Keşfedin, Öğrenin ve Paylaşın
Evrim Ağacı'nda Aradığın Her Şeye Ulaşabilirsin!
Paylaşım Yap
5,000 ATP Ödüllü Soru: Hem belirgin olan hemde görece fark edilmesi zor olan üstün zeka belirtileri nelerdir? Hemen cevapla! Ahmet talha Kesci'nin cevabı ödüllü bir soruda en iyi cevap seçildi! Ödüllü cevabı okumak için tıklayın!
Tüm Reklamları Kapat

Savaşlar, Hastaneler ve Veri Analitiği: Gizemli Teknoloji Şirketi Palantir Ne Yapıyor?

Teknolojisi savaşlarda ve hastanelerde kullanılan Palantir, bir yandan hayat kurtarırken diğer yandan ölümlere aracılık ediyor. Peki, dünyanın en gizemli veri analitiği şirketi tam olarak ne yapıyor?

15 dakika
16
Savaşlar, Hastaneler ve Veri Analitiği: Gizemli Teknoloji Şirketi Palantir Ne Yapıyor? BBC Science Focus Magazine
Savaşlar, Hastaneler ve Veri Analitiği: Gizemli Teknoloji Şirketi Palantir Ne Yapıyor?
Tüm Reklamları Kapat

Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?

  • Palantir Technologies, büyük veri analizi yaparak askeri, istihbarat ve sivil kurumlara hizmet veren, verileri farklı formatlardan işleyip kalıpları hızla tespit edebilen bir yazılım şirketidir.
  • Şirketin Foundry ve Gotham platformları, müşterilerin verilerini birleştirip analiz ederek güvenlik, sağlık ve savaş gibi alanlarda kritik kararlar alınmasına yardımcı olurken, gizlilik ve etik tartışmalarına da yol açmaktadır.
  • Palantir, ABD ve İngiltere gibi ülkelerde devlet kurumlarıyla yaptığı işbirlikleri ve İsrail'e verdiği destek nedeniyle hem yatırımcılar hem de çalışanlar arasında ciddi eleştiriler ve tartışmalarla karşı karşıyadır.

Teknolojisi savaşlarda ve hastanelerde kullanılıyor; hizmetleri hem ölümlere hem de hayat kurtaran tedavilere yardımcı oluyor. Yöneticileri ise, kime sorduğunuza bağlı olarak, ya Batı demokrasisini çökertmeye ya da onu kurtarmaya çalışıyor.

Müşterileri arasında gezegenin en gizli örgütlerinden bazılarının yanı sıra en sevilen kurumların da bulunduğu Amerikan veri analitiği şirketi Palantir Technologies'in (kısaca Palantir) çelişkilerle dolu dünyasına hoş geldiniz.

Eğer bu yazıyı okuyor ve Palantir'in ne olduğunu, ne yaptığını merak ediyorsanız, Denver merkezli şirketin tam da bunu istediğini söyleyebiliriz. Basında Palantir için yapılan tanımlamalarda sıklıkla "gizemli", "karanlık" ve "sır küpü" gibi ifadeler kullanılıyor.

Tüm Reklamları Kapat

Palantir ve şirketin icra kurulu başkanı (İng: "chief executive officer" veya CEO) Alex Karp hakkında yazılan The Philosopher in the Valley adlı biyografinin yazarı Michael Steinberger'a göre, şirket etrafındaki bu entrika aurası yönetim tarafından titizlikle inşa edildiği için bu durum aslında pek de şaşırtıcı değil.

Ancak bu durum değişmeye başlıyor. Karp, Palantir'in başarıları hakkında daha fazla konuşmaya ve şirketin yaptığı işler için daha fazla takdiri hak ettiğini savunmaya başladı. Fakat Palantir'i eleştirenlerin sesi de giderek yükseliyor.

Amerika Birleşik Devletleri'nde (ABD) şirket, Donald Trump yönetimi altında Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (İng: "Immigration and Customs Enforcement" veya ICE) ile yaptığı sözleşme nedeniyle giderek artan bir eleştiri yağmuruna tutuluyor.

Birleşik Krallık'ta, firmanın Ulusal Sağlık Hizmeti (İng: "National Health Service" veya NHS) ile yaptığı 330 milyon sterlinlik (yaklaşık 442 milyon dolar) anlaşma, hem gizlilik savunucularını hem de bazı doktorları endişelendiriyor.

Tüm Reklamları Kapat

Orta Doğu'da ise, şirketin araçlarının İsrail Savunma Kuvvetleri (İng: "Israel Defense Forces" veya IDF) tarafından kullanılması, bazı Palantir çalışanlarını ve yatırımcılarını öfkelendirdi.

Peki, Palantir tam olarak ne yapıyor ve dünya sahnesinde neden bu kadar önemli bir hâle geldi?

Foundry ve Gotham Platformları

Palantir, müşterilerinin elinde bulunabilecek devasa miktardaki veriyi ayıklayabilen ve insan analistlerin keşfetmesi haftalar veya aylar sürebilecek kalıpları veya bağlantıları tespit edebilen yazılımlar konusunda uzmanlaşmıştır.

Bu süreç, Ukrayna ordusunun uydu görüntüleri ve sosyal medya paylaşımları aracılığıyla Rus topçularını bulup hedef almasını sağlamaktan tutun da, Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı'nın malzeme teslimatında nerede darboğazlar olduğunu belirlemek için depo ve nakliye verilerini elemesine yardımcı olmaya kadar pek çok alanda kullanışlıdır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Palantir iki tür müşteriye hizmet veriyor. Bunlardan ilki; British Petroleum, Airbus ve Coca-Cola gibi herkesçe bilinen büyük isimleri barındıran kurumsal sektör ile Birleşik Krallık'ın NHS'i ve Amerika'nın İç Gelir Servisi gibi sivil devlet sektörleridir.

İkinci ve çok daha tartışmalı olan müşteri türü ise askeri kurumlar, savunma ve istihbarat servisleridir. Palantir, istihbarat kurumları arasında daha iyi veri analizi ve paylaşımının 11 Eylül saldırılarını önleyebileceğine inanan PayPal'ın kurucu ortağı Peter Thiel tarafından 2003 yılında kuruldu.

Şirketin kuruluş misyonu Batı'yı savunmak üzerine kuruluydu ve hatta 2005 yılında Merkezi İstihbarat Teşkilatı'nın (İng: "Central Intelligence Agency" veya CIA) girişim sermayesi kolu olan In-Q-Tel'den başlangıç fonu bile aldı.

Bu tür gruplarla çalışma isteği, Palantir'in müşterileri arasına ABD ordusunun altı kolunun tamamının, Birleşik Krallık Savunma Bakanlığı'nın, Ukrayna Ordusu'nun ve IDF'in yanı sıra CIA, Federal Soruşturma Bürosu (FBI) ve Europol gibi istihbarat servislerinin ve Los Angeles Polis Teşkilatı (LAPD) gibi polis birimlerinin girmesini sağladı.

Palantir'in bu müşterilere ne tür faaliyetlerde yardımcı olduğu her zaman net olmasa da, bu işlerin genellikle ölümcül sonuçları olabiliyor. Karp, 2020 yılında haber sitesi Axios ile yaptığı bir röportajda durumu, "Ürünümüz zaman zaman insanları öldürmek için kullanılıyor." şeklinde açıkladı.

Palantir'in Foundry adlı ana yazılım platformu her iki müşteri türü tarafından da kullanılırken, Gotham bunun üzerine inşa edilen ve istihbarat ile polislik faaliyetleri için özel olarak üretilmiş bir uygulama paketidir.

Tüm Reklamları Kapat

Gotham; kişileri, yerleri ve ilgi çekici olayları birbirine bağlamak için tasarlanmıştır.

Müşterinin yasal olarak neye erişimi olduğuna bağlı olarak Gotham; bir kişinin tutuklanma raporu, otomatik plaka görüntüleri, göçmenlik durumu, finansal detayları ve dövmeler ile göz rengi gibi fiziksel özellikleri dâhil olmak üzere daha önce birbirinden bağımsız olan bilgileri dokuyup birbirine bağlayan dijital bir dedektif panosu gibi işlev görebilir. Palantir'in Birleşik Krallık yapay zeka (İng: "artificial intelligence" veya AI) sorumlusu Nicolas Prettejohn konuyu şöyle açıkladı:

Müşterilerimizin her biri, yazılımımızın tamamen kendilerine ait, ayrı bir kopyasını alıyor. Bu daha çok Facebook gibi bir şeye değil de Microsoft Excel almaya benziyor. Yani tüm veriler tek bir veritabanına gitmiyor. Kendi kullanımınız için o veritabanının kendi kopyanızı alıyorsunuz ve biz bunun içindeki veriler üzerinde hiçbir kontrole veya yetkiye sahip değiliz.

Günümüzün yapay zeka dünyasında verileri ayıklama ve kalıpları bulma yeteneği giderek daha sıradan bir şeymiş gibi gelse de, Palantir'in en büyük satış noktası, yazılımının bilginin hangi formatta depolandığından bağımsız olarak bunu yapabilmesidir. Prettejohn sözlerine şöyle devam etti:

Tüm Reklamları Kapat

Platformumuzun akustik, video, uydu görüntüleri, normal veritabanları, eski veritabanları veya yeni veritabanları olsun, her formatta ve her türde veriyi işleyebildiğinden emin olmak bizim sorumluluğumuzdur. Bununla gerçekten gurur duyuyoruz.

Bir müşterinin bilgileri Palantir tarafından birleştirildikten sonra, grafikler, etkileşimli haritalar veya metin gibi neredeyse her şekilde sunulabilir. Yazılım ayrıca veriler üzerinden simülasyonlar da çalıştırabilir.

Bu özellik, COVID-19 pandemisi sırasında Birleşik Krallık'taki hangi hastanelerin kişisel koruyucu donanımının tükenebileceğine dair NHS'in şaşırtıcı derecede doğru tahminler yürütmesini ve önleyici eylemlerde bulunmasını sağladı. İsminin gizli kalmasını isteyen eski bir Palantir mühendisi bu entegrasyonu şöyle özetledi:

Herhangi bir bireysel işlev açısından bakıldığında Palantir, diğerlerinden daha ileride değil; ancak asıl yatırım yaptığı ve zaman harcadığı şey, tüm bu işlevleri tek bir platformda birleştirmek oldu. Verileri platforma aktardığınızda hepsine birden erişebiliyorsunuz; farklı gereksinimleri olan başka bir sisteme bağlanmanız gerekmiyor.

Palantir ayrıca, müşterilerinin verilerinden ne istediklerini belirlemelerine ve Palantir'in araçlarını nasıl özelleştireceklerine yardımcı olmak için çalışanlarını bir süreliğine müşteri organizasyonunun içinde çalışmaya gönderir. Bu çalışanlara, ordudaki ileri konuşlandırılmış birlikler teriminden esinlenilerek "ileri konuşlandırılmış mühendisler" adı verilir.

Gölgelerden Çıkış

Uzun bir süre boyunca Palantir, basında daha çok kurucu ortağı olan, Trump destekçisi, kendini özgürlükçü olarak tanımlayan milyarder teknoloji yatırımcısı Peter Thiel ile ilişkilendirildi. Şirket fikrini ve adını bulan kişi de Thiel'di.

Tüm Reklamları Kapat

J.R.R. Tolkien'in Yüzüklerin Efendisi adlı eserinde geleceği görmek için kullanılabilen ve Elf dilinde gören taşlar anlamına gelen palantiri kelimesinden esinlenerek şirkete Palantir adını verdi.

Ancak Palantir'in arkasındaki asıl itici güç, televizyon röportajları ve yatırımcı görüşmeleri sırasında filtre uygulanmamış konulara sapma eğilimiyle tanınan şirketin CEO'su Karp'tır (Thiel şirketin yönetim kurulu başkanıdır).

Yıllarca çoğunlukla sadece iş ve teknoloji çevrelerinde tanındıktan sonra Karp, Palantir'in başarılarını dünya sahnesinde daha yüksek sesle duyurmaya başladı.

Palantir'i "Amerika'nın ve dolayısıyla dünyanın en önemli yazılım şirketi" olarak nitelendiren Karp, şirketin Ukrayna'nın Rus güçlerini hedef almasına yardım etme çalışmaları hakkında o kadar açık sözlü davrandı ki, Steinberger'ın kitabına göre Pentagon ondan "biraz geri adım atmasını" istedi.

Ayrıca kimlik siyasetine karşı da sesini yükseltmeye başladı ve Kasım 2025'teki bir gelir değerlendirme toplantısında Palantir'in "tamamen duyarcılık karşıtı" (İng: "anti-woke") bir duruş sergilediğini söyledi.

Karp, şirketin araçlarının bir gözetim devleti yaratmaya yardımcı olduğunu söyleyen eleştirmenlere pek aldırış etmiyor; bunun yerine şirketin teknolojisinin Avrupa'daki birçok terör saldırısını durdurmada etkili olduğunu savunuyor. Steinberger'a verdiği röportajda konuyu şöyle değerlendirdi:

Batı medeniyetinin son on beş yılda birkaç kez bizim nispeten küçük omuzlarımıza dayandığına inanıyorum.

Gazeteciler, Steinberger'ın kitabında yer alan iddialarla ilgili yorum almak üzere Palantir'e ulaştı, ancak şirket yanıt vermeyi reddetti.

Karp, sivil özgürlüklerin ve kişisel gizliliğin korunmasını sağlamak için Palantir'in yazılımına güvenlik korkulukları yerleştirdiği konusunda ısrar ediyor. Prensip olarak, kullanıcılar yalnızca görmeye yetkili oldukları bilgileri görebiliyor ve sistem her aramayı kaydediyor; böylece olası ihlaller durumunda denetimler yapılabiliyor. Ancak eski Palantir mühendisinin açıkladığı gibi, bu korumalar otomatik olarak devreye girmiyor. Mühendis bu durumu şöyle ifade etti:

Yazılımın bunları yapabilmesi elbette güzel. Ancak buradaki vurgu 'yapabilmesinde'; yani bunları otomatik olarak kendisi yapmıyor. Müşteri olarak kimin neye erişimi olması gerektiğine ve kayıtlara kimin bakacağına sizin karar vermeniz gerekiyor, sistem bunu sizin yerinize yapmaz. Dolayısıyla sırf bu özelliklere sahip olmanız, bunların aktif olarak kullanıldığı anlamına gelmiyor.

Tartışmaların Odağında

Mayıs 2025'te, şirketin 13 eski çalışanı, Başkan Trump yönetimini ve onun yürütme erkinin tehlikeli boyutlarda genişlemesini desteklediği gerekçesiyle Palantir'in otoriteryanizmi normalleştirdiğini belirten bir mektup imzaladı.

Bu, Palantir'in inceleme altına alındığı ilk sefer değildi.

Tüm Reklamları Kapat

Siyasi danışmanlık firması Cambridge Analytica'nın hedeflenmiş siyasi reklamlar için psikolojik profiller oluşturmak amacıyla on milyonlarca Facebook kullanıcısından gizlice veri topladığı skandal sırasında, Londra merkezli bir Palantir çalışanının firmanın bu verileri Trump kampanyasında kullanılmak üzere kazımasına ve organize etmesine yardımcı olduğu iddia edildi.

Palantir daha sonra bu kişinin başına buyruk hareket eden bir çalışan olduğunu ve işten çıkarıldığını açıkladı.

Şirket ayrıca polis departmanlarıyla yaptığı sözleşmeler nedeniyle de tartışmalarla karşılaştı; Los Angeles ve New Orleans'taki polislerle yaptığı çalışmalar, ırkçı fişleme şikayetlerine yol açtı. Palantir bu iddiayı kesin bir dille reddediyor.

Ancak Palantir'in ABD'de en çok inceleme altına alınması Trump yönetimi altında gerçekleşti. Palantir'in ABD Başkanı ile bağlantısı, Trump'ın 2016 seçim kampanyası sırasında ilk büyük teknoloji bağışçısı olan Thiel aracılığıyla zaten mevcuttu.

Tüm Reklamları Kapat

Fakat Palantir'e yönelik eleştiriler, Trump'ın ikinci döneminde ICE ile yapılan sözleşme nedeniyle daha da şiddetlendi.

Nisan 2025'te Palantir, ICE ile göçmenlerin tespit edilmesini ve sınır dışı edilmesini kolaylaştırmayı amaçlayan ImmigrationOS adlı bir platform sağlamak üzere 30 milyon dolarlık bir anlaşma imzaladı.

İnsan hakları savunucusu Uluslararası Af Örgütü, ImmigrationOS gibi sistemlerin, kitlesel sınır dışı etmelere yol açan hızlı ve otomatik kararları kolaylaştırarak, ABD yönetiminin baskıcı taktiklerini uygulama becerisinde kilit bir rol oynadığını belirtti.

Palantir bu nitelendirmeyi reddederek, platformun yalnızca ICE'ın halihazırda erişimi olan veri kaynaklarını (ya kurum içi sistemler olarak ya da yasal ve sınırlı veri paylaşım anlaşmaları yoluyla) entegre etmek için kullanıldığını savunuyor.

Tüm Reklamları Kapat

Ancak şirketin hem askeri istihbarat hem de iç güvenlikteki rolü, çatışma bölgeleri için geliştirilen teknolojilerin kendi ülkelerinde kullanılmasından endişe duyan eski çalışanlar da dâhil olmak üzere bazı gözlemcileri huzursuz etmeye devam ediyor. Palantir'in eski bir içerik stratejisti olan Juan Sebastián Pinto, endişelerini şöyle dile getirdi:

Bunun çağımızın en önemli sorunlarından biri olduğunu düşünüyorum; savaş alanlarında kullanılan hedefleme teknolojilerini, insanları bulmak ve haklarını ellerinden almak için ICE gibi ABD kurumlarına satıyoruz. Ukrayna ve diğer yerlerde kullanılan bilgi ve taktikler eninde sonunda buraya geri dönebilir. Bu benim için gerçekten çok trajik bir durum.

Palantir ise, farklı müşterilerden gelen verileri bir araya getirip satmak da dâhil olmak üzere hiçbir veriyi toplamadığını, depolamadığını veya satmadığını söylüyor.

Şirketin web sitesinde, "Söz konusu müşterilerin kendi aralarında bir anlaşma yaptıkları durumlar haricinde, müşteriler arasında veri akışını asla kolaylaştırmıyoruz." ifadesi yer alıyor.

Bu arada Birleşik Krallık'ta doktorlar ve gizlilik savunucuları, Palantir'in NHS ile yaptığı sözleşmeyi protesto ettiler. 330 milyon sterlinlik bu anlaşma kapsamında Palantir, Birleşik Krallık'taki hastanelerin hâlihazırda ayrı veritabanlarında tutulan tüm verilerini tek bir platformda organize etmeye yardımcı olacak.

Tüm Reklamları Kapat

Birleşik Krallık'taki doktorların meslek örgütü olan İngiliz Tabipler Birliği (İng: "British Medical Association" veya BMA), verilerin nasıl depolanacağı ve işleneceği konusundaki şeffaflık eksikliği nedeniyle bu tür bir anlaşmanın NHS veri sistemlerine olan halk güvenini zedeleyeceğini belirterek uygulamanın karşısında oy kullandı.

Palantir'in başkan yardımcısı Louis Mosley, Avam Kamarası Bilim, İnovasyon ve Teknoloji Seçilmiş Komitesi'ndeki İngiliz milletvekilleri tarafından sorgulandığında bu iddiaya karşı çıktı. İngiliz faşist Oswald Mosley'nin torunu olan Mosley, Palantir'in NHS anlaşması konusunda şeffaf olmadığı veya gizli saklı işler çevirdiği iddialarının asılsız olduğunu savundu. Komiteye verdiği demeçte durumu şöyle ifade etti:

Dürüst olmak gerekirse, BMA'nın hasta çıkarlarından ziyade ideolojiyi seçtiğini düşünüyorum.

Palantir'in İsrail'e olan sarsılmaz desteği ve 7 Ekim katliamının ardından IDF ile birlikte yürüttüğü çalışmalar, şirket içinde ve dışında bölünmelere neden oldu.

İsrail'i savunmaktan çekinmeyen Karp, saldırının ardından IDF'e ve istihbarat servislerine şirket araçlarını kullanmalarında yardımcı olmak üzere Londra'dan ekstra Palantir ekipleri gönderdi ve Gazze'deki savaşı protesto edenlerin "kanserli ve yıkıcı bir ideolojinin" esiri olduğunu söyledi.

Tüm Reklamları Kapat

Bu durum, İskandinav yatırımcı Storebrand Asset Management'ın, firmanın İsrail için yaptığı çalışmaların şirketi insan haklarını ihlal etme riskine sokabileceği endişesiyle Ekim ayında Palantir'deki hisselerini elden çıkarmasına yol açtı.

Storebrand, analizlerinin Palantir'in İsrail'in Filistinlileri gözetlemesini destekleyen yapay zeka tabanlı tahmine dayalı polislik sistemleri de dâhil olmak üzere bir dizi hizmet sağladığını gösterdiğini belirtti. Şirketin bir sözcüsü konu hakkında şu açıklamayı yaptı:

Storebrand'ın tahmine dayalı polisliği desteklediğimiz gibi tamamen asılsız bir bilgiye dayanarak bu kararı alması üzücü bir durumdu. Şirket politikası gereği, dünyanın hiçbir yerinde tahmine dayalı polislik çalışmalarına dâhil olmuyoruz.

Gelecekte Palantir'i Neler Bekliyor?

Tüm tartışmalara rağmen yatırımcıların büyük bir kısmı Palantir'in büyümeye devam edeceğine inanıyor. Şirket, Temmuz 2025'te ABD Ordusu ile 10 milyar dolara varan 10 yıllık bir sözleşme imzaladı.

Wedbush Securities'de teknoloji sektörüne odaklanan kıdemli bir hisse senedi araştırma analisti olan Dan Ives, Palantir'in açık bir rakibi olmadığını savunuyor. Ives, bu durumu şöyle açıkladı:

Tüm Reklamları Kapat

Palantir'in teknolojisi piyasadaki diğer her şeye kıyasla benzersiz. Diğerlerinden tamamen farklı bir ligde oynuyorlar ve işte tam da bu yüzden teknolojileri neredeyse her Batılı hükümet tarafından kullanılıyor.

Şirket aynı zamanda üretken yapay zekanın patlayıcı yükselişinden de faydalandı. Palantir, 2023 yılında büyük dil modellerini (İng: "large language models" veya LLM) mevcut makine öğrenimi yetenekleriyle birleştiren Yapay Zeka Platformu'nu (İng: "Artificial Intelligence Platform" veya AIP) tanıttı.

Bu modeller, Palantir'in araçlarının kullanımını ve görevlerin otomatikleştirilmesini çok daha kolay hâle getirdiği için iş hacminde büyük bir artışa yol açtı ve piyasaya sürüldüğü ilk yıl içinde 150 ABD şirketi sisteme kaydoldu.

Bu durum, daha geniş çaplı yapay zeka balonu ile birleştiğinde, Palantir'in değerlemesini kazancının çok ötesine taşıdı. Şirketin piyasa değeri şu anda yaklaşık 433 milyar dolar civarında seyrediyor; bu 2020'den bu yana 25 katlık bir artış anlamına geliyor ve onu dünyanın en değerli şirketleri arasına yerleştiriyor.

Ancak Karp, Palantir'in daha yeni başladığı konusunda ısrarcı. CNBC ile 2025'te yaptığı bir röportajda beklentisini şöyle dile getirdi:

Benim kesin inancım, Palantir'in gelecekte on kat daha büyük olacağı yönünde.

Şubat 2025'te hissedarlara yazdığı mektupta ise daha da ileri giderek şu ifadelere yer verdi:

Yıllar ve on yıllar boyunca devam edecek olan bir devrimin daha en başındayız, daha ilk perdesindeyiz.

Palantir'in Tarihindeki Önemli Dönüm Noktaları

  • 2003: Palantir, PayPal'ın kurucu ortağı Peter Thiel ile birlikte Joe Lonsdale, Stephen Cohen ve Nathan Gettings tarafından San Francisco'da kuruldu.
  • 2004: Şirkete sadece birkaç ay önce katılan Alex Karp, CEO görevine getirildi. Palantir, ofislerini Silikon Vadisi'nin kalbi olan Kaliforniya, Palo Alto'ya taşıdı.
  • 2005: Palantir, CIA'in girişim sermayesi kolu olan In-Q-Tel'den hisse karşılığında 1,25 milyon dolar başlangıç fonu aldı. CIA, Palantir'in ilk yazılım ürünü olan Gotham'ı geliştirmesine yardımcı oldu ve ilk büyük müşterisi hâline geldi.
  • 2009: Palantir, ticari müşteriler için Metropolis adında bir yazılım geliştirdi. Thomson Reuters, Credit Suisse ve JP Morgan gibi büyük ticari müşteriler edinmeye başladı.
  • 2010-2011: Palantir çalışanları, Pentagon'un onayını kazanmak amacıyla ABD ordusunun Afganistan ve Irak'taki üslerini gezerek şirketin teknolojisini tanıttı. ABD Deniz Piyadeleri, Palantir'in müşterisi oldu.
  • 2011: ICE, ajanlarından birini öldüren bir Meksika uyuşturucu kartelinin izini sürmek için Palantir ile anlaştı. ICE, o tarihten itibaren Palantir'in müşterisi olmaya devam etti.
  • 2012: Gazeteci Mark Bowden'ın Usame Bin Ladin suikastını konu alan The Finish adlı kitabı, cinayetle doğrudan bağlantılı olduğunu söylemese de, teknolojisi ABD ordusunun bu tür hedefleri bulmasına yardımcı olan şirketler arasında Palantir'i de saydı. Bağlantı hiçbir zaman kanıtlanmamış olsa da bu durum Palantir'in kamuoyundaki tanınırlığını büyük ölçüde artırdı.
  • 2014: Palantir, yeni bir yazılım programı olan Foundry'yi piyasaya sürdü ve Metropolis'i rafa kaldırdı. Foundry, Palantir'in tüm müşterilerine sattığı ana program hâline geldi.
  • 2015: Cambridge Analytica ifşacısı Christopher Wylie, Londra merkezli bir Palantir çalışanının firmanın Facebook verilerini toplamasına yardımcı olduğunu ve bu verilerin daha sonra Trump kampanyası adına kullanıldığını iddia etti. Palantir, bunun kovulan ve başına buyruk hareket eden bir çalışanın işi olduğunu açıkladı.
  • 2016: Palantir, kendi veri analizi yazılımının daha iyi bir versiyonu için teklif toplarken şirketi dikkate almayan ABD ordusuna dava açtı. Davayı kazandı ve daha sonra savunma yüklenicisi Raytheon ile birlikte 867 milyon dolarlık bir sözleşme elde etti.
  • 2018: Google, bazı çalışanlarından gelen tepkiler üzerine Pentagon'un yapay zeka programı Maven Projesi'nden çekildi. Karp bu durumu ABD ordusuna bir ihanet olarak nitelendirdi. Palantir daha sonra Maven üzerinde çalışmaya başladı.
  • 2020: Palantir, Eylül ayında hisse başına 10 dolardan halka açılarak Karp'ı milyarder yaptı. Şirket ayrıca genel merkezini Denver, Colorado'ya taşıyacağını duyurdu.
  • 2020-2021: Palantir; kişisel koruyucu donanım kıtlığı gibi konularda tahminler sunarak ABD, Birleşik Krallık ve diğer 11 ülkenin COVID-19 pandemisini izlemesine yardımcı oldu. Bu çalışma için NHS'ten 1 sterlin ücret talep etti, ancak daha sonra 330 milyon sterlinlik bir sözleşme kazandı.
  • 2022: Palantir, düşman hedeflerinin belirlenmesine yardımcı olan yazılımıyla Rusya'ya karşı yürütülen savaşta Ukrayna'ya ücretsiz yardım sağladı. Karp, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'yi Kiev'de ziyaret etti. Aynı yıl, Palantir kâr ettiği ilk çeyreğini bildirdi. O zamandan beri her çeyrek kârlı geçti.
  • 2023: Şirket, büyük dil modellerini mevcut makine öğrenimi yetenekleriyle birleştiren Yapay Zeka Platformu'nu (AIP) piyasaya sürdü. Bu yenilik, ticari müşterilerin iş hacminde büyük bir artışa yol açtı ve piyasaya sürüldüğü ilk yıl içinde yüzlerce şirket sisteme dâhil oldu. Aynı yıl, Hamas'ın 7 Ekim katliamının ardından İsrail istihbarat servislerine ve İsrail Savunma Kuvvetleri'ne hizmet sağladı. Palantir'in ve Karp'ın İsrail'e verdiği açık destek, kendi çalışanları ve yatırımcıları arasında bölünmelere yol açtı.
  • 2024: Karp, eski partisi Demokratlar ile arasına mesafe koydu ve Trump'ın yemin töreni için 1 milyon dolar bağışta bulundu.
  • 2025: Eski Palantir çalışanlarından oluşan bir grup, ICE ile çalışarak ve Başkan Trump yönetimini ve onun yürütme erkinin tehlikeli boyutlarda genişlemesini destekleyerek otoriteryanizmi normalleştirdiği gerekçesiyle şirketi eleştiren açık bir mektup yayımladı.
Evrim Ağacı, sizlerin sayesinde bağımsız bir bilim iletişim platformu olmaya devam edecek!

Evrim Ağacı'nda tek bir hedefimiz var: Bilimsel gerçekleri en doğru, tarafsız ve kolay anlaşılır şekilde Türkiye'ye ulaştırmak. Ancak tahmin edebileceğiniz gibi Türkiye'de bilim anlatmak hiç kolay bir iş değil; hele ki bir yandan ekonomik bir hayatta kalma mücadelesi verirken...

O nedenle sizin desteklerinize ihtiyacımız var. Eğer yazılarımızı okuyanların %1'i bize bütçesinin elverdiği kadar destek olmayı seçseydi, bir daha tek bir reklam göstermeden Evrim Ağacı'nın bütün bilim iletişimi faaliyetlerini sürdürebilirdik. Bir düşünün: sadece %1'i...

O %1'i inşa etmemize yardım eder misiniz? Evrim Ağacı Premium üyesi olarak, ekibimizin size ve Türkiye'ye bilimi daha etkili ve profesyonel bir şekilde ulaştırmamızı mümkün kılmış olacaksınız. Ayrıca size olan minnetimizin bir ifadesi olarak, çok sayıda ayrıcalığa erişim sağlayacaksınız.

Avantajlarımız
"Maddi Destekçi" Rozeti
Reklamsız Deneyim
%10 Daha Fazla UP Kazanımı
Özel İçeriklere Erişim
+5 Quiz Oluşturma Hakkı
Özel Profil Görünümü
+1 İçerik Boostlama Hakkı
ve Daha Fazlası İçin...
Aylık
Tek Sefer
Destek Ol
₺50/Aylık
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Özetini Oku
2
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

Makalelerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu makalemizle ilgili merak ettiğin bir şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu Makale Sana Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/03/2026 02:09:40 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/22552

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Gündem
Bağlantı
Ekle
Soru Sor
Stiller
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Aklınızdan geçenlerin bu platformda bulunmuyor olabilecek kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Size Özel
Makaleler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Geçmiş ve Notlar
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
İşaretle
Göz Attım
Site Ayarları

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.

[Site ayalarına git...]
Bu Yazıdaki Hareketleri
Daha Fazla göster
Tüm Okuma Geçmişin
Daha Fazla göster
0/10000
Kaydet
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
L. Thomas, et al. Savaşlar, Hastaneler ve Veri Analitiği: Gizemli Teknoloji Şirketi Palantir Ne Yapıyor?. (23 Mart 2026). Alındığı Tarih: 24 Mart 2026. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/22552
Thomas, L., Görür, F., Bakırcı, Ç. M. (2026, March 23). Savaşlar, Hastaneler ve Veri Analitiği: Gizemli Teknoloji Şirketi Palantir Ne Yapıyor?. Evrim Ağacı. Retrieved March 24, 2026. from https://evrimagaci.org/s/22552
L. Thomas, et al. “Savaşlar, Hastaneler ve Veri Analitiği: Gizemli Teknoloji Şirketi Palantir Ne Yapıyor?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Ferit Görür, Evrim Ağacı, 23 Mar. 2026, https://evrimagaci.org/s/22552.
Thomas, Ling. Görür, Ferit. Bakırcı, Çağrı Mert. “Savaşlar, Hastaneler ve Veri Analitiği: Gizemli Teknoloji Şirketi Palantir Ne Yapıyor?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Ferit Görür. Evrim Ağacı, March 23, 2026. https://evrimagaci.org/s/22552.
Keşfet
Ara
Yakında
Sohbet
Agora

Bize Ulaşın

ve seni takip ediyor
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
"Unutmayın ki, hayatta göreceğiniz iş ne olursa olsun, erdem olmayınca, elde edeceğiniz her şeyin, yapacağınız her işin sonunda, utanç ve kötülük vardır. Ne zenginlik, zengin olan alçak bir kimseyse, ona şeref getirir; çünkü böyle bir halde, zenginlik onun değil, başkasınındır; ne de beden güzelliği ve kuvveti, kötü ve alçak bir kimsede bulunursa, yerini bulmuş olur, uygun düşer; çünkü o kimseyi daha belirli bir şekilde ortaya koyar, alçaklığını daha açık olarak gösterir. Doğruluk ve erdem dışında kalan her bilgi de düzmecedir, bilgelik değildir."
Platon
Kapak Görseli Seç
Videodan otomatik olarak çıkartılan karelerden birini seçin.
Kareler yükleniyor…
Videoyu kaydırarak istediğiniz kareyi seçin.
0:00 / 0:00
Kendi kapak görselinizi yükleyin. Görsel otomatik olarak kırpılacaktır.
Görseli sürükleyin veya tıklayın PNG, JPG veya WEBP (Maks. 10MB)