Duygusal Destek Hayvanı ile Robot Süpürgeyi Birleştirirsek Ne Elde Ederiz?

Bir duygusal destek hayvanı ile bir robot süpürgeyi birleştirirsek ne elde ederiz? Muhtemelen karşımızda gördüğümüz tüylü ve çilli yaratığa benzer bir şeyle karşılaşırız.

Bu cihaza Familiar adı veriliyor. İlk bakışta onun sadece yeni ve geliştirilmiş bir robot evcil hayvan olduğunu düşünebiliriz. Ne de olsa Sony'nin Aibo modelinin daha peluş ve daha gelişmiş bir halefi gibi duruyor.

Ancak bu cihazın yaratıcıları, onun bundan çok daha fazlası olduğunu söylüyorlar. Disney, Boston Dynamics ve iRobot (Roomba robot süpürgelerinin arkasındaki şirket) mühendislerinden oluşan ekip, Familiar'ı farklı bir yere konumlandırıyor. Onlara göre Familiar, insanlara doğal hissettirecek şekillerde uyum sağlamak ve onlarla etkileşim kurmak üzere tasarlanmış, fiziksel bir bedene sahip bir yapay zekâ sistemidir.

Farklı bir ifadeyle, Familiar, onunla ilişkimiz derinleştikçe kişiliği gelişen bir yapay zekâ yoldaşıdır. Kısacası, bağ kurabileceğimiz bir robottur.

Yeni Nesil Robotik ve Duygusal Bağlar

iRobot şirketinin eski CEO'su Colin Angle, prototipi Mayıs 2026'da New York'ta düzenlenen Future of Everything konferansında tanıttı. Angle, Familiar cihazının robotik alanında önemli bir adımı temsil ettiğini belirterek konuyu şu sözlerle açıkladı:

Robotiğin bir sonraki dönemi sadece el becerisi veya insansı formlarla ilgili değil. Artık insan bağını kurabilen ve sürdürebilen makinelerle ilgileniyoruz.

Peki ama bağ kurabileceğimiz bir robot üretmek gerçekten bu kadar büyük bir mesele mi Sonuçta biz insanlar, oyuncak ayılardan ev aletlerine kadar hemen hemen her şeyle bağ kurabiliyoruz. Örneğin, kullanıcıların robot süpürgelerine isim verdikleri, onları süsledikleri ve hatta bozulduklarında arkalarından yas tuttukları biliniyor.

O halde görünüşünün dışında, Familiar'ı birimizin bağlanabileceği diğer nesnelerden farklı kılan şey nedir?

Öğrenen ve Gelişen Bir Yoldaş

Renfrew, Familiar cihazını üreten şirketin kurucu ortaklarından biri. Ona göre, bu cihazın temel farkı öğrenebilme yeteneğinden kaynaklanıyor. Renfrew, tasarım felsefelerini şöyle açıklıyor:

Zamanla dünyanızın bir parçası haline gelen bir şey yaratmak istedik; sıradan bir araç veya cihaz değil. Familiar cihazları çevrelerini algılıyor, kendilerine özgü kişilikler geliştiriyor ve etraflarındaki insanlarla birlikte zaman içinde şekillenen tepkiler veriyor.

Ancak sadece öğrenmek, kalıcı bir bağ kurmak için her zaman yeterli olmaz. Ne de olsa bir robot evcil hayvan, birtakım numaralar yapmayı veya evimizin içinde gezinmeyi öğrenebilir. Fakat cihazın yeniliği geçtikten sonra, ona değer vermeye devam edeceğimizin bir garantisi yoktur.

Familiar'ı sıradan bir robot evcil hayvandan ayıran şey, evini paylaştığı insanları (şirketin deyimiyle koruyucularını) tanımasıdır. Onların rutinlerini, duygularını, ruh hallerini ve bunlara nasıl uygun tepkiler vereceğini öğrenir.

Aslında temel olarak, ilgi göstermeyi ve şefkatli olmayı öğrenir. Renfrew bu cihazların hedefini şu sözlerle açıklıyor:

Familiar cihazları evlerinde olumlu ve şefkatli bir varlık isteyen herkes için tasarlandı. Onlar biraz arkadaşlığa, teselliye veya hafifçe yönlendirilmeye ihtiyaç duyduğunuz anlar için varlar.

Bu teselli, stresli hissettiğimizde bize sokulması şeklinde olabilir. Sözü edilen hafif yönlendirme ise, telefonumuza çok uzun süre bakıp daldığımızda bizi dürtmesi anlamına gelebilir. Renfrew cihazın çalışma mantığını şöyle ifade ediyor:

Familiar, tıpkı bir başka insanın yapacağı gibi, uzun süre hareketsiz kaldığınızı ve koptuğunuzu fark edecektir. Ardından bu durumu değiştirmek için harekete geçer. Yanınıza gelir ve sizi ayağa kalkmaya, hareket etmeye, dışarı çıkmaya veya doğrudan kendisiyle etkileşime girmeye davet eder.

Familiar'ın koruyucusuyla kalıcı bir bağ kurmasını sağlayabilecek şey, tam olarak davranışsal ipuçlarını tanıma ve bunlara tepki verme yeteneğidir. Bu durum bir tür duygusal zeka olarak da adlandırılabilir.

Hayatınızla Yeniden Bağ Kurmak

Peki, Familiar tam olarak kimler için tasarlandı? Aslında temelde herkes için. Renfrew, şirketin belirli bir niş kitleden ziyade genel halka hizmet etmeye odaklandığını vurguluyor. Ancak yine de, bu konsepte özellikle yoğun ilgi gösteren bazı özel hedef kitleleri de bulunuyor.

Bu hedef kitlelerden biri yaşlı bireyler olabilir. Zaten halihazırda yaşlılara arkadaşlık ve uyarım sağlamak amacıyla üretilmiş çeşitli robotik hayvanlar bulunuyor. Fakat aynı zamanda yalnızlık çeken ve ara sıra kanepeden kalkması için dostça bir hatırlatmaya ihtiyaç duyan herhangi biri de bu cihazı kullanabilir.

Bu oldukça iddialı bir proje. Eğer Familiar cihazları, beklenen çıkış tarihi olan 2027 yılında piyasaya sürüldüğünde yaratıcılarının iddia ettiği her şeyi gerçekten yapabilirse, takdire şayan bir başarı olacak.

Ancak cevaplanması gereken sorular hala mevcut ve bunlardan en belirgini fiyat etiketi. Cihazın fiyatının, tipik bir evcil hayvan sahibi olma maliyetlerine benzemesi bekleniyor. Yine de Renfrew, Familiar'ın gerçek bir evcil hayvanın yerini almadığını özellikle vurguluyor.

Bu konuda kendisine hak vermemek elde değil. Çünkü Familiar, nihayetinde sadece bir makinedir. Belki onunla bağ kurabilir ve hatta ona özen gösterebiliriz; ancak o yine de bir makinedir.

Sürekli kötü haber okumayı bırakmamız için bizi dürtmesi gerektiğinde bile, onun yapay zekâsıyla etkileşime girmek sadece bir dijital dikkat dağınıklığını bir başkasıyla değiştirmek anlamına gelmez mi?

Renfrew, bu eleştiriye karşı çıkarak niyetlerinin sadece dikkatinizi çekecek yeni bir cihaz üretmek olmadığını belirtiyor. Kendisi, eğer bunu yapsalardı sadece farklı bir şekle sahip yeni bir ekran üretmiş olacaklarını ifade ediyor. Renfrew, konuya dair düşüncelerini şu sözlerle detaylandırıyor:

Biz tam tersini yaptık. Cihazda hiçbir ekran, hiçbir akış ve hiçbir bildirim yok. Ayrıca, Familiar ile geçirdiğiniz zamandan ve etkileşiminizden kazanç sağlayan bir iş modeli de bulunmuyor. Başarılı olup olmadığımızın dürüst ölçüsü, Familiar cihazınızla ne kadar zaman geçirdiğiniz değildir. Asıl ölçü, sonunda makineye daha fazla bağlanmak yerine kendi hayatınızla daha fazla bağ kurup kurmadığınızdır. Bu cihaz için yapabileceğim en yakın benzetme bir Apple Watch veya Oura yüzüğüdür; çünkü bunlar, hayatınızı ele geçirmeden biraz daha iyi yaşamanıza yardımcı olan araçlardır.