İtalya'da Yaşamış Olan Antik Etrüsklerin Tarihi, Antik DNA Sayesinde Aydınlatıldı!

İtalya'da Yaşamış Olan Antik Etrüsklerin Tarihi, Antik DNA Sayesinde Aydınlatıldı!
Eski bir Etrüsk köyü
Wikipedia
C. Caner Telimenli Editör C. Caner Telimenli
3 dakika
6,109 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Orta İtalya'da Demir Çağı'nda gelişen Etrüsk Uygarlığı, binlerce yıldır bilim insanlarının ilgisini çekmiştir. Olağanüstü metalürji becerileri ve artık kullanılmayan, Hint-Avrupa dili olmayan bir dil ile Etrüskler, çağdaş komşularından farklıydı ve antik Yunan tarihçisi Herodot ve benzeri tarihçiler arasında coğrafi kökenleri hakkında yoğun tartışmalara yol açtı.

Şimdi, Almanya, İtalya, ABD, Danimarka ve İngiltere'den bir grup bilim insanı tarafından yapılan yeni bir çalışma, orta ve güney İtalya'dan MÖ 800 ile MS 1000 yılları arasında yaşamış 82 eski bireyden elde edilen genom çapındaki verilerle esrarengiz Etrüsklerin kökenine ve mirasına ışık tutuyor. Elde ettikleri sonuçlar, Etrüsklerin benzersiz kültürel ifadelerine rağmen, italik komşularıyla yakından ilişkili olduğunu ve tarihsel olayların yol açtığı büyük genetik dönüşümlerin var olduğunu gösteriyor.

İlginç Bir Fenomen

Etrüsk Uygarlığı'nın kendi dili sadece kısmen anlaşılabildiği ve çokta soyu tükenmiş olduğu için, uygarlık hakkındaki erken bilgileri çoğu daha sonraki Yunan ve Roma yazarlarının yorumlarından gelir. Kökenleri hakkında Herodot tarafından da desteklenen bir hipotez, Etrüsklerin göç eden Anadolu veya Ege gruplarından geldiğini iddia eder ve Antik Yunan kültürel unsurlarının etkisine işaret eder. Halikarnaslı Dionysus tarafından savunulan bir başka hipotez, Etrüsklerin yerel olarak Tunç Çağı Villanova kültüründen kaynaklandığını ve geliştiğini ve bu nedenle yerli bir nüfus olduğunu öne sürmektedir.

Reklamı Kapat

Arkeologlar arasındaki mevcut fikir birliği Etrüsklerin yerel bir kökeni olduğunu desteklese de, bölgedeki antik DNA eksikliği genetik araştırmaları tutarsız hale getirdi. 12 arkeolojik bölgeden toplanan yaklaşık 2000 yıllık bir zaman kesitine ait antik genomik bilgi ile yapılan mevcut çalışma, Anadolu'dan yakın tarihli bir nüfus hareketinin varlığını gösteren hiçbir kanıt olmadığını göstererek, Etrüsk kökenleri hakkında süregelen soruları çözüyor.[1] Aslında Etrüskler, yakın Roma'da yaşayan Latinlerin genetik profilini paylaşırken geri kalan genetik profillerinin büyük bir kısmı Tunç Çağı'nda bölgeye gelen bozkırda yaşayan halklar ile ilişkili atalardan geliyordu.

Bozkırla ilgili grupların, şu anda dünya çapında milyarlarca insan tarafından konuşulan Hint-Avrupa dillerinin yayılmasından muhtemelen sorumlu olduğu göz önünde bulundurulduğunda, Hint-Avrupa dil grubu dışı bir dil olan Etrüsk dilinin buna rağmen varlığını sürdürebilmesi, daha fazla arkeolojik, tarihsel, dil bilimsel ve genetik araştırma gerektirecek merak uyandıran ve hâlâ açıklanamayan bir olgudur. Floransa Üniversitesi'nden Profesör David Caramelli şöyle diyor:

Bu dil bilimsel devamlılık, genetik bir dönüşümle birleştiğinde, genlerin dillere eşit olduğu şeklindeki basit varsayımlara meydan okur ve muhtemelen M.Ö ikinci binyıl boyunca uzun bir karışım dönemi sırasında, erken İtalik konuşmacıların Etrüsk konuşma topluluğu tarafından asimilasyonunu içermiş olabilecek daha karmaşık bir senaryo önerir.

Dönemsel Değişimler

Doğu Akdeniz, Kuzey Afrika ve Orta Avrupa kökenli birkaç kişiye rağmen, Etrüsklere ait gen havuzu, Demir Çağı ve Roma Cumhuriyeti dönemini kapsayan en az 800 yıl boyunca sabit kaldı. Ancak çalışma, sonraki Roma İmparatorluğu döneminde, Orta İtalya nüfusunun muhtemelen Roma İmparatorluğu boyunca taşınan köleleri ve askerleri içeren Doğu Akdeniz popülasyonlarıyla karışmasından kaynaklanan büyük ölçekli bir genetik değişim yaşadığını ortaya koyuyor. Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü Direktörü Johannes Krause şöyle diyor:

Bu genetik değişim, gerçekleşen coğrafi hareketlerin yanı sıra, yukarı veya aşağı yönlü yoğun sosyoekonomik değişimlerde, Roma İmparatorluğunun sebep olduğu büyük çaplı göç ve yer değişimlerinin rolünü açıkça gösteriyor.

Daha yakın tarihli Erken Orta Çağ'a bakıldığında, araştırmacılar Batı Roma İmparatorluğu'nun çöküşünün ardından İtalyan yarımadasına yayılan kuzey Avrupalı genlerini belirlediler. Bu sonuçlar, yeni kurulan Longobard Krallığı ile ilişkili bireyler de dahil olmak üzere Germen göçmenlerin, Orta İtalya'nın genetik manzarası üzerinde gözlemlenebilir bir etki bırakmış olabileceğini önermektedir.

Toskana, Lazio ve Basilicata bölgelerinde, nüfusun ataları, Erken Ortaçağ zamanları ile bugün arasında büyük ölçüde aynı kalmıştır; bu, günümüzün orta ve güney İtalya insanlarının ana gen havuzunun büyük ölçüde en az 1000 yıl önce oluştuğunu önermektedir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yukarıdaki sonuçları desteklemek için İtalya genelinde daha fazla eski DNA'ya ihtiyaç duyulsa da, Toskana ve kuzey Lazio'daki Roma şehri ve çevresi için bildirilenlere benzer soy değişimleri, MS 1. milenyumdaki tarihi olayların İtalyan yarımadasının büyük bölümündeki genetik dönüşümler üzerinde büyük bir etkiye sahip olduğunu önermektedir. Tübingen Üniversitesi ve Senckenberg İnsan Evrimi ve Paleoçevre Merkezi'nde Profesör Cosimo Posth şöyle diyor:

Roma İmparatorluğu, Güney Avrupalıların genetik profiline uzun süreli bir katkı bırakmış, Batı Avrasya'nın genetik haritasında Avrupa ve Doğu Akdeniz popülasyonları arasındaki uçurumu kapatmış gibi görünüyor.
Okundu Olarak İşaretle

Feragatname: Evrim Ağacı, doğrudan üniversiteler tarafından yayınlanan bu basın açıklamalarını temel editöryal düzenlemeden geçirmektedir; ancak açıklamaların isabetliliğinden sorumlu değildir. Basın açıklaması konusundaki sorularınızı aşağıdaki medya irtibat kişisine yöneltebilirsiniz.

Medya İrtibat
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 3
  • İnanılmaz 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ C. Posth, et al. (2021). The Origin And Legacy Of The Etruscans Through A 2000-Year Archeogenomic Time Transect. Science Advances. doi: 10.1126/sciadv.abi7673. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/10/2021 13:02:31 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11008

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Arı
Nörobilim
Einstein
Doğum
Biliş
Işık Hızı
Gezegen
Nobel Ödülü
Çekirdek
Kimya Tarihi
Aşı
Diş Gelişimi
Savunma
Protein
Sayı
Karadelik
Jinekoloji
Göğüs
Öğrenme Teorileri
Amerika Birleşik Devletleri
Ekonomi
Gelişim
Bilgisayar
Eğitim
İnternet
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın