Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Naftalin, genellikle güveler ve bazı diğer haşerelerle mücadele etmek için evlerde oldukça yaygın olarak kullanılan, kimi zamansa güzel koku vermesi için kullanılan bir kimyasaldır. Aslında güve savarların içerisinde eskiden naftalin daha yoğun olarak bulunmaktaydı; ancak naftalinin kolayca alev alabilmesinden ötürü günümüzde bunun yerine 1,4-diklorobenzen (çoğu zaman PDB olarak bilinir) kullanımı daha yoğunluk kazanmıştır. Naftalin de, PDB de çok güçlü, kalıcı ve ekşi-tatlı bir kokuya sahiptir. Önemli olan bir kural, naftalin ile PDB'nin birbirine karıştırılmaması ve bir arada bulundurulmamasıdır, çünkü ikisi kolaylıkla tepkimeye girebilir ve etrafa zarar verebilir. İki kimyasal da süblimasyon denen katı halden doğrudan gaz hale geçme davranışına sahiptir. Bu gaz, güveler ve birçok böceğin larvası için zehirlidir; bu sebeple böceksavar olarak kullanılabilir.

Naftalin çoğu zaman insanlar için güvenli sayılan bir kimyasaldır; ancak kullanımı abartılırsa veya düzenli ve çok uzun süreler naftalinden saçılan gaza maruz kalınırsa, kırmızı kan hücreleri tamamen parçalanabilir veya oksijen taşıyamaz hale gelebilir. Bu durumda, naftalin zehirlenmesi denen bir durum oluşur. Bu, çok nadir rastlanan bir zehirlenme türüdür; ancak naftalinin klozetleri temizlemek için kullanılan kimyasallara da katılması, insanların bu kimyasala daha fazla maruz kalabilmesine neden olmaktadır. Dahası, tahta evlerde sıklıkla görülen termitler naftalin salgılayabilirler. Bu durumda, termitlerin temizlenmemesi halinde, ev içerisinde yaşayanlar giderek artan dozlarda naftaline maruz kalabilirler. Bu tip koşullar bir araya geldiğinde, beklenmedik şekilde zehirlenme meydana gelebilir. Ayrıca glikoz-6-fosfat dehidrojenaz yetmezliği görülen insanlar naftalin zehirlenmesine oldukça açıktırlar. Son olarak, kimi zaman yiyeceğe karışan naftalin ya da bebeklerin/çocukların bilgisizce naftalin yutması da zehirlenmeyle sonuçlanabilir. 

Naftalin zehirlenmesi kendisini karın ağrısı, mide bulantısı, kusma ve ishal ile gösterir. Çoğu zaman sistemik bir reaksiyon olarak ateş yükselmesi görülür. Eğer hemen kontrol altına alınmazsa, hastayı oldukça hızlı bir şekilde komaya sürükleyebilir. Bu sırada kafa karışıklığı, kasılmalar, baş dönmesi, baş ağrıları, kalp ritminde artış, düşük kan basıncı, idrarda azalma, işeme sırasında görülen sancılar, nefes darlığı, deride sararma gibi belirtiler de görülür. Eğer koma veya kasılmalar seviyesine kadar beklenecek olursa, hastanın kurtulma şansı oldukça düşüktür ve ölümle sonuçlanabilir. 

Hastaneye kaldırılan bireyin semptomlarıyla tek tek baş edilir ve zehirlenmenin etkileri ortadan kaldırılır. Ortalama bir tedavi birkaç gün sürer; ancak tam toparlanma birkaç hafta alabilir. Kişiye serum bağlanır, nadiren de olsa kan değişimi (transfüzyonu) uygulanması gerekebilir. Eğer zehirlenme sonucunda hemoglobinin bir türü olan methemoglobin üretildiyse (ki bu, oksijen taşıyabilse de, dokulara oksijeni bırakmakta yetersiz bir moleküldür) metilen mavisi tedavisi uygulanabilir. Eğer müdahale edilmezse naftalin zehirlenmesi koma haricinde anemiye neden olabilir. Zamanında müdahale edilmesi durumunda tamamen iyileşme mümkündür.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Medline Plus. Naphthalene Poisoning. (2019, Ağustos 13). Alındığı Tarih: 13 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Medline Plus
  • EPA. Toxicological Review Of Naphthalene. (1998, Ağustos 01). Alındığı Tarih: 13 Ağustos 2019. Alındığı Yer: EPA
  • American Chemical Society. Do Termites Use "Mothballs" To Ward Off Predators?. (1998, Mayıs 06). Alındığı Tarih: 13 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Science Daily

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/08/2019 15:43:14 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2820

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Doğal Seçilim kör bir saatçidir, çünkü geleceği göremez, sonuçları planlamaz, görünür hiçbir amacı yoktur. Buna rağmen Doğal Seçilim'in sonuçları bize tıpkı usta bir saatçinin elinden çıkmış gibi bir tasarım hissi verir, bizi tasarım ve planlama illüzyonu ile etkiler.”
Richard Dawkins
Geri Bildirim Gönder