İskoçya'da Antoninus Duvarı'nın Yanında Roma Dönemine Ait Küçük Bir Kale Keşfedildi!

Geçtiğimiz günlerde İskoçya'da yürütülen kazı çalışmalarında, ülkeyi baştan başa kesen devasa bir duvarın hemen yanına inşa edilmiş olan ve Roma dönemine tarihlenen küçük bir kalenin (İng: "fortlet") kalıntılarına ulaşıldığını görüyoruz. Bu keşif, Roma İmparatorluğu'nun bölgedeki sınır savunma stratejilerine dair yeni ipuçları sunuyor.

Antoninus Duvarı ve Roma Sınırı

Tarihsel kayıtlardan, Antoninus Duvarı olarak bilinen bu savunma sınırının, Roma tarafından fethedilen günümüz güney İskoçya'sını, henüz fethedilmemiş olan kuzey İskoçya'dan ayırdığını biliyoruz. Büyük ölçüde çim ve toprak malzemelerden yapılan 62 kilometre uzunluğundaki duvarın inşasına, güney İskoçya'nın fethinin ardından Roma İmparatoru Antoninus Pius'un (MS 138 ile 161 arasındaki saltanatı) emriyle MS 142 yılında başlanmıştı.

Duvar boyunca askerlerin ve mühimmatın hızla taşınmasını sağlayan bir dizi kale, küçük kale, askerî kamp, hamam ve askerî yol bulunuyordu. Ancak Roma ordusunun kuzey İngiltere'deki Hadrianus Duvarı'na geri çekilmesinin ardından, Antoninus Duvarı'nın MS 165 yılına gelindiğinde büyük ölçüde terk edildiğini görüyoruz.

Keşfin Detayları ve Stratejik Konum

Yapılan radyokarbon tarihleme analizleri, yeni keşfedilen bu küçük kalenin MS ikinci yüzyılın ortalarından üçüncü yüzyılın ortalarına kadar uzanan bir döneme ait olduğunu ortaya koyuyor. Guard Archaeology bünyesindeki araştırmacılar tarafından yapılan açıklamaya göre yapı, Glasgow'un yaklaşık 8 kilometre kuzeybatısında yer alan Bearsden kasabasında, Antoninus Duvarı'nın güney tarafına inşa edilmişti. Kazı alanı, araştırmacıların ifadesiyle, "Antoninus Duvarı'nın yanındaki yüksek bir arazide" yer alan üç özel konutun bahçesini kapsıyor. Ekip, yapının stratejik konumu hakkında şunları ifade ediyor:

Kale, bilhassa Roma kontrolünün ötesinde kalan kuzey bölgesi başta olmak üzere, çevredeki manzaraya tamamen hakim bir konumdaydı.

Bunun yanı sıra küçük kalenin, yakınlardaki bir başka Roma kalesini de net bir şekilde görebildiğini; bu sayede ufukta bir düşman birliği tespit edildiğinde diğer garnizona kolayca sinyal gönderilebildiğini anlıyoruz. Araştırma ekibi, Antoninus Duvarı boyunca uzanan bu tür küçük kalelerin çoğunun aynı anda 20 ila 50 arasında askeri barındırabileceğini de ekliyor.

Mimari Yapı ve Kazı Çalışmaları

Araştırmacıların bu yapıyı ilk olarak 2017 yılında, inşaat çalışmaları öncesinde arkeolojik yüzey araştırması yapılan özel bir mülkün arka bahçesinde keşfettiklerini görüyoruz. Ekip daha sonra bölgede daha geniş çaplı bir kazı yürüterek elde ettikleri bulguları kısa bir süre önce Archaeology Reports Online adlı bilimsel dergide yayımladı. Söz konusu makaleyi incelediğimizde, küçük kalenin taştan bir temel üzerine inşa edildiğini anlıyoruz. Ayrıca kalenin hemen dışında, yapının savunulmasına yardımcı olduğu düşünülen bir hendek de yer alıyordu.

Tüm bu çalışmaların sonucunda Guard Archaeology ekibi, küçük kalenin dijital bir rekonstrüksiyonunu (yeniden yapımını) da oluşturdu. Bu dijital model, Roma askerlerinden oluşan küçük bir garnizonu barındırabilecek iki binanın yanı sıra, iki gözetleme kulesini ve onları koruyan bir dizi hendek ile duvarı gözler önüne seriyor. Araştırmacılar makalelerinde, bu yapının sınır hattı için önemini şu sözlerle özetliyorlar:

Bu yapı büyük ihtimalle, kendi uzunluğu boyunca uzanan diğer kaleler ve küçük kaleleri de içeren Roma Duvarı savunmasının ayrılmaz bir parçasıydı.