İnsanlar ("Homo" Cinsi), Dişleri Küçüldükçe Beyinleri Büyüyen Tek Primat Cinsi!

Granada Üniversitesi’nden olan Endülüslü araştırmacılar, insan soyunun bir üyesi olan Homo cinsine ait ilginç bir özellik keşfetti: Homo cinsi, 2.5 milyon yıllık tarihi boyunca, dişlerinin boyutu küçülürken beyninin hacmi artan tek primat olma özelliği taşıyor.

Bilim insanlarının aynı zamanda ‘evrimsel çelişki’ olarak adlandırdığı bu fenomen, Homo cinsinin beslenme alışkanlığının nasıl evrimleştiğini gösteriyor olabilir. Sindirim ağızda başlayan bir süreçtir, bu yüzden dişlerin besinleri küçük parçalara ayırabilmesi önemlidir. Yani normal senaryoya göre beynin hacmi büyüyorsa, buna bağlı olarak vücut metabolizmasının ihtiyaçları artıyorsa, dişlerin de büyüyüp, daha fazla besin parçalayacak kapasiteye ulaşması gerekiyordu. 

Fakat BioMed Research International dergisinde yeni yayınlanan bir makaleye göre durum Homo cinsi için farklı. Çalışmanın başyazarı olan Granada Üniversitesi’nde Tarih Öncesi ve Arkeoloji Bölümü’nden araştırmacı Juan Manuel Jimenez Arenas konuya şu sözlerle dikkat çekiyor:

Önemli değişimler, bu eğilimi sürdürmek için gerçekleşmiş olmalı.

Daha fazla miktarda hayvansal gıdanın, beslenme rutinine dâhil olması bu fenomenin oluşmasına katkı sağlamış olabilir. Hayvansal proteinlerin, yağların ve önemli bileşiklerin tüketiminin artmasına bağlı olarak, Homo’nun beslenme alışkanlığındaki kalite artışı, doğru çalışan bir beynin sürekliliği için önemliydi. Benzer bir not; daha büyük bir beyin sosyal ve kültürel gelişimi sağlar. Bu gelişim de o zaman için önemli teknolojik yenilikleri beraberinde getirmiş oldu.

Araştırmacılar, bu teorinin kanıtlanması için, Homo fosillerinin temsilcileri arasında yapılan incelemede, primatlarda yaygın bir şekilde bulunan kafatasında bir bölge olan Endokranium’un hacmiyle, köpek dişlerinin büyüklüğü arasındaki arasında ilişkiyi araştırdılar. Araştırmacılar, çıkan sonuçları şöyle açıklıyorlar:

Araştırmaya başlamadan önce, insan evrimi boyunca, diş büyüklüğünün azaldığı ve beynin hacminin arttığı çok iyi bir şekilde biliniyordu. Biz 2.5 milyon yıl boyunca, Homo cinsinin de içinde bulunduğu ilk atalarımızın, evrimsel aşamalarda ilk belirdiği zamanlardan itibaren birbirine bağlı ama zıt iki evrimsel eğilim saptadık.

Çalışmanın yazarları, bu değişimin, 2.4 milyon yıl önce boyutu küçülen, kafatasının her iki yanında uzanan bir kas grubu olan “musculus temporalis”ı ilgilendiren MYH16 geninin aktivitesinin durmasıyla da ilişkilendiriyorlar. Bu olay, beynin gelişmesinin önünden önemli bir engeli ortadan kaldırmış olabilir.

Araştırmacılar, aynı zamanda, insan beyninin gelişiminde önemli rol oynayan beynin neo-korteks bölümünün evrimleşmesi sürecine yardımcı olan, SRGAP2 geninin aktivitesinin durmasının bu olayla ilişkisini de analiz ettiler.