Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Tanım ve Genel Bilgiler

Bir denizanasından veya Knidliler'den daha gelişmiş olan bütün hayvanlar iki büyük gruba ayrılırlar: Birincil ağızlılar (Protostoma) ve İkincil ağızlılar (Deuterostoma). İnsanları da içinde barındıran Kordalılar (Chordata), ikincil ağızlıdır.

İkincil Ağızlılar, bu tuhaf isimlerini gelişim sırasında gastrülasyon evresinde oluşan blastoporun özelleşmesi boyunca, ağızlarının anüslerinden sonra ("ikinci sırada") oluşmasından almaktadırlar. Kardeş klad olan Prostostomlar, yani birincil ağızlılarda ise ağız önce, anüs sonra oluşur. Hem birincil, hem ikincil ağızlılarda sperm ve yumurtanın birleşmesinden oluşan zigot, öncelikle blastula adı verilen içi boş bir hücre yumağına gelişir. İkincil ağızlılarda ilkin hücre bölünmeleri, hücre kutup eksenine paralel veya dik şekilde oluşabilir. Buna radyal yarık (İng: radial cleavage) adı verilir. Birçok ikincil ağızlılarda "belirsiz yarık" (İng: indeterminate cleaveage) isimli bir diğer durum görülür: Yanigelişen embriyonun hücrelerinin "kaderi" (neye dönüşecekleri), ebeveyn hücreler tarafından belirlenmez. Dolayısıyla ilk birkaç bölünme sırasındaki hücreler birbirinden ayrıştırılacak olursa, her biri eksiksiz birer larva üretebilir.

İkincil ağızlılarda ayrıca mezoderm, sölom adı verilen boşluklu yapıyı oluşturur. Buna enterosölom denir ve bu nedenle ikincil ağızlılara kimi zaman "Enterosölomlular" da dendiği görülür.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Günümüzden 555 milyon yıl kadar önce yaşamış olan Kimberella cinsi, birincil ağızlıdır. Dolayısıyla birincil ağızlılar ile ikincil ağızlılar arasındaki ayrım bundan önce olmuş olmalıdır. Yapılan araştırmalar, bu evrimsel ayrımın en az 558 milyon yıl önce olduğunu; dolayısıyla Kambriyen Patlaması'nın yaşandığı 541 milyon yıl öncesinden çok daha önce bu ayrımın çoktan yaşandığını göstermektedir. Bugüne kadar keşfedilen en eski ikincil ağızlı, günümüzden 540 milyon yıl kadar önce yaşamış olan Saccorhytus coronarius türüdür. Yapılan incelemeler, bu türün bugüne kadar keşfedilmiş bütün ikincil ağızlıların (dolayısıyla insanların da) doğrudan atası olduğunu göstermektedir.

Etimoloji

Taksonun adı, Antik Yunan'da "ikinci ağız" anlamına gelmektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/08/2019 20:05:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7299

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Modern biyolojinin her parçası, türlerin birbiriyle akraba olduğunu ve atasal türlerden zaman içindeki kademeli değişimler sonucu var olduklarını doğrulamaktadır.”
Helena Curtis
Geri Bildirim Gönder