Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Oxford İngilizce Sözlüğü’nü Mümkün Kılan Şizofren Cerrah: William Chester Minor

Oxford İngilizce Sözlüğü’nü Mümkün Kılan Şizofren Cerrah: William Chester Minor
Oxford İngilizce Sözlüğü'nün İkinci Basımları.
Wikipedia
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

1884 yılında ilk nüshası yayınlanmış olan ve Dünya'nın en çok kullanılan sözlükleri arasında bulunan Oxford İngilizce Sözlük, 1879 yılında bu sözlüğün hazırlanması için ilk adımı İngiliz halkından yardım isteyerek atan sözlük editörü James Augustus Henry Murray tarafından hayata geçirilmiştir.[1] Sözlükte, günümüzdeki diğer sözlükler gibi, İngiliz alfabesindeki ilk harf olan A harfinden Z harfine kadar her kelimenin tüm ayrıntılarının yer almasını isteyen Murray, ana dili İngilizce olan insanların yardımları sayesinde daha hızlı ilerleyebileceğini düşündüğü için, bazı gazete ve dergilere ilan vererek istediği yardımı İngiliz halkına açıklamıştır.

Murray, İngilizlerden bu sözlüğe katkı sağlamaları için okuduğu kitaplarda ilgilerini çeken ya da herkes tarafından bilinmesi gerektiğini düşündükleri kelimeleri anlamları ile birlikte not alarak kendisine mektup yolu ile ulaştırmalarını istedi. Bu yardım ilanı çoğu İngiliz’in çok ilgisini çekti ve Murray’a yardımcı olmak için seferber oldular. Mektup yollayan insanlar arasında bir Amerikalı var: Sözlüğün son haline gelmesi adına en büyük kaynak olmuş olan William Chester Minor.[2]

Oxford İngilizce Sözlüğü’nün İlk Nüshasının İlk Sayfası
Oxford İngilizce Sözlüğü’nün İlk Nüshasının İlk Sayfası
Pinterest

William Chester Minor Kimdir?

22 Haziran 1834 doğumlu olan Minor, Amerikalı bir cerrahtır.[3] Mesleğini ordu içinde icra etmiş olan bu cerrah, düşman askerlerinin yüzlerine veya bedenleri üzerinde herhangi bir bölüme bazı izler bırakarak, bu izlerin vücutlarında bırakmış olduğu yara izleri yardımıyla düşmanlarını daha rahat hatırlamayı amaçlamıştır; fakat bir süre sonra askeri kamplarda karşılaştığı görüntüler yüzünden şizofreni belirtileri göstermeye başlayan Minor, yüzünde yara izi bıraktığı bir düşmanının onun evini bularak peşine düştüğü ve onu öldürmek istediği gerçeğine kendini inandırmaya başlamıştır.

Bu düşmanına benzettiği bir adamı öldüren Minor, aslında öldürdüğü kişinin düşmanı olmadığı anladığı zaman, kendini her gün suçlamaya başlamıştır. Mahkeme kararı ile suçlu bulunan cerrah, hapishaneye yollanmak yerine gösterdiği şizofreni belirtilerinden ötürü bir akıl hastanesine yollanmıştır. Öldürdüğü masum adamın eşi Eliza ise altı çocuğunu babasız büyütmek zorunda kaldığı için Minor’a büyük bir kin beslemeye başlamıştır.

William Chester Minor
William Chester Minor
Wikimedia Commons

Minor, bir gün Murray’ın İngiliz halkının yardımını istemek için yayınlamış olduğu bildiri ile karşılaşır ve bunun üzerine, akıl hastanesinde tedavisiyle ilgilenen doktorundan, listelediği kitapları ister. Doktor, bu isteğin Minor’un şizofreni belirtilerini hafifletmekte işe yarayacağını düşünerek, cerrahın istediği tüm kitapları ona ulaştırır. Minor, eline geçen tüm kitaplardan A harfinden B harfine kadar önem arz eden tüm kelimeleri çıkartarak bu kelimelerin anlamlarını not alır. Aldığı notlara aynı zamanda bu kelimelerin geçtiği farklı cümleler yazarak, hangi yüzyılda hangi anlamda kullanıldığının da üzerinde durur. Aldığı notları düzenleyerek, mektup yolu ile Murray’a ulaştıran Minor, tam yedi sene boyunca bu şekilde Oxford İngilizce Sözlüğü’nün oluşturulmasına büyük katkı sağlamıştır.

Minor’un Murray’a Yolladığı Notlardan Birisi
Minor’un Murray’a Yolladığı Notlardan Birisi
Oxford English Dictionary

Bu yedi sene içinde hiç görmediği Minor'u çok merak eden ve büyük yardımlarından ötürü ona teşekkür etmek isteyen Murray, cerrahın kaldığı akıl hastanesine gidip onu ziyaret etmiştir. Bu ziyaretten sonra ilişkileri pekişen Murray ve Minor çifti arasında büyük bir dostluk başlamıştır. Aynı zamanda sözlüğün son halini almasında çok fazla emeği geçen Minor'un adının da sözlükte yer almasını isteyen editör Murray, "Minor bir katil ve deli." cümlelerini savuran insanlara karşı her zaman dostu olan Minor’u büyük bir hırsla savunmuştur.

James Augustus Henry Murray
James Augustus Henry Murray
Oxford English Dictionary

Durumu daha da kötüleşen Minor, kaldığı hastaneden kaçırıldığına ve İstanbul'a kadar götürüldüğüne, burada çocuklara cinsel saldırıda bulunduğuna yönelik sanrılar yaşamaya başladı. Sözlüğünü hazırlamakta kullandığı bıçağı kullanarak penisini kesti ve sağlığı genel olarak daha da kötüye giderek, en sonunda zatürreden ölmüştür. Hiçbir zaman Minor’un katkılarını ve dostluğunu unutmayan Murray ise onu herkese anlatmıştır.

Deli ve Dahi Filminin Afişi
Deli ve Dahi Filminin Afişi
IMDb

Bu hayat hikayesi hakkında çekilmiş olan Deli ve Dahi (The Professor and The Madman) filmi 2019 yılında yayınlamıştır. Başrol oyuncuları da William Chester Minor’u canlandıran Sean Penn ve James Murray’ı canlandıran Mel Gibson’dır.[4] Ayrıca Drunk History kanalı da bu konuyu ele alan bir video hazırlamıştır.[5]

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Muhteşem! 4
  • Güldürdü 4
  • Umut Verici! 4
  • Üzücü! 4
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • İnanılmaz 2
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ Oxford English Dictionary. Contributors. (09 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 09 Eylül 2020. Alındığı Yer: Oxford English Dictionary | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. Gussow. The Strange Case Of The Madman With A Quotation For Every Word. (07 Eylül 1998). Alındığı Tarih: 09 Eylül 2020. Alındığı Yer: The New York Times | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Weissberg, et al. 'The Professor And The Madman' Review: Mel Gibson’s Historical Folly. (12 Nisan 2019). Alındığı Tarih: 19 Eylül 2020. Alındığı Yer: Variety | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Drunk History. Dangerous Minds. (30 Ocak 2018). Alındığı Tarih: 19 Eylül 2020. Alındığı Yer: Comedy Central | Arşiv Bağlantısı
  • ^ S. Winchester. (2009). The Professor And The Madman. ISBN: 9780061807602. Yayınevi: Harper Collins.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/10/2020 21:39:38 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9321

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Metabolizma
Koku
Konuşma
Nasa
Hamilelik
Sağlık Personeli
Aslan
Coronavirus
Hominid
Virüs
Carl Sagan
Hava
Doğa Yasaları
Bakteriler
Abd
Bebek
Güneş Sistemi
Teyit
Öğrenme Alanı
Evrimsel Biyoloji
Epistemik
Türkiye
Gerçek
Evrim Ağacı
Endokrin Sistemi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Jeolojik kayaçlar, Dünya'nın yazdığı epik bir şiir gibidir.”
Rachel Carson
Geri Bildirim Gönder