Derin Beyin Uyarımı Ameliyatları

Derin Beyin Uyarımı Ameliyatları
5 dakika
2,946 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Büyük bir ameliyat geçirmesi gereken herkes gibi, emekli bir iletişim projeleri müdürü ve tutkulu bir golf oyuncusu olan Rodney Haning'in de doktorlarına soracak birkaç sorusu vardı. Örneğin planlanan tedavinin durumunu nasıl iyileştireceğimi merak ediyordu. Sorunu, birçok diğer şeyle birlikte, sol elinde bulunan aşırı titremelerdi. Bu sebeple sporunu düzgün bir şekilde icra edemiyor ve golf sopasını tutarken elini göbeğine yaslayarak destek alması gerekiyordu. Haning bir kış akşamı Florida Üniversitesinin Health Shands Hastanesinde doktorlara şunu sordu: "Biri bana bu prosedürün nasıl işe yaradığını anlatabilir mi?"

Beyin cerrahı olan Kelly Foote ise şöyle cevap verdi: "Pekala... Birçok şey biliyoruz; ancak her şeyi bilmiyoruz."

Bu üstü kapalı cevap 67 yaşında olup tercihini beyin ameliyatı olmaktan yana kullanan Haning'i pek de rahatsız etmiyor gibiydi. Dr. Foote'a detaylı sorular sormak pek de akıl kârı değildi zaten; çünkü doktor bu sorunun sorulduğu sırada Haning'in kafatasına bir delik açmakla meşguldü. Foote hastasına şunu sordu: "Matkabın sesini duyabiliyor musun?"

Reklamı Kapat

Bu sırada paslanmaz çelikten yapılmış aygıtı kemiğe bastırarak deliyordu. O sırada detaylı bir şekilde yerleştirilmiş araçlar sayesinde hareketsiz halde olan Haning, 3 santimetre çapındaki bir matkabın kafatasını delerken neden canının acımadığını sordu. Foote, kafatasında duyusal sinir reseptörlerinin bulunmadığını, bu yüzden acı hissetmediğini sakince açıkladı. En baştaki kesiği açarkense hasta uyuşturuluyordu. Foote hastanın "dura"sını açarken sohbet etmeye devam ettiler:

Dura, beyninin içinde yaşadığı su balonudur. Bir çeşit sert hayvan derisi gibidir. Koruma sağlar.

Doktor bunu söyledikten sonra, Haning'in beynini açığa çıkardı.

Derin Beyin Uyarımı/Stimülasyonu (DBS), nöroloji, nörosirürji ve elektrik mühendisliğini bir araya getirmektedir. Tabii bir de doktorlar ve tamamen uyanık hastalar arasındaki şaşırtıcı muhabbetleri bir araya getirir. Tüm sahne fantastik ve sıradan olan olayların bir karışımı gibidir. 

DBS hastaları, ameliyat sırasında tam anlamıyla "biyonik" bir hale getiriliriler. Beyinlerine, göğüslerine dikilen bataryalardan gücünü alan ufak elektrotlar yerleştirilir. Bu sayede zayıf ama sabit bir elektrik akımı ile beslenebilirler. Bu da hastalıkların belirtilerini azaltır ve hatta yok eder. DBS bir felci daha iyi hale getirebileceği gibi, engellilerin yürümeye başlamasını sağlayabilir veya psikolojik olarak işkence çeken insanların huzura ermesini sağlayabilir.

1990'larda hareketle ilgili hastalıkların tedavisinde uygulanması onaylandıktan sonra Dünya çapında 100.000 insan bugüne kadar DBS oldular. Günümüzde, Parkinson Hastalığı, distoni (istemsiz kasılmalarla karakterize edilen bir hastalık) ve Haning Problemi gibi hastalara rahatlık sağlaması bir yana, Tourette Sendromu denen ve karakteristik tikleri ve obsesif kompulsif bozuklukla tanımlanan sendromlara karşı da faydalı olduğu tespit edilmiştir. Buna ayrıca DBS'in travma sonrası stres sonrası sendromu ve diğer nöropsikiyatrik durumlarla ilgili faydalarını göstermeye başlayan çalışmaları da ekleyebiliriz. Hatta Alzheimer hastalarının hafızalarında iyileşme gösterdiği bile gözlenmiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bir anda, modern tıbbın en heyecan verici tedavi yöntemlerinden biri haline gelmiştir. Milyonlarca potansiyel DBS hastası olduğu düşünülürse, gelecekte beyin implantlarının, kalça implantları kadar yaygın hale geleceğini öngörmek zor değildir.

Florida Üniversitesi Hareket Bozuklukları ve Nörorestorasyon Merkezi eş yöneticilerinden Foote ve nörolog Michael Okun DBS alanının öncülerindendir. Bu ikili, geliştirdikleri cerrahi teknikler ve koydukları üst düzey standartlardan ötürü dünyanın dört bir tarafından hasta çekmektedirler. 2002 yılında Florida Üniversitesi'nde bir takım oluşturduktan sonra, Okun ve Foote toplamda 1000'den fazla DBS prosedürü uygulamışlardır ve 2 kişilik çabalarını 40'tan fazla kişiden oluşan bir ekibe genişletmişlerdir. Bu çalışanlar arasında 8 nörolog, 1 psikiyatrist, 1 nöropsikolog ve fiziksel, konuşmayla ilgili ve mesleki terapistler bulunmaktadır. Normal ilaçlarla kontrol alınamayan semptomlara sahip hastalar için ameliyatın riskleri, diğer ameliyatlarla aynıdır: felç ve enfeksiyon gibi sorunlar... Yan etkiler baş ağrısından konuşma ve hafıza sorunlarına ve hatta nöbetlere kadar gidebilmektedir. Ancak Okun, hastalarının %90'ından fazlasının, standart operasyon sonrası test skalalarında kendilerini "çok daha gelişmiş" veya "çok çok daha gelişmiş" sınıfına koyduklarını söylüyor.

Kafatası açıldığında, Foote yavaşça bir mikroelektrodu, kıl kadar ince olan bir kabloyu kullanarak Hanning'in beyninden içeri sokuyor. Bu, beyne kalıcı olarak yerleştirilecek olan kurşun değil. Bu daha çok bir elektronik gözlemci. Tekil beyin hücrelerinden elektrik sinyalleri alarak bunları güçlendiren bir alet. Bunu yaparken, dış kaynaklardan gelen elektriksel gürültüyü de baskılayabiliyor. Bu aygıt beynin içerisine ilerledikçe, hücrelerin sesi ameliyat odasının içerisini doldurmaya başlıyor. Sesleri, tıpkı derin uzaydan gelen statik gürültüye benziyor. Hastanın yanında konuşlanmış olan Okun, Haning'in sol kolunu ve parmaklarını hareket ettiriyor, koluna, çenesine ve dudaklarına parmaklarıyla vuruyor, böylece beyinde sinyaller oluşmasını sağlıyor. O bunu yaptıkça, her bir nörondan gelen ciyaklama sesini dinliyor. Bu ciyaklamalar, mikroelektrot sayesinde toplanıyor. Eğitimli kulakları sayesinde Okun normal ve anormal nöronları ayırt edebiliyor. Bu bozuk nöronlar, Hanin'in titremelerinin ana nedeni ve Foote'u hedefe yönelmesi konusunda yönlendiriyor. Foote'un hedefinde Hanging'in talamusunda bulunan bir sinir ağı bulunuyor. Bu bölge, beyninin ortasına yakın bir yerde yer alıyor. Kafatasında açılan delikten yaklaşık 10 santimetre kadar derinde yer allıyor. Sonunda Okun o sesi duyuyor:

"Bu bir tremor hücresi, onu duyabiliyor musun?"

Reklamı Kapat

Hareket bozukluğu olan hastaları DBS prosedürü sırasında uyanık tutmak, ameliyatın etkilerini canlı olarak görmeyi sağlıyor. Bu tedavinin ilgi çekici yönlerinden biri, ameliyatın doğrudan beyin dokusunu değiştiriyor ve bu sayede anormal sinyalleri bozuyor olmasıdır. Bu sayede hastanın semptomları daha akım verilmeden düzelmeye başlar. Bu geçici etki, bundan on yıllar önce beyin hastalarının beyinlerinde ufak kesikler açan doktorlar sayesinde keşfedildi. Ameliyat sırasında birkaç sefer Haning'den bir el tahtasına spiraller çizmesi istendi. Ameliyat öncesinde çizdiği ilk spiral son derece bozuk ve düzensizdi. Sonuncusu ise dümdüz ve titremesiz bir elin yapabileceği bir işe aitti.

Ameliyat sona yaklaştıkça, Haning'in beynine kurşun yerleştirildi ve bunun başarısı Okun'un Foote'a nazik bir tebrik göndermesiyle sonuçlandı: "Kelly, bunu nasıl yapıyorsun bilmiyorum ama tam isabet."

Ameliyattan sadece birkaç gün sonra Rodney Haning, Florida'nın Villages kentindeki evine döndü ve golf kulübüne katılmaya başladı. Artık golf sopasını tutarken göbeğinden destek alması gerekmiyordu.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Tebrikler! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 16/09/2021 18:12:17 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2285

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Teyit
Araştırmacılar
Vaka
Hormon
Kanıt
Erkek
Yapay Seçilim
Sağlık
Zehirli Mantar
Sars Virüsü
Yas
Çeviri
Primat
Cinsiyet
Kanser
Mistik
Okyanus
Onkoloji
Fotoğraf
Fizik
Diş Hekimi
Beyaz
Evrenin Genişlemesi
Stephen Hawking
Diş
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın