İçerikler - Sayfa 412

Bugün, evrenin genişlediğini bilebilecek, hatta bu genişlemenin miktarını oldukça az bir hata payıyla ölçebilecek kadar bilgi sahibiyiz. Gözlemlerimizle doğruladığımız bu genişleme, aynı zamanda teorik birçok fikrin ortaya çıkmasını, mevcut bir kısmının elenmesini, bir kısmının da güçlenmesini sağlıyor. Evet, evren gerçekten de genişliyor, üstelik bu genişlemenin hızlandığını düşünmek için oldukça haklı gerekçelerimiz de var. Fakat evren gerçekte nasıl genişliyor, bu durum bizi nasıl etkiliyor?

Evrenin genişleme hızını Hubble sabiti adını verdiğimiz bir parametre ile ifade ediyoruz. Bu parametre bize, 1 megaparsek uzaklıkta olan bir cismin, evrenin genişlemesinden ötürü ne kadar hızla uzaklaşacağını söylüyor. Aslında o cisim tamamen hareketsiz olsa dahi, genişleyen evren, gerilen bir lastik bantın üzerindeki iki noktayı birbirinden ayırdığı gibi, bizi de birbirimizden ayırıyor. Fakat bu durum, yalnızca çok uzak gök cisimleri, hatta galaksi kümeleri için geçerli.

Hacettepe Üniversitesi Antropoloji Bölümü Human_G Antik DNA Laboratuvarında yürütülen bir çalışma, Neolitik Dönem'de Mezopotamya'da yaşamış insanlarının genetik tarihini ortaya çıkardı.

Hacettepe Üniversitesi ile ODTÜ'den bilim insanlarının öncülüğünde, NEOGENE isimli, ERC projesi kapsamında 25 araştırmacıdan oluşan uluslararası araştırma grubu, Yukarı Mezopotamya'nın günümüzden 10,000 yıl kadar önce kültürlerin kaynaştığı bir alan olarak rol üstlendiği gösterdi. Dinamik bir kültürel yapıya sahip olan Çayönü toplumunun genetik olarak da yüksek çeşitliliğe sahip olduğu anlaşıldı. Çalışma, Science Advances dergisinde yayınlandı.^[1]

Kloroplast, özellikle bitki hücrelerine yeşil renk vermesi ile özdeşleşmiş, fotosentezden sorumlu, yaklaşık 5 mikrometre boyundaki sitoplazmik organeldir. Kloroplastlar, bünyelerinde bulunan klorofil sayesinde gerçekleştirdikleri fotosentez sayesinde, canlının besin ve oksijen üretmesini sağlar. Kloroplastlar, sıklıkla, bir pigment olan ve fotosentezi mümkün kılan klorofil ile karıştırılırlar; fakat kloroplast bir pigment değildir, daha büyük yapılı, kompleks bir organeldir.

Fotosentez ve mekanizmaları hakkında çok daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz. Bu yazımızda fotosentezden ziyade, hücre-altı yapılar olan klorofil ve kloroplastlara odaklanacağız.

Öglenalar (Euglena) tek hücreli, kamçılı (flagelli) ökaryotların bir cinsidir. Morfolojik yapılarının belirgin kendine özgülüğü, örneklerde rastlanma sıklıkları, tür sayısının bine kadar ulaşması ve hem hayvanlar gibi bir şeyleri yiyerek beslenmeleri hem de bitki gibi fotosentez yapıyor olmaları onları oldukça popüler canlılar yapar. Bu özelliğinden ötürü bilim insanları bu canlıları, hangi sınıf altında inceleyecekleri konusunda kararsızlığa düşmüş, fakat en sonunda Amoeba (amip) ve Paramesyum gibi Protistalar adı altına yerleştirmişlerdir.

Baş bölgesinde dil gibi uzanan ve helikopter pervanesi gibi hızla salınan bir kamçısı (flagellum) bulunur. Aynı zamanda, bu bölgede bariz bir şekilde ayırt edilebilecek stigma adı verilen kırmızı renkli bir göz yapısı vardır. Bunun yanında diğerlerinden ayırt edilmesini sağlayan üçüncü belirgin özelliği de kloroplastlara sahip olmasıdır. Hücre çekirdeğinin mitoz bölünme gerçekleştirmesiyle başlayan bir süreçle boyuna bölünerek çoğalır.