ZAMANIN TİTREMESİ

Bugüne kadar zamanı hep bir akış olarak düşündük. Kesintisiz, pürüzsüz, durmaksızın ilerleyen bir nehir gibi. Peki ya zaman aslında “sessiz” değilse? Eğer zaman, Metrik Katman’ın transversal yöndeki düzenli vuruşlarıysa, o zaman bu vuruşların istatistiksel bir yapısı olmalı. Ve istatistik varsa, küçük sapmalar da vardır. Bu sapmalara BMKT çerçevesinde “jitter” diyoruz.

Kusursuz Saat Diye Bir Şey Var mı?

Atom saatleri, insanlığın yaptığı en hassas zaman ölçüm cihazlarıdır. Milyarlarca yıl boyunca bir saniye bile şaşmayacak kadar kararlıdırlar. Ama dikkat edin: Onlar “mutlak zamanı” ölçmez. Bir geçiş frekansını ölçerler. Bir titreşimi sayarlar. Bir fazı karşılaştırırlar. Yani zaman ölçümü her zaman fiziksel bir süreçtir. Eğer evrenin dokusu gerçekten mekanik bir yapıya sahipse, bu ölçüm sürecinin altında evrensel bir faz gürültüsü tabanı olabilir. Tıpkı en sessiz odada bile tamamen sıfır ses olmaması gibi.

Jitter Nedir?

BMKT’nin iddiası şu: Zamanın kendisi kusursuz bir doğru değil, çok küçük, ölçülemeyecek kadar hızlı basamaklar veya mikro dalgalanmalar içerebilir. Bu şu anlama gelmez: “Zaman kare kare akıyor” demiyoruz. Şunu söylüyoruz: Eğer zaman bir fiziksel süreçse, o sürecin mikroskobik bir belirsizlik tabanı olmalı. Bu belirsizlik, ortalamada sıfır olabilir. Ama varyansı sıfır olmak zorunda değildir. Yani uzun vadede saat doğru çalışır, ama mikro ölçekte küçük titreşimler gizli olabilir.

Bu Nasıl Test Edilir?

Eğer bu jitter gerçekse, şu özelliklere sahip olmalı:

• Cihazdan bağımsız bir alt sınır göstermeli.

• Sıcaklık, malzeme veya tasarım değişse bile tamamen kaybolmamalı.

• Aşırı hassasiyet seviyelerinde bir “faz gürültüsü tabanı” olarak ortaya çıkmalı.

Şu anki saatler bunu ölçemiyor olabilir. Ama teknoloji ilerledikçe, eğer belirli bir hassasiyet eşiğinden sonra daha fazla iyileşme sağlanamıyorsa, orada evrensel bir limit olabilir. Ve işte o nokta kritik olur.

Bu Neden Önemli?

Çünkü eğer zamanın altında evrensel bir jitter tabanı varsa: Zaman mutlak değildir. Ama sadece göreli de değildir. Zaman fiziksel bir süreçtir. Ve fiziksel süreçler ölçülebilir. Eğer hiçbir zaman böyle bir taban bulunmazsa? BMKT’nin zaman yorumu zayıflar. Ama eğer bulunursa? O zaman evrenin dokusu gerçekten nabız atıyor olabilir.

Bir Sonraki Adım

Zamanın mikro titremesinden sonra, şimdi hız sınırına bakacağız. Işık hızı gerçekten “kusursuz” bir duvar mı? Yoksa aşırı enerjilerde dokunun çok hafif pürüzleri ortaya çıkabilir mi?