgisi var, o yüzden onu ayıralım:

Etkileşimin bir hız sınırı var. Bir maddenin bir etkiye tepki vermesi, bilginin ona ışık hızını aşmayan bir hızla yayılmasına bağlı. Yani madde "yetişemiyor" diye bir boşluğa düşmez. Etki, malzemenin içinde ses hızı gibi sınırlı hızlarla ilerler ve sonuç genelde kırılma, şok dalgası ya da ısınma olur. Hızlı bir mermi camı delip geçerken ya da çok hızlı bir cisim havada şok dalgası oluştururken olan bu.
Kuantum dünyasında "duvardan geçme" var, ama sınırlı. Kuantum tünelleme parçacıkların bir enerji bariyerini aşmadan öbür tarafta görünmesine izin verir. Bu gerçek bir olay (güneşteki füzyon buna dayanır), ancak parçacık başka bir boyuta ya da mekâna geçmez, sadece aynı evrende bariyerin öbür yanında ortaya çıkar. Atom sayısı arttıkça bu olasılık makroskopik cisimler için pratikte sıfıra iner.
Başka boyutlar spekülatif. Sicim kuramı gibi bazı modeller ekstra boyutlar öngörür, fakat bunlar şimdilik deneysel olarak doğrulanmadı ve bir duvara hızlı çarpmakla erişilen yerler olarak tarif edilmiyor.

Backrooms tarzı "sınır dışı mekân" fikrini bilimsel olarak en çok çağrıştıran şey ise noclip. Bu video oyunu terimi, oyun motorunda çarpışma hesabının (collision detection) başarısız olmasıyla karakterin duvarın içinden geçmesi demek. Hatta oyunlarda hız yüzünden olur: karakter bir karede duvarın diğer tarafına atlar ve motor teması fark etmez. Backrooms'un hissi tam olarak buradan geliyor, yani simülasyonun bir hatasından. Gerçek evrenin ise "kare hızı" olan bir motoru olduğuna dair bir kanıt yok.

Özetle: çok hızlı dokunmak size bir hasar, ısı ya da kırılma getirir, başka bir mekân getirmez. Backrooms korkutucu ve etkileyici bir hayal ürünü, ama bilim onu şimdilik gerçek bir yer olarak desteklemiyor.

Kaynaklar

Wikipedia. Quantum Tunnelling. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
Wikipedia. Backrooms. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı

1

0

Paylaş

Arda Bengin

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Merhabalar, eğer evrende geçmiş ve gelecek yaşandıysa biz geçmişi hatırlayabiliyoruz. Geleceğe gitmenin bir yolu yok gibi duruyor fakat geleceği hatırlamanın bir yolu olabilir mi, Beynimiz geleceği hatırlayabilir mi?

Mustafa Aytuğ Çatal

Aslında beynin geleceği hatırlayabileceğini düşünmüyorum ama bence mesele tam olarak şu: İleride üretilebilecek devasa bir süper bilgisayara evrenin simülasyonunu yükleyebilirsek ve bunu kendi evrenimizle %100 entegre edebilirsek, zamanı ileri sarıp gelecekte yaşanacakları deneyimleyebiliriz.

Küçük bir örnek vereyim: Sürtünmesiz boşlukta 100 km hızla giden bir cismin 10 saniye sonra nerede olacağını (başka bir çarpışma olmadığını varsayarsak) kesin olarak biliriz. Temelde mantık aynı; sistemi bütün olarak süper bilgisayara aktarabilirsek geleceği de kesin olarak hesaplayabiliriz diye düşünüyorum.

Kaynaklar

Pierre-Simon Laplace. Laplace's Demon. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı

0

Paylaş

Konfüçyüs Sk

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Merhabalar, eğer evrende geçmiş ve gelecek yaşandıysa biz geçmişi hatırlayabiliyoruz. Geleceğe gitmenin bir yolu yok gibi duruyor fakat geleceği hatırlamanın bir yolu olabilir mi, Beynimiz geleceği hatırlayabilir mi?

Mustafa Aytuğ Çatal

Günümüzdeki mekaniklere ve yasalara bakarsak geleceğin mikro ölçekte belirlenmesi imkansıza yakın. Makro ölçekte geleceği görebilirsiniz. Mesela bir saatin çarkı çalıştığı zaman çark kuantum durumunda olmaz sadece tek bir yöne döner. Belki kuantum durumunda olmayan farklı alanlar da vardır evrenin içinde mesela gezegenlerin dönüşleri ve hareketi bir kuantum durumu değildir. Tek bir doğrultuda ilerleyen determinist şeylerdir. Aynı zamanda Newton'un keşfettiği kütle çekim kanunu da deterministdir. Yani evrenimiz mutlak anlamda belirsiz veya determinist değil. Soruya gelicek olursak ise Evren'in içinde belirsizlik de olduğu için mutlak anlmada geleceği bilemezsiniz. Tabii ki bunlar günümüzdeki fizik yasaları ile imkansız özellikle Heisenberg belirsizliği. Hiçbiri tek doğru olarak hükmetmiyor ama hepsi de etkisini sürdürüyor.

1

0

Paylaş