Lityum (Lithium)

Kısaltma: Li

Atom Numarası: 3

Standart Kütle Numarası: 6.941 atomik kütle birimi (akb)

Grup: 1

Periyot: 2

Kaşifi: Johan August Arfwedson, 1817

İlk İzolasyon: William Thomas Brande, 1821

Renk: Metalik

Faz: Katı

Yoğunluk (NŞA): 0.534 g/cm3

Erime Noktası: 180.54 C

Kaynama Noktası: 1342 C

İlginç Bilgiler:

- Lityum kelimesi, Yunancadaki "lithos", yani "taş", "kaya" anlamına gelen kelimeden türetilmiştir.

- Doğada -serbest olarak bulunmasa da- en sık karşılaşılan Lityum-7 elementinin 3 protonu, 4 nötronu ve 3 elektronu bulunur.

- Lityum'un ilk olarak Milattan Önce 2. yüzyılda Antik Yunan fizikçileri olan Efesli Soranus tarafından kullanıldığı bilinmektedir. Soranus'un bu elementi mania ve depresyonu tedavi etmekte kullandığı bilinmektedir.

Ancak Soranus bu tedaviyi (ve metali) bilerek kullanmamıştır. Sadece yüksek gözlem gücüyle, Efes'te akan suların mania ve depresyona faydalı geldiğini fark etmiştir. Sonradan, günümüzde Efes'teki suların yüksek düzeyde lityum içerdiği ve bu elementin bu hastalıkların oluşumuna sebep olan unsurlar üzerinde faydalı etkileri olduğu keşfedilmiştir.

- Lityum, bütün katı metaller arasındaki en hafif elementtir.

- Lityumun yoğunluğu, suyunkinin yarısı kadardır.

- Lityum, su ile bile tepkimeye girecek kadar reaktif bir metaldir. Öyle ki, Nitrojen ile tepkimeye girebilen tek alkali metaldir. Lityum, Oksijen ile yandığı zaman çıkan alev beyaz/kırmızı renktedir.

- Lityum, Büyük Patlama sırasında ilkin olarak üretilen az sayıda elementten birisidir. Ancak sonradan sayısı hızla azalmış ve başka elementlere dönüşmüştür. Lityum'un Evren'in var oluşundaki kütlece azalması ve nedenleri, günümüz astronomisinin önemli tartışma başlıklarındandır.

- Lityum, Dünya'da en sık bulunan 33. elementtir.

- Lityum, doğada serbest halde bulunmaz. Pratik olarak bütün püskürük kayaçların içerisinde ve doğal kaynak sularında bulunur. Bu kaynakların tamamında da lityum tek başına değil, lepidolit, petalit, ambilgonit ve spodumen gibi minerallerin içerisinde bulunur. Lityum, kaynamış florid kullanılarak, elektrolitik olarak saflaştırılır.

- Lityumun 7 tane izotopu vardır, bunlardan sadece 2 tanesi kararlı yapıdadır: Li-6 ve Li-7. Lityum-7, doğada %92.5 oranında bulunurken, Lityum-6 %7.5 oranında bulunur.

- Lityum, okyanuslarda ve bazı organizmaların içerisinde eser miktarda bulunur; ancak biyolojik herhangi bir fonksiyonu olup olmadığı henüz bilinmemektedir ve hiçbir biyolojik fonsiyonu tespit edilememiştir. Ancak ekstradan alındığı zaman, nörolojik olarak sakinleştirici bazı etkileri olduğu tespit edilmiştir; bu yüzden sinirsel hastalıkların tedavisindeki ilaçların üretiminde kullanılmaktadır.

- Lityum oldukça aşındırıcı bir metaldir ve dolayısıyla çok dikkatli tutulması gerekir.

- Lityum, ısı transferinin gerektiği uygulamalarda, çimentonun sertleştirilmesi sürecinde, uzun ömürlü ve küçük pillerin içerisinde, alglerle mücadele amacıyla, kayganlaştırıcıların üretiminde, uzay araçlarında karbon dioksit emici olarak, uçaklarda ve gemilerdeki can kurtaran ceketlerinin şişirilmesinde, hidrojen bombalarında patlayıcı unsur olarak, alaşım üretiminde, organik bileşiklerin sentezinde, cam ve seramik üretiminde ürünleri daha hafif ve güçlü hale getirme amacıyla kullanılır. Ayrıca Bipolar bozukluklarda ve manik depresyon durumuna sahip hastaların ilaçlarının üretiminde de kullanılmaktadır.