Çocukluktaki Savaş Deneyimleri CEO'ların Kararlarını Onlarca Yıl Sonra da Etkiliyor mu?

Savaşın yarattığı travmanın yankıları uzun yıllar sürebilir ve onlarca yıl sonra alınan iş kararlarını bile etkileyebilir. George Mason University Korea bünyesindeki Costello College of Business'ta muhasebe profesörü olan Eun Hye Jo ve Jenny Jung-Wha Lee bu görüşü savunuyor.

İkili, Queensland University of Technology'den Larelle (Ellie) Chapple ile birlikte yazdığı makaleyi yakın zamanda Journal of Business Research'te yayımladı. Çalışma, Kore Savaşı'nı (1950 ile 1953 arası) erken yaşta deneyimlemenin CEO'ların iş dünyasındaki zorluklara verdiği yanıtları nasıl etkilediğini inceliyor.

Projenin arkasında kişisel bir motivasyon da var. Costello'daki araştırmacı ikili bunu şöyle açıkladı:

Proje, Kore Savaşı üzerine yaptığımız bir sohbetten doğdu. Savaşın ve askerliğin ikimizin aile geçmişiyle de anlamlı bağlantıları olduğunu fark ettik. Eun Hye'nin büyükbabası Kore Savaşı gazisiydi, Jenny'nin babası ise emekli bir Güney Kore Ordusu yarbayıydı. Bu aile geçmişleriyle büyümek bizi savaş ve askerlik hikâyeleriyle tanıştırdı ve bu araştırma sorusunu bizim için özellikle anlamlı kıldı.

Kuzey ve Güney Kore arasındaki üç yıllık çatışma 2 milyondan fazla can kaybına yol açtı. Bu kayıpların yarısından fazlasını siviller oluşturdu. Yarımadadaki nüfusun yaklaşık %10'u bu felakette hayatını kaybetti.

Savaşın her iki taraftaki travmatik etkileri, resmî bir çözüm bulunmamasıyla daha da yoğunlaşmış olabilir. Barış anlaşması imzalanmadı ve taraflar arasındaki gerilim günümüzde de sürüyor.

Araştırma ekibi, Kore borsasında işlem gören şirketlerin 2002 ile 2023 arasındaki finansal performans verilerini topladı (en küçük şirketler ve finans sektörü hariç). Veri seti 24.703 firma-yıl gözleminden oluşuyor. Ekip verileri CEO'nun yaşına göre ayırdı. Böylece şirket faaliyetlerini, ilgili CEO'nun Kore Savaşı'ndaki çatışmaları sona erdiren Ateşkes Anlaşması'ndan önce doğup doğmadığı açısından inceleyebildi.

Araştırmacılar özellikle satış düşüşlerine odaklandı. Bu düşüşlerin, savaşa maruz kalmış CEO'lar için tetikleyici olay işlevi görebileceğini düşündüler. Teorilerine göre bu CEO'lar satışlardaki gerilemeye daha güçlü bir duygusal tepki verecek ve bu da daha büyük çaplı işgücü azaltımlarına yol açacaktı.

Bulgular bu beklentiyi destekledi. Savaşa maruz kalmış CEO'ların yönettiği Kore şirketlerinde istihdam yapışkanlığı daha düşüktü. Yani bu şirketler satışların arttığı dönemlerde yaklaşık %22 daha az işe alım yaptı. Satışların düştüğü dönemlerde ise istihdamı yaklaşık %106 daha sert biçimde azalttı.

Daha yakından bakan araştırmacılar, etkinin tamamının Kore Savaşı'nı 4 ile 15 yaşları arasında yaşayan CEO'larda yoğunlaştığını gördü. Daha erken çocukluk yılları ise bebeklik amnezisi olarak bilinen olgu nedeniyle genellikle kalıcı anılar bırakmıyor.

Costello'daki ortak yazarlar yorumlarını şöyle aktardı:

Bizim yorumumuz, erken yaşta savaşa maruz kalmanın olumsuz yöndeki risklere duyarlılığı artırabileceği yönünde. Savaş; belirsizlik, kayıp ve kaynak kıtlığıyla belirginleşen aşırı bir ortamdır. Biçimlendirici yıllarda bu tür bir istikrarsızlığa maruz kalmak, bireylerin tehditleri nasıl algıladığını ve ilerleyen yaşlarda baskı altında nasıl karar verdiğini şekillendirebilir.

Araştırmacılar bulgularının nedeninin bir kuşak zihniyeti ya da yaşlanmanın etkileri değil, biçimlendirici yıllardaki savaş maruziyeti olduğunu doğrulamak istedi. Bunun için savaşa maruz kalmış CEO'lar arasında doğum bölgesi karşılaştırmaları yaptı.

Sonuçta CEO'ların aşağı yönlü risk duyarlılığı (istihdam yapışkanlığıyla ölçülen) ile büyürken yaşadıkları bölgedeki sivil Kore Savaşı kayıpları arasında doğrudan bir ilişki saptandı.

Jo ve Lee, çalışmanın daha geniş çıkarımını şöyle özetliyor:

Bizim için daha geniş çıkarım şu: Biçimlendirici yıllardaki deneyimler kalıcı izler bırakabilir ve bu izler on yıllar sonra yöneticilerin kararlarında ortaya çıkabilir.

Çalışma tarihsel olarak belirli bir savaş travmasını ele aldığı için araştırmacılar bulguları ekonomik buhran ya da salgın gibi yara bırakabilecek diğer olaylara genellemekte çekimser davranıyor. Yine de şunu ekliyorlar:

Savaşı, daha geniş kuramsal anlamda zorunlu olarak benzersiz görmüyoruz. Diğer ağır biçimlendirici deneyimlerin de liderlerin ilerleyen yaşlarda riski nasıl algıladığı ve nasıl ödünleşimler yaptığı üzerinde kalıcı izler bırakması mümkün.

Jo ve Lee'ye göre bu bulgular, savaş travmasının ve erken yaşta yaşanan diğer deneyimlerin bir liderin kararları üzerindeki aşırı etkisine karşı bir denge unsuruna duyulan ihtiyacı gösteriyor. Araştırmacılar önerilerini şöyle sıraladı:

Yönetim kurulları, özellikle durgunluk dönemlerinde, büyük işgücü kararları üzerinde daha fazla denetim sağlayabilir. Üst düzey liderlik ekipleri ve insan kaynakları birimleri, yöneticilerden yalnızca anlık maliyet tasarrufunu değil, operasyonel sürekliliği, yetenek kaybının önlenmesini ve daha uzun vadeli kurumsal maliyetleri de dikkate almasını isteyen daha yapılandırılmış karar süreçleri getirebilir. Sürece birden fazla bakış açısını dahil etmek, tek bir yöneticinin kişisel deneyimlerinin etkisini dengelemeye yardımcı olabilir.