Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Erratum: "Evrim Kuramı ve Mekanizmaları" - Hatalar ve Düzeltmeler

Erratum: "Evrim Kuramı ve Mekanizmaları" - Hatalar ve Düzeltmeler
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

2014'e girmemizle birlikte Evrim Ağacı olarak hızla büyümeye devam ediyoruz. Kuşkusuz en büyük atılımlarımızdan birisi, ilk basılı içeriğimiz olan ve Evrensel Basım Yayın tarafından çıkarılan Evrim Kuramı ve Mekanizmaları: Evrimin Temelleri ve Nasıl İşlediği Üzerine başlıklı kitabımız oldu. Kitabımıza çok yoğun bir ilgi gösterildi, sadece birkaç haftada piyasaya çıkarılan kitapların %70 civarı tüketildi. Bu yüzden gurur ve mutluluk duyuyoruz, çok teşekkür ederiz!

Her kitapta ve yazıda olduğu gibi, bu kitapta da bazı dizgi ve yazım hataları bulunuyor. Bunların tamamının istemsiz olarak yapılan yazar hataları olduğunu belirtmek isteriz. Tüm akademik kitaplarda (ve hatta makalelerde) çoğu zaman bu hatalar fark edildiğinde Erratum (Latince Errata corige, yani "hata düzeltmesi" kalıbından gelir, çoğulu Errata'dır) adı verilen bir "düzeltmeler metni" yayımlanır. Bunların içeriği birbirinden çok farklı olabilir. Örneğin Applied Mathematics and Computation (Uygulamalı Matematik ve Hesaplama) dergisinde yayımlanan bir makale için yayımlanan hata bildirisinde veya Physics Letters B dergisinde yayımlanan bir makale için yayımlanan hata bildirisinde olduğu gibi oldukça teknik içerikli olabileceği gibi, Ring Theory (Halka Teorisi) başlıklı kitapta gördüğümüz gibi daha uzun bir metin şeklinde, sayfa sayfa düzeltme şeklinde de olabilir. Ancak bunlar tabii ki makaleler ya da makale dergileridir (jurnaller). Söz konusu daha uzun kitaplar, derlemeler, vb. olduğunda hatalar da birikerek artabilmektedir. Örneğin bu hatalar kimi zaman koca bir bölümün başlığının tamamen hatalı yazılması şeklinde olabileceği gibi, Stanford Üniversitesi tarafından basılan Probabilistic Robotics (Olasılıksal Robotik) kitabındaki gibi sayfalar dolusu olabilir. Dolayısıyla bu hatalar sıklıkla oluşabilmekte ve araştırmacılar tarafından düzeltilmektedir. Hatta tam bir sayı vermek gerekirse, 22 Şubat 2014 tarihi itibariyle ScienceDirect makale arama motorunda 4359, SpringerLink makale arama motorunda 71.417 errata (hata bildirim) yazısı bulunmaktadır.

Ne yazık ki bu durumu popüler bilim kitaplarında görememekteyiz. Basılan popüler bilim kitaplarında genellikle birçok yazım, çeviri ve anlatım hatası olmasına ve bunların kitabevlerine bildirilmesine rağmen neredeyse hiçbir zaman hata bildirimi yapılmamakta, bir sonraki basım beklenmektedir. Yurtdışındaki basılı kaynaklar, popüler bilim için bile bu düzeltme metinlerini yayınlamaktadır, örneğin Nicola Terry tarafından yazılan Energy and Carbon Emissions: The Way We Live Today (Enerji ve Karbon Salınımı: Günümüzdeki Yaşam Biçimi) başlıklı kitapta bunun bir örneğini görebilmekteyiz. Benzer şekilde William Rosen tarafından kaleme alınan The Most Powerful Idea in the World (Dünya'daki En Güçlü Fikir) başlıklı kitapta böyle bir düzeltme metni görülmektedir. İşte biz, Evrim Ağacı olarak bu kültürü Türkiye'ye taşımayı umuyoruz. Bu sebeple, ilk kitabımızda istemsiz olarak yapılan bazı hatalara burada sayfa sayfa yer vereceğiz. Böylece okuyucu kafasına takılan bir soru işaretini öncelikle buradan kontrol ederek soru işareti doğma sebebinin kendisinde mi, yazarda mı olduğunu anlama imkanı bulabilecek. Ayrıca böylesi bir şeffaflığın dürüstlük ve güvence yolunda da önemli bir adım olduğu inancındayız. Elbette bu hataların neredeyse tamamı yazım veya dizgi hataları, bilgiye yönelik çok göze çarpan bir hata tespit etmedik (konuyu açmanın faydalı olduğunu tespit ettiğimiz bazı noktalar haricinde). Yine de gözümüze çarpan ve okurlarımız tarafından bize iletilen tüm önemli düzeltmeleri burada listelemek istiyoruz. Buradakiler elbette gözümüzden kaçanlara bağlı olarak zaman içerisinde artabilir. 

Bugüne kadar okurlarımızdan bize gelen destekler ve geri bildirimler için çok teşekkür ederiz. Birkaç ay sonra çıkarılması planlanan 2. Baskı'da bu hataların hepsini düzeltip, yenilerinden kaçınmaya çalışacağız. Hataları kabul etmenin en büyük erdemlerden biri olduğunu düşünen ve bilimin şeffaflığına güvenen bir ekip olarak, bu kontrol dışı hatalardan ötürü özür dileriz.

2., 3. ve 4. Basım Hatalar ve Düzeltmeler:

Sayfa 99: Ökaryotlar içerisindeki canlı grupları yazılırken "Prokaryotlar Alemi" denmiştir; doğrusu "Protistalar Alemi" olacaktır. Yazım hatası olmuştur.

Sayfa 127: Ökaryotların inceleneceği söylendikten sonra E. coli bakterisinden bahsedilmeye başlanmıştır. Ökaryotlardan bahsedilmeye paragrafın ortasında, insan örneği verilirken başlanmaktadır. Dolayısıyla ökaryotlardan bahsedileceğine dair geçiş cümlesi paragrafın ortasına kaydırılmalıdır.

Sayfa 158: Sondan 8. paragrafta "bireylerinin" sözcüğü tek sefer yazılmalıydı; ancak iki defa yazılmıştır.

***

1. Basım Hatalar ve Düzeltmeler:

Sayfa 15: "birs" sözcüğü "bir" olmalı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Sayfa 18: "bölümdü" sözcüğü "bölümde" olmalı.

Sayfa 36: Kuantum Kuramı Maxwell'e atfedilmiş gibi anlaşılıyor, Max Planck ve Niels Bohr ön planda olmalı.

Sayfa 47: "oluşmasını" sözcüğü "oluşturmasını" olmalı.

Sayfa 48: Göze yaklaştırılan cisimle ilgili cümlede anlatım bozukluğu bulunuyor. "Peki, gözümüze aniden bir cisim yaklaştırıldığında, gözümüzü hızla kapatmayı bilinçli olarak mı yapıyoruz?" şeklinde düzeltilmeli.

Sayfa 49: "ise" sözcüğü "ize" olmalı.

Sayfa 54: Şekerlerin kendi başlarına var olmasından kasıt, kendilerini tekrar eden moleküller zinciri olmalarıdır. Genellikle proteinlerde olduğu gibi değişken aminoasit dizilerinden oluşmazlar.

Sayfa 54: Nükleik asitlerin, doğal olanlar haricinde "sentetik" ve "yapay" diye iki ayrı kategorisi vardır. Dilimizde bu iki sözcük eş anlamlı gibi kullanılsa da, arada ufak teknik farklar vardır.

Sayfa 56: "Karbosil" sözcüğü "karboksil" olacak.

Sayfa 56: "Amfifatik" sözcüğü açıklanmalı. Bir tarafı hidrofilik (su seven) diğer tarafı hidrofobik (sudan kaçan) molekül anlamına gelir. 

Sayfa 64: 1021 sayısı 1021 olarak düzeltilmeli.

Sayfa 73: 6. değişim noktası ile 12. değişim noktası birbirine çok yakın içerikli seçilmiş. 2. Baskı'da tamamen değişecek.

Sayfa 77: Türümüzün Afrika'dan çıktıktan sonra Neandertaller ile "Afrika'da" karşılaştığı yazılmış, "Avrupa'da" olacak. 

Sayfa 79: Türümüzün yaşadığı en son darboğazın 10.000 yıl önce değil, 60.000 yıl kadar önce gerçekleştiği düşünülmektedir. Türümüzün o dönemdeki popülasyon sayısı 10.000'e değil, 60.000'e kadar düştüğü düşünülmektedir. Yani iki sayı birbiriyle ters yazılmış. 2. Baskı'da bu konudaki tartışmalar daha detaylandırılacak.

Sayfa 80-81: Mutasyon oranları ve gelecek nesle aktarılan mutasyon sayısı çok açık olarak anlaşılmıyor. Buradaki sayılar, genelde kullanılan baz çifti ve nesil başına mutasyon oranları değil, istatistiki olarak gün içerisinde meydana gelen mutasyon oranlarıdır. 2. Baskı'da bu konuda çok detaylı istatistikler ve makale örnekleri verilecek ve tam bir kavrayış hedeflenecektir.

Sayfa 88: "İlk bölümdekileri" söz öbeği "bir önceki bölümdekileri" ile değiştirilmeli.

Sayfa 94: "kimse işlerini aksatmadan yapardı" söz öbeği "herkes işlerini aksatmadan yapardı" şeklinde düzeltilmeli.

Sayfa 94: "140 yıldan bu yana" söz öbeği "140 yıldır" olmalı.

Sayfa 103: Vahşi hardal olarak bahsedilen bitki, daha yaygın olarak "vahşi lahana" olarak bilinmektedir. Lahanalar (ve lahanadan evrimleşen tüm diğer türler: brokoli, mangır, alabaş, vs.) hardalgiller olarak bilindikleri için bu şekilde bir kullanım tercih edilmiştir. Yani lahana aslında bir hardal türüdür. Dolayısıyla bazı kaynaklarda "vahşi lahana" veya sadece "lahana" olarak bahsedildiği görülürse şaşırılmamalıdır.

Sayfa 109: "Hatta bazı mantarlar" söz öbeği, "Hatta bazı karıncalar" olarak düzeltilmeli.

Sayfa 113: Evrimin insanlar tarafından 70-80 yıllık ömürde gözlenemeyeceği söylenmiş. Burada kastedilen bir türün bambaşka bir türe evrimidir. Yoksa evrimin insanlar tarafından gözlendiğine dair birçok örnek kitap boyunca verilmiştir.

Sayfa 125: "Hiçbir canlı ebeveynlerinin aynı olarak doğmaz." cümlesi daha çok eşeyli canlılar için sarf edilmiştir. Eşeysiz üreyen canlılar ebeveynlerine büyük oranda benzerler; hatta mutasyonlar ve benzeri genetik değişimler haricinde ata bireylerin kopyası olarak oluşurlar.

Sayfa 127: "İçersinde" sözcüğü "içerisinde" olmalı.

Sayfa 132: "görebildiğinizden" sözcüğü çıkarılmalı, kelime tekrarı olmuş.

Sayfa 142: E. coli'nin sorunu sitratı bünyeye alabilmekten ziyade oksijenli ortamda (yani genel yaşam alanında) onu besin olarak kullanamamasıdır. Lenski deneyinde evrimleşen bakteriler, zor koşullar altında bu kimyasalı da besin olarak sindirebilecek moleküler yolakları geliştirebilmişler, evrim geçirmişlerdir. 2. Baskı'da Lenski Deneyi daha da detaylandırılacak ve bu kısımlar geliştirilecektir.

Sayfa 148: Geyiklerin ter bezleri vardır ve terlerler. "Ter bezleri olsa terlerdi de..." cümlesi gereksiz bir cümle olmuş.

Sayfa 168: "Doğal bir ekosistem" yerine "doğadakine benzer bir ekosistem" demek daha doğru olacaktır.

Sayfa 171: "avlanan" sözcüğü, "av olan" olarak değiştirilmeli.

Sayfa 176: "daha da başarılı olacaklardır" söz öbeği "daha da uyumlu olacaklardır" söz öbeği ile değiştirilmeli.

***

Umarız okuma keyfinizi arttıracak düzenlemeler olmuştur. Sürekli baştan okuyarak yeni tespitlerde bulunmaktayız ve kitabımızı geliştirme yolları aramaktayız, gözümüze çarpan yeni hatalar veya yanlış anlaşılmalar olursa buraya ekleyeceğiz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Korkutucu! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/09/2020 07:16:53 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Enzim
Araştırma
Balık
Yörünge
Erkek
Üreme
Büyük Patlama
Hekim
İhtiyoloji
Memeli
Deniz
Nörobilim
Sağlık
Ağız
Botanik
Deri
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Viral Enfeksiyon
Sars Virüsü
Sars Mers
Hamilelik
Charles Darwin
Besin Değeri
Genetik Mühendisliği
Göğüs
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Ne kadar çok okursanız, o kadar çok bilirsiniz. Ne kadar çok bilirseniz, o kadar çok yere gidebilirsiniz.”
Theodor Seuss Geisel
Geri Bildirim Gönder