İçerikler - Sayfa 58

Kanser, hücresel proliferasyon, farklılaşma ve apoptoz arasındaki dengenin bozulması sonucu ortaya çıkan çok aşamalı bir hastalıktır. Normal bir hücrede DNA hasarı, lezyonun tipine bağlı olarak farklı onarım mekanizmalarıyla giderilir; baz eksizyon tamiri (BER) ve nükleotid eksizyon tamiri (NER) küçük baz değişiklikleri ve hacimli DNA adduct’larının onarımında rol oynarken, çift iplik kırıkları başta olmak üzere daha ciddi hasarlar homolog rekombinasyon yoluyla düzeltilir.^[1]

Bununla birlikte DNA onarım süreçleri bu mekanizmalarla sınırlı değildir; uyumsuzluk onarımı (MMR) replikasyon hatalarının düzeltilmesinde, homolog olmayan uç birleştirme (NHEJ) ise özellikle çift iplik kırıklarının hızlı ancak hata yapmaya daha yatkın şekilde onarımında önemli rol oynar. Hasarın giderilememesi durumunda ise hücre döngüsünün durdurulması veya apoptoz gibi hücresel yanıtlar devreye girer; bu süreçler sıklıkla p53 aracılı yollarla düzenlenmekle birlikte, p53’ten bağımsız sinyal iletim mekanizmaları da bu yanıtların oluşumuna katkıda bulunabilir.^[10][11][12]

Yapay zekâ temelli araçlara her gün bir yenisi ekleniyor. Sizin yerinize belirli görevleri bilgisayar sistemleriyle yapmaya yardımcı olan bu platformların sayısı ve görev alanları gün geçtikçe artıyor. Şu an için yapay zekâ desteğiyle ne kadar orijinal veya yaratıcı işler üretilebileceği konusunda çok ciddi soru işaretleri olsa da bilgisayar giren her ev artık potansiyel bir tasarımcı, editör, yazar, bilişim ve istatistik uzmanı, dijital sanatçı, sosyal içerik üreticisi ve daha nicesini barındırıyor.

Elbette bu gelişmeler ve beraberinde gelen tartışmalardan bilim de payına düşeni fazlasıyla almaktadır. Yapay zekâ araçlarının bilimsel üretkenlikte geldiği son aşamada, hangi konuda nasıl bir çalışma yapmanız gerektiğini, hangi aşamalarda nasıl bir yol izlemeniz gerektiğini ve çıktıları metne nasıl aktaracağınızı bilmenize gerek olmayabilir. Bir yapay zekâ aracına girip size yol göstermesini isteyebilirsiniz. Dahası, bu araçları kullanmayı bilmeniz de mecburi değil, yapmak istediğiniz iş için hangi aracı nasıl kullanmanız gerektiğini başka bir yapay zekâ aracına sorun, onu çalıştırmak için bir komut metni (İng: "prompt") yazmasını isteyin ve sizin için çok kısa sürede hazırladıktan sonra gidip onu diğer araca yapıştırın.

Birçok hayvan korkutucu bir üne sahip olsa da, sadece biri en tehlikeli olma unvanını elinde tutuyor. Daha açık belirtmek gerekirse, bu hayvan türü her yıl en çok insanı öldüren canlıdır. Hollywood filmleri, aslanlar ve timsahlar gibi en zorlu yırtıcılara dikkat etmemiz gerektiğine inanmamızı ister. Ancak doğadaki pek çok hayvan beklediğimizden çok daha az ölümcüldür. Örneğin köpekbalıkları her yıl ortalama sadece 70 insanın ölümüne neden olur. Şaşırtıcı bir şekilde, Dünya üzerindeki en ölümcül yaratıklar genellikle çok daha küçüktür; jilet gibi keskin dişlerden ziyade hastalık, zehir ve benzeri yollarla ölüme neden olma ihtimalleri çok daha yüksektir. İşte dünyanın en tehlikeli 10 hayvanı.

Ormanların kralının (aslında ormanda yaşamasalar da) dünyanın en tehlikeli hayvanları listesinde daha üst sıralarda yer alacağını tahmin etmiş olabilirsiniz. Buna rağmen aslanlar, kesinlikle bulaşmak istemeyeceğiniz vahşi yırtıcılardır. Sadece 114 desibellik kükremeleri bile uzak durmanız için yeterli bir uyarıdır.

Bilim insanları, uzunlukları 19 metreye ulaşan dev ahtapotların, dinozorlar dönemindeki okyanusların gerçek tepe avcıları (İng: "apex predator") olduğunu keşfettiler.

Bulgularını Science dergisinde yayımlayan araştırmacılar, günümüzden 100 ila 72 milyon yıl öncesine tarihlenen Geç Kretase çökeltilerinden çıkarılan iki farklı yüzgeçli ahtapot türüne (Nanaimoteuthis jeletzkyi ve N. haggarti) ait fosilleşmiş çeneleri incelediler.

İngiltere'nin Cornwall bölgesindeki huzurlu bir vadide, devasa baloncuklu naylon tabakalarından yapılmış gibi görünen devasa kubbeler yer alıyor. Bu kubbeler, dünyanın dört bir yanından gelen bitkileri barındırıyor ve Eden Projesi (İng: "Eden Project") olarak bilinen botanik bahçesinin imza niteliğindeki özelliğini oluşturuyor. Eden Projesi'nin hemen yanında, yaklaşık bir futbol sahası büyüklüğündeki asfaltlı bir arazide, zararsız görünen birkaç adet 10 metre uzunluğunda depolama konteyneri ve 3 metre yüksekliğinde kırmızı metal bir yapı bulunuyor.

Bu yapının hemen altında, Dünya'nın kabuğunun 5,3 kilometre derinliğine inen küçük bir delik var. Yaklaşık bir pizza genişliğinde olan 25 santimetrelik çapıyla, sadece iki boruyu barındıracak kadar geniş bir alan sunuyor. Bu borulardan daha geniş olan dış boru soğuk suyu aşağı pompalamak, içteki çekirdek boru ise sıcak suyu yüzeye geri pompalamak için kullanılıyor. Elde edilen bu sıcak su, kubbelerin içindeki bitkilerin ihtiyaç duyduğu tropikal sıcaklıkları korumak amacıyla Eden Projesi'ni ısıtmak için kullanılıyor.