Sınırları Zorlayanlar: Kara Hızı Rekorunu Kıran Efsanevi Araçlar
Buhar gücünden jet motorlarına kadar otomobil tarihine yön veren mühendislik harikaları ve bu araçlarla rekorlara imza atan cesur pilotlar.
BBC Science Focus Magazine
- Çeviri
- Enerji Teknolojileri
- Mühendislik
Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?
- Kara hızı rekorları, farklı motor teknolojileri ve aerodinamik tasarımlar sayesinde 1886'dan günümüze sürekli olarak geliştirilmiş ve hız sınırları büyük ölçüde artırılmıştır.
- Resmi kara hızı rekorları, iki ayrı sürüşün ortalama hızına göre belirlenir ve bu süreçte güvenlik, motor gücü ve aerodinamik tasarım kritik öneme sahiptir.
- 1997 yılında Thrust SSC aracı, ses hızını aşarak saatte 1.223,6 km ile halen kırılamayan kara hızı rekorunu kırmıştır ve bu rekorun aşılması için yeni projeler geliştirilmiştir.
Karl Benz'in 1886 yılında ilk motorlu arabayı tanıtmasından bu yana, yapabileceklerimizin sınırlarını zorlamanın hayalini kuruyoruz.
Dünyanın en hızlı seri üretim otomobili unvanı şu anda saatte 489 kilometrenin üzerinde azami hıza sahip olan Bugatti Chiron Supersport 300+ modeline ait. Ancak bu canavar bile, yıllar boyunca kara hızı rekorunu elinde tutan bazı inanılmaz araçların yanında sönük kalıyor.
Son 140 yıl boyunca pek çok insan, rekorlar kitabında kendine bir yer edinebilmek için sınırları zorlayarak hayatını riske attı.
Tasarımcılar, araçlarını daha yüksek hızlara ulaştırmak için buhar, elektrik, benzin ve jet uçağı motorları kullandılar. Mühendislik ve aerodinamik (İng: "aerodynamics") alanındaki anlayışımızın gelişmesi ise arabaları çok daha zarif ve havayı daha rahat yaracak hale getirdi.
Kara hızı rekorunun kuralları son derece sıkıdır. Resmi bir rekor olarak kabul edilebilmesi için, iki deneme arasında bir saatten fazla zaman olmamak kaydıyla iki ayrı sürüş yapılmalıdır. Bu iki sürüşten elde edilen ortalama hız hesaplanır ve resmi olarak kaydedilen hız da bu değer olur.
İşte karada hız rekorunu kırmak için kullanılan inanılmaz araçlar ve bunlara pilotluk yapan öncü hız tutkunları.
1. La Jamais Contente - 105,882 km/sa
Sürücü: Camille Jenatzy (Belçika) | Tarih: 17 Ocak 1899. Fransızca'da 'Asla Memnun Olmayan' anlamına gelen La Jamais Contente, 1899 yılında saatte 100 kilometrenin üzerinde bir hıza ulaşan ilk otomobildi. Aynı zamanda, özellikle Belçikalı yarışçı Camille Jenatzy tarafından sürüldüğünde mümkün olduğunca hızlı gitmek üzere özel olarak tasarlanmış ilk arabaydı.
Gücünü bataryalardan alan La Jamais Contente, kurşun şeklinde bir tasarıma sahipti. Yine de sürücünün yüksekte konumlandırılmış olması ve açıkta duran şasi, otomobil tasarımcılarının o dönemde aerodinamik hakkında öğrenmesi gereken daha çok şey olduğunu gösteriyordu.
2. Ford 999 Racer - 147,05 km/sa
Sürücü: Henry Ford (ABD) | Tarih: 12 Ocak 1904. Henry Ford, 1904 yılına gelindiğinde iki otomobil şirketi kurmuştu ancak motor sporlarına da büyük bir ilgi duyuyordu. 1902 yılında her ikisine de '999' adını verdiği iki yarış arabası üretti.
Yeni bir kara hızı rekoru kırmaya kararlı olan Ford, araçların tasarımını geliştirmeye başladı. Araçlar temel olarak bir şasiye tutturulmuş motorlardan ibaretti; herhangi bir kaportaları yoktu ve güvenliğe dair hiçbir detaya önem verilmemiş gibi görünüyordu.
Ford 999, 1904 yılında donmuş bir göl üzerindeki buz pistinde giderek yeni bir kara hızı rekoru kırmayı başardı. Bu rekor sadece birkaç hafta ayakta kalabildi; ancak elde edilen tanıtım, Ford adının duyulmasına ve markanın yerleşmesine büyük bir katkı sağladı.
Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.
Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.
Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.
3. The Stanley Rocket - 205,447 km/sa
Sürücü: Fred Marriot (ABD) | Tarih: 26 Ocak 1906. Yirminci yüzyılın başlarında buhar gücüyle çalışan trenler oldukça yaygındı. Ancak otomobil şirketleri buhar yerine benzini tercih ediyor ve içten yanmalı motorlar geliştirmeyi seçiyorlardı.
Stanley Motor Carriage Company, buharla çalışan araçların avantajlarını gören ve kara hızı rekorunu kırabilecek bir araba üretmeye karar veren üreticilerden biriydi. Şirket, 1906 yılında ABD'deki Daytona Plajı'nda direksiyona Fred Marriot'un geçmesiyle bu hedefine ulaştı.
En hızlı buharla çalışan otomobil olma rekoru, 2009 yılında Charles Burnett III tarafından sürülen İngiliz yapımı 'Inspiration' (İlham) adlı araç tarafından geçilene kadar bir asırdan fazla bir süre kırılamadı.
4. The Fiat Mephistopheles - 234,98 km/sa
Sürücü: Ernest Eldridge (İngiltere) | Tarih: 12 Temmuz 1924. Fiat Mephistopheles, tek egzozlu inanılmaz derecede gürültülü bir uçak motorundan güç alan ve frenleri sadece arka tekerleklerde çalışan eşsiz bir yarış arabasıydı. Muhtemelen bu ürkütücü özelliklerinden dolayı, araca Alman folklorundan bir iblisin adı verilmişti.
Halka açık bir yolda resmi olarak kara hızı rekoru kıran son otomobil oldu. Elbette rekor denemesi sırasında söz konusu yolun trafiğe kapatıldığını varsayıyoruz.
5. Sunbeam 350HP - 242,62 km/sa
Sürücü: Malcolm Campbell (İngiltere) | Tarih: 25 Eylül 1924. Sunbeam 350HP, Malcolm Campbell tarafından sürülerek resmi bir kara hızı rekoru elde eden ilk araç olmasıyla dikkat çekiyordu. Campbell, motor sporlarının ilk dönemlerindeki en bilindik isimlerden biriydi; hem karada hem de suda birçok hız rekoruna imza atmıştı.
Campbell'ın ilk rekoru, Birleşik Krallık'a bağlı Galler'deki Pendine Sands kumsalında kırıldı. Araç, bir rüzgar tünelinde test edilip modifiye edilen ilk otomobillerden biri olması açısından önemliydi. Bu testler sonucunda aracın burnu küçültülmüş ve arka kısmı aerodinamik açıdan çok daha uygun hale getirilmişti.
6. Babs - 273,6 km/sa
Sürücü: J. G. Parry-Thomas (İngiltere) | Tarih: 28 Nisan 1926. John Godfrey Parry-Thomas, bir gün geleceğinin motor sporlarında olduğuna karar veren Galli bir mühendisti. Gücünü bir uçak motorundan alan bir araba tasarlayıp inşa etti ve ona 'Babs' adını verdi. Parry-Thomas, 1926 yılının Nisan ayında Galler'deki Pendine Sands'in ıslak kumsalında yeni bir kara hızı rekoru kırmayı başardı.
Ne yazık ki Parry-Thomas, 1927'de aynı yerde rekorunu geri almaya çalışırken aracın takla atıp kaza yapması sonucu hayatını kaybetti. Araç, kazanın gerçekleştiği noktaya gömüldü. Aradan geçen kırk yılı aşkın sürenin ardından kazılıp çıkarıldı ve eski ihtişamına kavuşacak şekilde restore edildi.
7. Blue Bird - 281,5 km/sa
Sürücü: Malcolm Campbell (İngiltere) | Tarih: 4 Şubat 1927. Malcolm Campbell, 1927 yılında Napier Lion uçak motorundan güç alan Blue Bird (Mavi Kuş) adlı aracıyla kara hızı rekorunu geri aldı. Ancak en büyük rakibi Henry Segrave, sadece bir ay sonra bu rekoru onun elinden alacaktı.
Campbell, rekorunu geri alma denemelerinde uzun yıllar boyunca aynı araçta ısrar etti. Fakat rekorlara tekrar meydan okumak istiyorsa daha modern ve aerodinamik bir makine yapması gerektiğini kısa sürede fark edecekti.
8. Sunbeam 1000 hp Mystery - 327,97 km/sa
Sürücü: Henry Segrave (İngiltere) | Tarih: 29 Mart 1927. 'Salyangoz' olarak da bilinen Sunbeam 1000hp, saatte 321,9 kilometre sınırını aşan ilk otomobildi. Sürat teknesinden sökülen iki uçak motorundan güç alıyordu. Araçta bir motor öne, diğeri ise arkaya yerleştirilmişti ve sürücü ikisinin arasında oturuyordu; içerisi muhtemelen epey sıcaktı.
Otomobil, rekor hıza ulaşabilmek için gereken çok daha uzun plajları kullanarak, Amerikan topraklarında kara hızı rekoru kıran ilk İngiliz aracı unvanını aldı. Buna rağmen araçların artan hızına ayak uydurabilecek bir fren teknolojisi henüz geliştirilmediğinden, Segrave'in aracı yavaşlatmak için onu denize sürmesi gerekiyordu.
9. The Golden Arrow - 372,46 km/sa
Sürücü: Henry Segrave (İngiltere) | Tarih: 11 Mart 1929. Sunbeam 1000hp ile kırdığı rekorun getirdiği başarının ardından sürücü Henry Segrave, kara hızı rekorunu Amerikalı rakibi Ray Keech'ten geri alabilmek için yepyeni bir araca ihtiyacı olduğuna karar verdi. J. S. Irving tarafından tasarlanan 'Golden Arrow' (Altın Ok) bir uçak motoru kullanıyordu. Üstelik yönlendirmeye ve navigasyona yardımcı olması için teleskopik nişangah gibi uçak tasarımına özgü pek çok başka unsuru da bünyesinde barındırıyordu.
Segrave'in bu rekoru, sadece tek bir deneme sürüşünün ardından ABD'nin Florida eyaletindeki Daytona Plajı'nda kırıldı. Golden Arrow daha yüksek hızlara ulaşabilecek kapasiteye sahipti ancak iki gün sonra plajda meydana gelen ölümcül bir kaza, diğer tüm denemelerin iptal edilmesine neden oldu. Segrave aracı bir daha asla süremedi ve aynı yılın ilerleyen aylarında yeni bir su hızı rekoru kırmaya çalışırken trajik şekilde yaşamını yitirdi.
10. Blue Bird - 408,73 km/sa
Sürücü: Malcolm Campbell (İngiltere) | Tarih: 24 Şubat 1932. Malcolm Campbell, 'Blue Bird' ismine derinden bağlıydı ve bu versiyon (Blue Bird adını taşıyan dördüncü araçtı ama kesinlikle sonuncu değildi) 1932 yılında ABD'deki Daytona Plajı'nda kara hızı rekorunu kırmayı başardı.
Otomobil, Blue Bird'ün önceki versiyonundan üç kat daha fazla güce sahipti ve kuyruk yüzgeci gibi çok daha fazla aerodinamik parçayı içeriyordu. Bu güncellemeler, aracın yüksek hızlarda dengede kalmasına önemli ölçüde yardımcı oldu.
Campbell, dikkatini su hızı rekorlarına odaklamaya karar vermeden önce üç kara hızı rekoru daha kıracaktı.
11. Thunderbolt - 502,12 km/sa
Sürücü: George Eyston (İngiltere) | Tarih: 19 Kasım 1937. George Eyston, şansını düz bir çizgide inanılmaz derecede hızlı araç sürmede denemeye karar verdiğinde zaten kendini kanıtlamış, başarılı bir yarış pilotuydu. Kullandığı araç 'Thunderbolt' adıyla biliniyordu; çok sayıda motorla ve dönemin en modern aerodinamik özellikleriyle donatılmış, son derece ağır bir tasarıma sahipti. İkinci Dünya Savaşı araya girmeden önce toplam üç kara hızı rekoruna imza attı.
Bu rekorlar, ABD'deki Bonneville Tuz Düzlükleri'nde kırılan ilk kara hızı rekorlarıydı. Bölgenin on dokuz kilometrelik düz yüzeyi, yüksek hızlara ulaşmak için mükemmel bir ortam sunuyordu. Burası yıllar boyunca daha birçok rekorun kırılmasına ve günümüzde hala devam eden yıllık hız festivallerine ev sahipliği yapacaktı.
12. The Railton - 568,58 km/sa
Sürücü: John Cobb (İngiltere) | Tarih: 15 Eylül 1938. Bu listedeki diğer pek çok otomobil gibi 'Railton Special' da sürat teknelerinden alınmış süperşarjlı iki uçak motorundan güç alıyordu. Ancak Railton'un gizli bir kozu vardı; bu ekstra gücün üstesinden gelebilmek için ilkel bir dört tekerlekten çekiş sistemi kullanıyordu.
İkinci Dünya Savaşı'nın ardından John Cobb, Bonneville Tuz Düzlükleri'ne bir rekor daha kırmak için geri döndü. Saatte 634,39 kilometre hıza ulaşarak, tam on altı yıl boyunca kırılamayacak bir rekorun sahibi oldu.
13. The Spirit of America - 655,84 km/sa
Sürücü: Craig Breedlove (ABD) | Tarih: 5 Ağustos 1963. Craig Breedlove'un aracı 'The Spirit of America' (Amerika'nın Ruhu), 1963 yılında kara hızı rekorunu paramparça ederek çıtayı devasa bir şekilde yükseltti. Motorunu eski bir F-86 jet savaş uçağından alan araç, yeni nesil jet motorlu araçların ilk örneğiydi. Ayrıca kara hızı rekorunu elinde tutan araçlar arasında, itici gücü tekerleklerden aktarılmayan ilk otomobildi.
Elbette bu başarı bazı tartışmaları da beraberinde getirdi. Motor sporlarının yönetim organı olan Uluslararası Otomobil Federasyonu (Uluslararası Otomobil Federasyonu, FIA), bir otomobilin dört tekerlekle donatılması gerektiğini belirterek bu rekoru resmi olarak tanımadı.
14. The Green Monster - 698,34 km/sa
Sürücü: Art Arfons (ABD) | Tarih: 5 Ekim 1964. Art Arfons'un aracı 'Green Monster'ın (Yeşil Canavar) aslında hiç var olmaması gerekirdi. Motoru bir F-104 jetinden alınmış ve bir uçuş sırasında hasar gördükten sonra hurdaya ayrılmıştı. Motorun çalışma mekanizmasına dair bilgiler gizli bilgi statüsünde olmasına rağmen, Arfons onu kendi bahçesinde yeniden inşa edip test etti. Komşularının ise bu gürültüden pek memnun olduğu söylenemezdi.
Arfons'un yoğun emeği meyvesini verdi ve bu olağanüstü aracıyla, rekorunu bir yıl sonra Craig Breedlove'a kaptırmadan önce çok hızlı üç derece elde etmeyi başardı.
15. The Spirit of America (Sonic 1) - 966,574 km/sa
Sürücü: Craig Breedlove (ABD) | Tarih: 15 Kasım 1965. Breedlove'un ilk 'Spirit of America' aracının aksine, ikinci versiyonu (aynı zamanda 'Sonic 1' olarak da biliniyordu) dört tekerleğe sahipti. Bu sayede Kasım 1965'te saatte 966 kilometre hıza ulaştığında rekoru FIA tarafından resmi olarak tanındı.
Sonic 1 de Art Arfons'un Yeşil Canavar'ı ile aynı motoru kullanıyordu. Ekim 1964 ile Kasım 1965 arasında her iki araç da rekorları el değiştirdi durdu. Bu amansız rekabet, en sonunda Sonic 1'in zaferiyle sonuçlandı.
16. The Blue Flame - 1.014,511 km/sa
Sürücü: Gary Gabelich (ABD) | Tarih: 23 Ekim 1970. Temel olarak tekerlek takılmış bir roketten ibaret olan 'Blue Flame' (Mavi Alev), son derece cesur bir pilot olan Gary Gabelich tarafından sürüldüğünde, Dünya'daki en hızlı kara aracı unvanını kazandı.
Aracın rekor denemesi, diğer kara hızı rekoru kıran araçlarınkinden biraz farklıydı. Yalnızca yirmi saniye boyunca azami hıza ulaşmasına yetecek kadar yakıt taşıyabiliyor, ölçüm yapılan parkur boyunca motor gücü olmadan süzülerek ulaştığı o muazzam hızı koruyordu.
17. Thrust2 - 1.019,468 km/sa
Sürücü: Richard Noble (İngiltere) | Tarih: 4 Ekim 1983. Merkezinin hemen önüne monte edilmiş jet türbini ve bir yanda yer alan kokpit camıyla 'Thrust 2', Art Arfons'un 1964 yapımı 'Yeşil Canavar' adlı aracını fazlasıyla andıran bir tasarıma sahipti.
Richard Noble'ın en büyük motivasyonu, kara hızı rekorunu yeniden İngiltere'ye kazandırma arzusuydu. 4 Ekim 1983'te, ABD'deki Kara Kaya Çölü'nde (İng: "Black Rock Desert") zamana karşı yaptığı iki deneme sürüşünde saatte ortalama 1.019 kilometre hıza ulaşarak bu hayalini gerçeğe dönüştürdü.
18. Thrust SSC - 1.223,6 km/sa
Sürücü: Andy Green (İngiltere) | Tarih: 15 Ekim 1997. Saatte ulaştığı 1.223,6 kilometrelik hızla Thrust SSC, günümüzde hala dünyanın en hızlı otomobili unvanını taşıyor. Eski kara hızı rekortmeni Richard Noble'ın desteğini arkasına alan İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri (RAF) pilotu Andy Green, ses hızını aşan ilk kara hızı rekortmeni olarak tarihe geçti.
Aradan geçen neredeyse otuz yıla rağmen, bu inanılmaz rekor hala aşılamadı. Bu başarıyı geride bırakmayı hedefleyen son girişim olan Bloodhound LSR, eğer tamamlanabilseydi potansiyel olarak saatte 1.600 kilometrenin üzerinde hızlara ulaşabilecekti. Ne yazık ki projenin arkasındaki şirket 2018 yılında iflas etti ve projeyi canlandırmaya yönelik daha sonraki girişimler de şu ana kadar askıda kaldı.
Evrim Ağacı'nda tek bir hedefimiz var: Bilimsel gerçekleri en doğru, tarafsız ve kolay anlaşılır şekilde Türkiye'ye ulaştırmak. Ancak tahmin edebileceğiniz gibi Türkiye'de bilim anlatmak hiç kolay bir iş değil; hele ki bir yandan ekonomik bir hayatta kalma mücadelesi verirken...
O nedenle sizin desteklerinize ihtiyacımız var. Eğer yazılarımızı okuyanların %1'i bize bütçesinin elverdiği kadar destek olmayı seçseydi, bir daha tek bir reklam göstermeden Evrim Ağacı'nın bütün bilim iletişimi faaliyetlerini sürdürebilirdik. Bir düşünün: sadece %1'i...
O %1'i inşa etmemize yardım eder misiniz? Evrim Ağacı Premium üyesi olarak, ekibimizin size ve Türkiye'ye bilimi daha etkili ve profesyonel bir şekilde ulaştırmamızı mümkün kılmış olacaksınız. Ayrıca size olan minnetimizin bir ifadesi olarak, çok sayıda ayrıcalığa erişim sağlayacaksınız.
Makalelerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu makalemizle ilgili merak ettiğin bir şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.
Soru & Cevap Platformuna Git- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- Çeviri Kaynağı: BBC Science Focus Magazine | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/05/2026 05:06:41 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/22984
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
This work is an exact translation of the article originally published in BBC Science Focus Magazine. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.