Soru & Cevap: Soru Sor, Cevap Al

Narsisizm genetik bir hastalık mıdır, yoksa yaşadığımız deneyimlerin psikolojimize yansıyan bir sonucu mudur?

Narsisizm ne sadece genetik bir hastalıktır ne de tamamen kötü bir çocukluk geçirmenin sonucudur. İkisinin birleşimiyle ortaya çıkar.

Genetik bize bir altyapı verir. Bilimsel araştırmalar, bazı insanların onay aramaya, bencil davranmaya veya empati eksikliğine doğuştan daha yatkın olduğunu gösteriyor. İkizler üzerinde yapılan çalışmalar, narsistik özelliklerin genetik geçiş oranının oldukça yüksek olduğunu kanıtlıyor.

Ancak genetik yatkınlık tek başına kimseyi narsist yapmaz. Asıl belirleyici olan çevredir, özellikle de ilk çocukluk yıllarındaki ebeveyn tutumlarıdır. Eğer genetik olarak bu yapıya yatkın bir çocuk, "sen en özelsin, herkesin üstündesin" diyerek hiçbir sınır konulmadan büyütülürse, bu yatkınlık narsisizme dönüşür. Bunun tam tersi olan duygusal ihmal, sevgisizlik ve sürekli eleştiri de aynı etkiyi yaratır. Çocuk, içindeki değersizlik hissini ve acıyı bastırmak için dışarıya karşı yıkılmaz, kusursuz ve devasa bir ego maskesi takar.

Yani genetik durumu zemin hazırlar, çocuklukta yaşanan ebeveyn deneyimleri ise bu durumu kalıcı bir kişiliğe dönüştürür.

Kaynaklar

Yu L. L. Luo, vd.. A Behavioral Genetic Study Of Intrapersonal And Interpersonal Dimensions Of Narcissism. (2 Nisan 2014). Alındığı Tarih: 7 Kasım 2026. Alındığı Yer: PubMed | Arşiv Bağlantısı
W. J. Livesley, vd.. Genetic And Environmental Contributions To Dimensions Of Personality Disorder. (1 Aralık 1993). Alındığı Tarih: 7 Kasım 2026. Alındığı Yer: PubMed | Arşiv Bağlantısı

0

Paylaş

Alperen Yg

Üye CevabıSen de Cevap Ver

İkizler paradoksundaki zamanın akış hızının mantığı nedir? Özel görelilik nekadar güvenilir?

Anonim

Zaman ve hız birbirine bağlıdır ve birbirini etkiler. Eğer kardeşlerden biri ışık hızıyla kıyaslanacak bir hızda giderse onun için zaman yavaşlar fakat ona dışarıdan bakan kardeşi için yavaşlamaz. Bunun sebebini Einstein görelilik teorisinde ortaya koyuyor. Attığım makaleyi inceleyebilirsiniz veya kendiniz evrensel hız zaman ilişkisini görelilikle açıklayan bir makaleden yardım alabilirsiniz.

https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=&cad=rja&uact=8&ved=2ahUKEwiEr-ivgfaXAxVrBdsEHZ6pHWUQFnoECCwQAQ&url=https%3A%2F%2Fphysics.unc.edu%2Fwp-content%2Fuploads%2Fsites%2F218%2F2022%2F07%2FIntroduction_To_Spacetime_Diagrams.pdf&usg=AOvVaw3hJK7b9DmX37BPpWdPYoTN&opi=89978449

0

Paylaş

Fatma Vural

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Sinekleri etrafımızdan nasıl uzak tutabiliriz?

Mert KUTLUATA

Sinekleri etrafımızdan uzak tutmanın kalıcı ve etkili tek bir sihirli formülü yoktur. Başarı, sinekleri çeken nemli organik atıkları ortadan kaldırmak, pencerelere sineklik takarak yaşam alanlarına girişlerini kesmek ve koku alma duyularını bozan doğal ya da kimyasal kovuculardan faydalanmaktan geçer.

Ev sineği dediğimiz Musca domestica, çoğunlukla açıkta bırakılan gıdalara, olgunlaşmış meyvelere ve nemli çöp kutularına yönelir. Şehirlerde topraktan ve yeşilden uzaklaşıp her yanı betonla örttüğümüz için organik çöpler balkon ve mutfaklarda daha çabuk birikir. Çöp kovalarını daima sıkıca kapalı tutmak, dökülen kırıntıları geciktirmeden silmek ve su birikintilerini kurutmak, sineklerin gelme gerekçesini doğrudan ortadan kaldırır.

Yaşam alanlarımızda doğanın kendi savunma mekanizmalarından da destek alabiliriz. Bitkiler, narin yapraklarını otçul böceklerden korumak amacıyla milyonlarca yıldır zengin aromatik bileşikler sentezler. Tıbbi nane (Mentha piperita), fesleğen ve lavanta gibi kokulu dostlarımızın salgıladığı uçucu yağlar, sineklerin antenlerindeki koku reseptörlerini şaşırtır. Balkonlarınıza bu taze bitkileri yerleştirmek veya saf nane yağı gibi uçucu yağları seyreltip buharlaştırmak, ağır kimyasallara başvurmadan sinekleri uzak tutar.

Balkonda ya da bahçede otururken ise sineklerin narin kanat yapılarından faydalanabilirsiniz. Masanızın yakınına koyacağınız küçük bir vantilatörün yaratacağı hafif hava akımı, sineklerin gövdelerini savurur ve teninizin kokusunu takip etmelerini fiziksel olarak engeller.

Kaynaklar

Nancy C. Hinkle vd.. A Review Of Alternative Controls For House Flies. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
Tamara Villanueva-Pereira vd.. Contact, Fumigant And Repellent Activities Of Essential Oils Of Cinnamon, Lemon, And Peppermint Against Larvae And Adults Of Musca Domestica L.. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı

0

Paylaş

Begüm Ercan

Üye CevabıSen de Cevap Ver

İnsan radyo dalgası yayar mı?

Anonim

Evet, insan vücudu kesinlikle hem mikrodalga hem de radyo dalgası yayar. Çoğumuz termal kameralardan yansıyan o parlak kızılötesi görüntümüze aşinayız, ancak fizik kuralları gereği ışıma spektrumumuz kızılötesinde aniden bıçak gibi kesilmez.

Olayın kalbinde, astrofizikten çok iyi bildiğimiz kara cisim ışıması yatıyor. Mutlak sıfırın, yani eksi 273 santigrat derecenin üzerindeki her nesne gibi yaklaşık 37 santigrat derece sıcaklığa sahip bedenimiz de çevreye elektromanyetik dalgalar saçar. Planck Işınım Yasası gereğince vücudumuzun yaydığı enerjinin zirve noktası kızılötesi bölgededir. Fakat bu eğri dalga boyu uzadıkça sıfırlanmaz. Dalga boyları milimetreleri, santimetreleri ve hatta metreleri bulan mikrodalga ve radyo dalgası frekanslarında da zayıf ama kesintisiz bir termal ışıma yaymaya devam ederiz.

Tabii hemen aklınıza canlı bir radyo istasyonu gibi yayın yapabileceğimiz gelmesin. Bu termal radyo dalgalarının gücü inanılmaz derecede düşüktür. Vücudumuzun yaydığı radyo frekansındaki fotonlar, çevremizdeki oda sıcaklığından kaynaklanan doğal termal gürültünün içinde adeta bir fısıltı gibi kalır. Yine de laboratuvar ortamında süperiletken alıcılar ve son derece hassas mikrodalga radyometreleri kullanıldığında, insan derisinin yaydığı terahertz altı ve mikrodalga ışıma net biçimde tespit edilebilir.

Hatta tıp dünyasında mikrodalga radyometrisi, derin dokulardaki sıcaklık değişimlerini ve iltihaplanmaları vücuda hiçbir müdahale yapmadan dışarıdan dinlemek için araştırılan harika bir yöntemdir. Kısacası gözlerimiz göremese ve alıcılarımızla müzik dinleyemesek de hepimiz uzayın derinliklerindeki kozmik cisimler gibi elektromanyetik tayfın radyo ucunda sessizce ışıldıyoruz.

Kaynaklar

K.A. Baksheeva vd.. The Sub-Thz Emission Of The Human Body Under Physiological Stress. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı

0

Paylaş

Selin Kılıç

Üye CevabıSen de Cevap Ver

İlk canlılık suda oluştuğu için, balinaların karadan su hayvanına(körelmiş ayaklar) evrildiği söyleniyor.Aslında tam tersi değil mi ? Karadan suya evrilmesi spesifik bir şey mi ?

Sinan Antep

Hayır, durum tam tersi değil, anlatılan senaryo harfiyen doğru. Yaşamın milyarlarca yıl önce suda filizlenmiş olması, karaya adım atan canlıların bir daha asla geriye dönemeyeceği anlamına gelmez. Balinalar, karada yaşayan dört ayaklı memeli ataların yaklaşık 50 milyon yıl önce zengin besin kaynakları ve değişen ekolojik koşullar nedeniyle tekrar suya dönmesiyle evrilmiştir. Biyolojide bu olguya ikincil sucul adaptasyon diyoruz.

Zaman çizelgesine baktığımızda kafa karışıklığı hızla çözülüyor. Canlılık ilk olarak suda başladı ve yaklaşık 375 milyon yıl önce karasal yaşama uyum sağlayan ilk omurgalılar karaya çıktı. Memeliler de bu karasal hat üzerinde çeşitlendi. Eosen dönemine gelindiğinde ise karada dört ayağı üzerinde yürüyen toynaklı atalar, kademeli olarak kıyı lagünlerine ve ardından açık denizlere geçti. Balinaların balıklar gibi solungaç yerine ciğerleriyle hava soluması, yavrularını doğurup sütle beslemesi, yüzgeçlerinin içinde beş parmaklı memeli iskeleti ve vücutlarının derinlerinde körelmiş leğen kemikleri taşıması, onların karasal geçmişinin su götürmez kanıtlarıdır.

Karadan suya dönüş balinalara özgü, izole bir vaka da değildir. Evrim tarihinde karayı fethedip ardından rotayı yeniden suya çeviren pek çok soy hattı var. Foklar, deniz aslanları, deniz inekleri, deniz kaplumbağaları, penguenler ve hatta dinozorlar çağında denizleri dolduran ihtiyozorlar ile mozazorlar aynı patikadan yürüdü. Doğada değişimi engelleyen katı bir yön levhası yoktur, doğal seçilim canlıları nerede hayatta kalma avantajı varsa oraya doğru şekillendirir.

Bu geçiş, akademik çevrelerde de vaktiyle çok keyifli bir çekişmeye sahne olmuştu. Morfologlar uzun yıllar boyunca sadece iskelet parçalarına ve diş yapılarına bakarak balinaları soyu tükenmiş başka bir etçil gruba bağlamakta ısrar ettiler. Akademinin geleneksel koridorlarında genetikçilerin moleküler verilerine burun kıvıranlar oldu fakat DNA analizleri ısrarla balinaların çift toynaklılarla, özellikle de su aygırlarıyla çok yakın akraba olduğunu gösteriyordu. Nitekim Pakistan ve Hindistan'da bulunan Pakicetus ve Indohyus gibi harika geçiş fosilleri genetik verileri teyit etti ve tartışma noktalandı. Karada yürüyen o toynaklı atalar, arkalarında hem fosilleşmiş ayak bilekleri hem de moleküler düzeyde silinmez bir aile kütüğü bıraktı.

Kaynaklar

J. Thewissen vd.. From Land To Water: The Origin Of Whales, Dolphins, And Porpoises. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
J. Thewissen vd.. Whales Originated From Aquatic Artiodactyls In The Eocene Epoch Of India. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı

0

Paylaş

Ferit Görür

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Orange box ne demek ve ne işe yarar?

Sümeyye Sümeyye

Uçak yapımında ve prototip geliştirme süreçlerinde orange box, uçağın seri üretimindeki standart aviyoniklerinden ayrı tutulan Uçuş Test Enstrümantasyonu (Flight Test Instrumentation, FTI) donanımlarına denir abi. Bazen halk arasında yolcu uçaklarındaki turuncu renkli kara kutuyla karıştırılıyor, fakat uçak imalatı aşamasında bahsedilen donanım doğrudan test verilerini toplamaya yarayan bambaşka bir cihazdır.

Bir uçağı sıfırdan üretirken veya yeni bir gövde tasarımını denerken uçağın her tarafına binlerce geçici algılayıcı döşersin. Kanat esnemesini ölçen gerinim pulları, ivmeölçerler, basınç duyargaları ve sıcaklık sensörleri derken gövdenin içi inanılmaz bir kablo yumağına döner. İşte bu sensörlerden gelen analog sinyalleri toplayıp dijitale çeviren, filtreleyen, hafızaya kaydeden ve gerektiğinde yer istasyonuna telemetriyle aktaran veri toplama üniteleri (DAU) bu turuncu kutuların içine yerleştirilir.

Bu kutuların ve onlara bağlanan kabloların özellikle turuncu seçilmesinin çok haklı iki pratik sebebi var:

Kalıcı tesisat ile test donanımını ayırmak: Bir prototipin içindeki kablo karmaşasını görsen aklın şaşar abi. Uçağın kendi kalıcı elektrik tesisatıyla geçici test hatları birbirine karışmasın diye hem bu kutular hem de onlara giden kablolar (orange wire) parlak uluslararası turuncuya boyanır. Böylece bakım yapan ya da test bittiğinde sistemi söken teknisyen, test kablosu sanıp uçağın asıl uçuş kontrol hattını yanlışlıkla kesmez.
Kaza durumunda veriyi kurtarmak: Test uçuşunda bir aksilik yaşanır da uçak kırıma uğrarsa, toplanan o hayati test verisinin enkaz arasından hızla çıkarılması gerekir. Tıpkı kara kutularda olduğu gibi parlak turuncu renk, arama kurtarma ekiplerinin veri kayıt kutusunu ilk bakışta fark etmesini sağlar.

Yolcu uçaklarındaki Uçuş Veri Kaydedicisi (FDR) cihazına da rengi turuncu olmasına rağmen halk arasında kara kutu dendiği için bu iki kavram sıkça birbirine giriyor. Ancak uçak yapımı ve sertifikasyon sürecindeysen, turuncu kutu demek uçağın sınırlarını zorlarken o devasa veri akışını sırtlayan test istasyonu demektir.

Kaynaklar

Wikipedia. Flight Test Instrumentation. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
Wikipedia. Flight Recorder. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı

0

Paylaş