Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Kutu İçecekler ve Leptospiroz Hastalığı Yalanı

Kutu İçecekler ve Leptospiroz Hastalığı Yalanı
3 dakika
15,695
Tüm Reklamları Kapat

İnternette aralıklarla nükseden bir fenomendir bu safsata. Hemen hemen her yerde aynı hikayeyle sunulur, çünkü Amerika'da uydurulan bir yalan, Türkçeye de aynı şekilde kazandırılarak aktarılmıştır. Bilimden anlamayan veya alakası olmayan birçok site, sayfa ve şahıs da bunu paylaşarak yalana ortak olur. Bazı örneklerini aşağıda görebilirsiniz:

Her neyse, bu saçmalıkların sonu kesilmiyor zaten. Zırvanın kökenleri 1998 senesinin Ekim ayına kadar gidiyor. O zamanki e-postalarda (kaynaklarımızdan örneklerini görebilirsiniz), bakteri adı verilmiyor, ancak kutu kola içtikten sonra ölen bir "aile dostu"ndan bahsediliyor. Sonrasında, o dönem sesler kesiliyor. Ta ki 2002 senesine kadar. Bu defa olay ("aile dostlarının" gittiği piknik ve kutu koladan gelen ölüm olayı) Belçika'da geçiyor ve fare idrarı bulaşmış kutulardan bahsediliyor. Sonrasında İspanya'da araştırma yapılıyor ve kutu içeceklerin inanılmaz pis olduğunun anlaşıldığı iddia ediliyor. Sonra bir süre daha bu zırva ortalarda dolaşmıyor. 2005'te yeniden hortluyor ve bu defa aynı "aile dostaları", bu defa "pikniğe" değil, "bot gezisine", "Kuzey Teksas'ta" gidiyorlar ve "aile dostunun arkadaşı" yine ölüyor. Sonrasındaki araştırma bu defa İspanya'da değil, New York Üniversitesi'nde yapılıyor. Sonra yine furya bir süre diniyor. 2012'ye kadar. Yukarıdaki örneklerden göreceğiniz gibi, yine bilimden anlamayan, kaynak belirtmeyi ve incelemeyi bilmeyen yığınla insan bu yalan haberi yaymaya başlıyorlar. Bu defa "aile dostunun arkadaşının" nerede öldüğünü bilmiyoruz malesef. Araştırma yapan kurum da bilinmiyor, "bir araştırma" olarak geçiyor. Zırva evrim geçiriyor yani. 

Neyse, bu zırvaları bir kenara bırakıp, işin bilimsel, gerçek ve asıl tarafına gelelim. Öncelikle tüm bu konuyla ilgili birkaç açık ve net gerçek:

Tüm Reklamları Kapat

  • Fare idrarının kimyasal içeriği, insanlar için sıradan düzeyde toksik yapıdadır. İddia edildiği gibi "aşırı", "inanılmaz", "muazzam" ölümcül falan değildir. 
  • Kuzey Teksas'ta, bahsi geçen yıllarda ve bu yıllardan 15 yıl öncesine kadar giden zaman diliminde bir bot gezisi sonrası leptosiroza yakalandığı tespit edilen tek bir insan bulunmamaktadır.
  • Bir "Pazar günü" pikniğe giden aile dostlarının hiçbiri leptosiroz vakasıyla ölmemiştir.
  • Leptospiroz, gerçekten de hayvan idrarı ile bulaşabilir. Bu sadece farelerle sınırlı değildir. Leptosiroz potansiyel olarak ölümcül olsa da, hem hastalıkla, hem de hastalık sonucu ölümle çok nadir karşılaşılmaktadır. İstatistiki olarak, ılıman bölgelerde yakalanma ihtimali 10.000.000'da 1 (on milyonda bir), tropik bölgelerde yakalanma ihtimali 10.000'de 1'dir. Tedavi edildiği sürece neredeyse hiçbir zaman ölümcül değildir.

Konu, her popüler olduğunda bir şekilde tıbbi kurumlara taşınmış ve her seferinde yapılan incelemeler, haberlerin yalan olduğunu ortaya koymuştur. Örneğin, 1999'un Eylül ayında bir depo görevlisinin yine fare dışkısından, bu defa leptospiroz değil de, heptavirüs kaptığı versiyonu e-posta olarak dolaşmıştır (hikayeler çoğu zaman aynıdır, sadece virüslerin isimleri değişmektedir). Ulusal Bulaşıcı Hastalıklar Merkezi, bu konuyla ilgili net olarak şunları bildirmiştir:

Hastalık Kontrol ve Önlem Merkezi'miz, bir çalışanın farelerin bulunduğu bir dükkanda, fare dışkısıyla temas ettiği için hastalanıp öldüğüne dair e-postalar almaktadır. (...) Gönderilen e-postalar tamamen asılsızdır. Merkezimize böyle bir vaka bildiriminde bulunulmamıştır ve kayıtlarımızda böyle bir ölüm bulunmamaktadır.

Zaten haberin "duygu sömürüsü" amaçlı uydurulduğu bellidir, o yüzden bunun üzerinde çok fazla durmayacağız. Meşrubat kutularına dönecek olursak:

Meşrubatların, özellikle de kola vb. içeceklerin üretim hatları son derece sıkı sağlık denetimlerinden geçirilerek kontrol edilmektedir. Kutuların tamamı, henüz üretim hattındayken, daha dışarısıyla ya da depolarla temas etmeden karton kutulara yüklenmekte ve tamamıyla dış ortamla bağlantısı kesilmektedir. Zaten Dünya'nın hiçbir yerinde bu firmalar ürünlerini belli bir sürenin üzerinde depolarda bekletmemektedirler (üretim ve son tüketim tarihlerine kutuların üzerinden bakabilirsiniz). Dolayısıyla bu tip nadir bir bakterinin kutulara bulaşması neredeyse imkansızdır. Aşağıda, Coca-Cola'nın İzmir fabrikasından ve deposundan birer görsel bulunmaktadır; daha fazlası da buraya tıklanarak görülebilir:

Son olarak... Leptospira cinsi bakterilerin konak üzerinde ömrü haftalardan, aylara kadar uzanır; ancak konaktan çıkarıldıkları zaman, yani çeşitli hayvanların idrarıyla dışarı atıldıktan sonra birkaç saat ila birkaç gün içerisinde ölürler. Dolayısıyla bu canlıların size kadar ulaşması her açıdan, neredeyse imkansızdır. 

Tüm Reklamları Kapat

Ancak... Elbette her duruma karşı önlem olarak doğrudan ağzınızı süreceğiniz bu kutuları ıslak veya alkollü bir mendille (eğer mümkünse) silerseniz, elbette faydası olabilecektir. Sadece leptospiroz değil, başka zararlı olabilecek bakterileri de önlemiş olabilirsiniz. Önlem her zaman iyidir.

Buna rağmen, bu şekilde verilen haberlerin tamamen uydurma olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
2
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/06/2024 13:32:41 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/991

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Homo Sapiens
Dişler
İfade
Protein
Ateş
Video
Genom
Kan
Balık Çeşitliliği
Algoritma
Doğa Gözlemleri
Uzay
Dinozorlar
Sağlık Personeli
Tehlike
Canlılık
Biyografi
Ağız Sağlığı
Deprem
Evrimsel Biyoloji
Çocuklar İçin Bilim
Komplo Teorisi
Matematik
Coğrafya
Freud
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Kutu İçecekler ve Leptospiroz Hastalığı Yalanı. (12 Şubat 2013). Alındığı Tarih: 21 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/991
Bakırcı, Ç. M. (2013, February 12). Kutu İçecekler ve Leptospiroz Hastalığı Yalanı. Evrim Ağacı. Retrieved June 21, 2024. from https://evrimagaci.org/s/991
Ç. M. Bakırcı. “Kutu İçecekler ve Leptospiroz Hastalığı Yalanı.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 12 Feb. 2013, https://evrimagaci.org/s/991.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Kutu İçecekler ve Leptospiroz Hastalığı Yalanı.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, February 12, 2013. https://evrimagaci.org/s/991.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close