Mavi Deniz Salyangozu (Glaucus atlanticus)

Mavi deniz salyangozunun boyutu, tipik olarak 6 santimetreyi bulabilir. Koyu mavi bir rengi vardır. Dünyanın tüm okyanusları ve tropikal sularında yaşar. Yamyamlık davranışı gösterebilir. Hermafrodittir ve çiftleşme sırasında şerit şeklinde yumurtalar üretir. Bu türün sahip olduğu "radula" oldukça keskindir ve güçlü bir çene ile bağlantılıdır, bu da avını kavraması konusunda canlıya rahatlık sağlar.

Nudibranchia takımının bir üyesi olan bu tür, parmaklı yüzgeçlere sahiptir. Bu yüzgeçlerde "cerata" adı verilen ve canlının nefes almasına yardımcı olan, aynı zamanda da sindirime destek sağlayan organları vardır. Ceratalar zehirlidir ve üreme döneminde erkek kendini bu cerata yapısından korumak için daha kancalı ve büyük bir üreme organı geliştirmiştir.

Mavi deniz salyangozu, midesinde bulundurduğu gaz dolu bir kese sayesinde su yüzeyinde kalmayı başarır, ancak bu kese sebebiyle düz bir eksende değil; baş aşağı olarak yüzer. Dorsali ayak görevi görürken, ventralinde gri renkler mevcuttur. Bu renk farklılıkları sayesinde avlarından korunur, ayrıca mavi renginin de onu zararlı ultraviyole ışınlardan yansıtarak koruduğu tahmin edilmektedir.

Wikipedia

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Glaucus cinsi genel anlamda küçük mavi deniz salyangozlarını içermektedir ve bu cinsin içinde Glaucus atlanticus' a akraba olan 4 tür daha bulunur. Glaucus cinsi, 1777'de İngiliz doğa bilimci Johann Reinhold Forster tarafından monotipik olarak kurulmuştur.

2014 yılında, cinsin dikkatli bir genetik ve anatomik çalışması beklenmedik bir şekilde bir tür kompleksinin varlığını ortaya çıkardı. Atlantik'te sadece bir tür bulundu, ancak Glaucus marginatus adının dört farklı türü kapsadığı ortaya çıktı (gayri resmi olarak 'marginatus' sınıfı olarak anılır). Kuzey Pasifik Subtropikal Girdap Sistemi'nde üç tür ve Güney Pasifik Subtropikal Girdap Sistemi'nde başka bir tür vardır. Glaucus atlanticus ayrıca Hint-Pasifik'te ve Atlantik Okyanusu'nda da görülür. Kuzey Pasifik'te Glaucus marginatus, Glaucus thompsoni ve Glaucus mcfarlanei bulunurken, Glaucus marginatus Hint Okyanusu ve Güney Pasifik'te de görülür. Ayrıca Güney Pasifik'te Glaucus bennettae bulunur.

Glaucus atlanticus, yayılış alanının farklı bölgelerinde bazı genetik farklılıklara sahiptir, ancak tek bir tür olarak kabul edilir. Glaucus cinsi içindeki türler şunlardır:

• Glaucus atlanticus: Forster, 1777 — Atlantik Okyanusu
• Glaucus bennettae: Churchill, Valdés & Ó Foighil, 2014 – Güney Pasifik
• Glaucus mcfarlanei: Churchill, Valdés & Ó Foighil, 2014 – Kuzey Pasifik
• Glaucus marginatus: (Bergh, 1860) — Hint-Pasifik
• Glaucus thompsoni: Churchill, Valdés & Ó Foighil, 2014 – Kuzey Pasifik

Eşanlamlı hale getirilen, yani sonradan birleştirilen türlerse şunlardır:

• Glaucus distichoicus, d'Orbigny, 1837: Glaucus atlanticus Forster, 1777'nin eşanlamlısı.
• Glaucus flagellum Blumenblach, 1803: Glaucus atlanticus Forster'ın eşanlamlısı, 1777.
• Glaucus hexapterigius Cuvier, 1805: Glaucus atlanticus Forster'ın eşanlamlısı, 1777.
• Glaucus lineatus Reinhardt & Bergh, 1864: Glaucus atlanticus Forster'ın eşanlamlısı, 1777.
• Glaucus longicirrhus Reinhardt & Bergh, 1864: Glaucus atlanticus Forster'ın eşanlamlısı, 1777.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Mavi deniz salyangozu, pelajik bir türdür. Özellikle Güney Afrika’nın doğu ve güney kıyıları, Avrupa suları, Avustralya’nın doğu kıyıları ve Mozambik gibi yerlerden kayıtlar mevcuttur. Dolayısıyla neredeyse tüm gezegene yayılmış bir dağılımı vardır.

Güney Pasifik’te sıcak, ılıman ve tropikallerde ve ayrıca Bengal Körfezinde de görülmüştür. Genelde açık okyanusta yaşasalar da bazen, yanlışlıkla da olsa karalara çıkabilir ve hatta plajlarda görülebilirler. Örneğin 2016 yılında Barbados’un doğu plajlarında karaya çıktığı kaydedilmiştir. 2023 yılında da Phuket Adası’nın Karon Plajından veri girilmiştir. Sahip olduğu geniş dağılım alanıyla oldukça adaptif bir canlı olduğu görülmektedir.

ResearchGate

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Oldukça küçük canlılar oldukları için onları gözlerimizle seçebilmek zordur, ayrıca açık okyanusta pelajik yaşadığı için bu türün kaç bireye sahip olduğu tam olarak bilinmemektedir.

Ayrıca egzotik evcil hayvan ticareti, kirlilik ve okyanus asitlenmesi sayılarının azalmasına neden olmaktadır. IUCN tarafından tehlike altında olarak listelenmiştir.

Davranış ve Etoloji

Glaucus atlanticus hermafrodittir, yani her bireyin hem erkek hem de kadın üreme organları vardır. Çiftleşme sürecinde, iki nudibranch birbirlerinin yumurtalarını döllemek için sperm alışverişinde bulunur. Daha sonra, 16 döllenmiş yumurta, su yüzeyinde yüzen jelatinimsi kütlelere biriktirilir, burada üç gün sonra larvalara ve daha sonra olgun bireylere dönüşürler. Aslında, bir tür kaynak olarak kullandıkları avlarına bağlı yumurtalar da bulunmuştur. Bu gelecek neslin direkt olarak yiyecek ve korumaya ulaşabilmesini sağlayan akıllıca bir uyarlamadır.

Son olarak, bu türün doğal ortamlarında çok azı çalışılan nadir bir tür olduğunu ve üreme bilgilerinin çoğunun laboratuvarlarda yapılan çalışmalardan geldiğini, bu nedenle hâlâ öğrenilecek çok şey olduğunu belirtmek gerekmektedir.

Diyet ve Metabolizma

Glaucus atlanticus genel itibariyle diğer pelajik türlere dayalı bir diyete sahiptir. Özellikle, Physalia cinsinden, Physalia physalis ve Physalia utriculus türleriyle beslenir. Ayrıca avları arasında Velella velella, Porpita porpita ve Janthina janthina bulunur. Avlarını yakalamada ve sindirmede nematosistlerini kullanır. Avlarını felç ederek onları tüketir.

Pinterest

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Türün ticari anlamda kayıtları yoktur, ancak zehrinin oldukça acı verici olduğu söylenmektedir. Bu zehirleri hem avlanma hem de kendini savunma amacıyla kullanmaktadır. Sokması oldukça can acıtır, sokmasının Physalia physalis'ten 3 kat daha yoğun bir acı verdiği söylenmektedir.^[3]

Etimoloji

Glaucus atlanticus’a adını veren "Glaucus" kelimesi Yunanca’dan gelir. Glaucus, Yunan mitolojisinde bir deniz tanrısıdır. Glaucus’un büyülü bir bitki yedikten sonra Tetis okyanusuna atlayan bir balıkçı olduğuna ve burada tanrıya dönüştüğüne inanılmaktadır. Bir zamanlar kendisi de denizci olduğundan fırtınalarda denizcilerin ve balıkçıların kurtarılmasına yardım ettiğine inanılır. Ayrıca Glaucus "grimsi mavi" veya "mavimsi yeşil" ve "parıltılı" anlamına gelen Yunanca bir isimdir.

Atlanticus ise Moritanya'daki Atlas Dağı'na atıfta bulunarak "Atlas'a ait" anlamına gelen Yunanca "Atlantikos" kelimesinin Latince biçimidir. Atlantik ismi, Afrika'nın batı kıyısındaki denizin adıdır ve o zamandan beri tüm okyanusa bu isim verilmiştir.