Hukukçular Kararını Verdi: Maymun Selfie'sinin Telif Hakkı Alınamaz!

Temmuz 2014 ayı içerisinde kopan bir yaygara, oldukça ilginç tartışmaları da beraberinde getirmişti: David Slater'ın kamerasını alan bir Sorguçlu kara şebek (Macaca nigra) bireyi, kendi fotoğraflarını çekmişti. Wikipedia da bu fotoğrafları kendi sitesine yüklemişti. Ancak telif hakları konusunda oldukça hassas olan kurumun bu konudaki tavrı, fotoğrafçının fotoğrafın kendisine ait olduğunu ve izinsiz konduğunu söylemesiyle ilginç bir boyut aldı. Wikipedia, fotoğrafın bir maymun tarafından çekildiğini ve dolayısıyla telif hakkının fotoğrafçıda olamayacağını, halka açık bir fotoğraf olmak zorunda olduğunu belirtti. Tabii ki konu, mahkemeye taşındı.

ABD telif hakkı hukukçuları, Wikipedia'nın haklı olduğu kararına vardılar. Bir maymunun özçekimi (selfie), bir doğa fotoğrafçısı tarafından teliflenemez. ABD Telif Hakkı Ofisi, 1222 sayfalık raporunda federal telif hakkı yasalarına dair bilgiler veriyor ve "maymunlar tarafından çekilen fotoğrafların" korunmasız fikrî hak olduğunu belirtiyor. 

(...)

Rapor, ABD merkezli bir kuruluş olan ve Wikipedia'yı sürdüren Wikimedia'nın, maymun özçekiminin telif haklarının halka ait olduğunu, doğa fotoğrafçısı David Slater'a ait olmadığını ilan etmesinden 2 hafta sonra yayınlandı. Maymun, Slater 2011 yılında Endonezya'da fotoğraf çekerken kamerasını fotoğrafçıdan kapmış ve onlarca fotoğraf çekmişti. Bunlardan bazıları özçekimleri içeriyordu.

Bu fotoğraflar, binlerce diğerleriyle birlikte, Wikimedia Commons altında halka ücretsiz olarak sunulmaktadır. Slater ise telif haklarının kendine ait olduğunu ve fotoğraflarının ücretsiz dağıtılamayacağını ileri sürüyordu. 2011 yılında fotoğraf viral olarak tüm Dünya'da yayılınca, medya kaynakları da bu fotoğrafı haber yapmıştı. Temmuz 2011'de Slater The Telegraph gazetesine verdiği röportajda şöyle söylüyor:

Ben kameramı geri alana kadar binlerce fotoğraf çekmiş. Ancak birçoğu odaklı bile değil. Sanıyorum kendisini henüz o kadar geliştirmemiş.

(...)

İngiliz yasası altındaysa fotoğrafın telif hakları Slater'a ait. Her ne kadar deklanşöre o basmamış olsa da, fotoğrafın telif hakkını kendisine alabiliyor. Çünkü İngiltere'deki yasalara göre bu fotoğraf, sanatçının "entellektüel yaratımının" bir ürünü. Ancak Telegraph gazetesi böyle bir konunun asla mahkemeye taşınarak tartışılmadığını da ekliyor.