Yıldızların Hafızası Var Mı?

Hafıza dediğimizde aklımıza genelde ilk önce insan beyni gelir.Yaşarız,depolarız,gereklilik durumunda yeniden hatırlar veya davranışa çevirebiliriz.Son zamanlarda yapılan araştırmalar hafızanın yanlızca biz insanlara özgü olmadığını biyoloji dünyanın bir çok ktmanında yer aldığını gözler önüne seriyor.Bitkiler geçmişte yaşadıkları tehlikeleri hatırlayabiliyor,göçmen hayvanlarsa yıllar önce gittikleri yerleri hatırlayabiiyor.Peki ya canı,kanı ,bir sinir sistemi olmayan yıldızlar da hatırlayabiliyor mu?

İlk duyuşta enteresan gelebilir.Sonuçta yıldızlar hissedemez,karar veremez veya düşünüp konuşamaz.Fakat astronomlar için gökyüzündeki her bir ışık noktası geçmişi barındıran koca bir kozmik arşivdir.Yıldızların ışığına ve kimyasal yapısına bakarak milyarlarca yıl önce neler olduğunu anlamak mümkündür.

Yıldızların "hafızası" olarak adlandırdığımız olgu,astrofizikte "Yıldız Nükleosentezi" ve "Gökada Kimyasal Evrimi" başlıkları altında incelenen nesnel bir kayıt mekanizmasıdır.Yıldızlar evrenin var oluşundan bu yana tutulan en net günlüklerdendir.Yıldızlar, evrenin kronolojik tarihini, elementer bileşimlerini ve termodinamik geçmişlerini bünyelerinde barındıran kozmik veri arşivleridir.

Yıldızların Hafızası Nasıl Oluşur

Bir yıldızın hafızası,onun kimyasal bileşiminde saklıdır. edilir.Yıldızlar doğdukları nebulanın ham maddesini alır.Nebulaların ham maddeleri dediğimiz şey aslında onların bileşenleridir.Nebulalar genelleikle %70 oranında hidrojenden oluşur.%28 civarı helyum içerirler.Bu helyumlar yıldızların içindeki nükleer tepkimelerle oluşur.Oranı tam anlamyla bilinmeyen kozmik tozlar,iz elementler ve iyonize gazla birleşerek oluşurlar.

Kozmik tozlar gezegen oluşumunun da temelini oluşturur.İyonize gazlar ise yıldızlardan gelen radyasyonu iyonize eder ve parlamaların asıl sebebi budur.

Yıldızlar doğdukları nebulanın ham maddesini alıp ömürleri boyunca işlerler buna yıldız arkeolojisi adı verilir.

Kimyasal Hafıza Oluşumu-Spektral Barkodlar

Bir yıldızın hafızası bulunduğu atmosfere ve çekirdeğindeki elementlerin metalliğinde saklıdır.Astronmide hidrojen ve helyum dışındaki tüm elementler metal olarak kabul edilir.

Astrofizikte helyumdan daha ağır olan tüm elementler metal olarak kabul edilir.Yıldızlar aslında doğdukları dönemin malzemesini yansıtırlar.

İlk kuşak(Popülasyon 3)-Büyük patlamanın hemen ardından oluşan yıldızlardır.Sıfır metalliğe sahip olmalarının yanında hafızalarında sadece hidirojen helyum ve aşırı az miktarda lityum bulunuyordu.Evrene ilk ağır metalleri bırakan bu grup çok hızlı yaşamıştır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

İkinci Kuşak(Popülasyon 2)-İlk kuşak yıldızlarının süpernova patlamalarıyla evrene saçtığı az miktardaki elementleri işleyerek düşük metalliğe sahip yaşlı yıldızlardır.Küresel kümelere aittirler.

Üçüncü Kuşak(Popülasyon 1)-Dünyamızın ısı ve sıcaklık kaynağı olan Güneşimizin de bulunduğu en genç kuşaktır.Kendisinden çok önce patlamış yıldızların kozmik kalıntılarını kullanarak zenginleşmiş bulutlardan oluşmuş yıldızlardır.Grubun en yüksek metalliğine sahiptirler.

Peki bu sistem nasıl anlaşılır?

Astronomlar yıldızdan gelen ışığın spektrumlarını

elde ederler ve ışığın soğrulma çizgilerini yıldızın içinde hangi elementten ne kadar olduğunu gösteren bir barkod olma görevi yüklerler.

Bu barkod yıldızın evrenin hangi kuşağında olduğu hakkında bilgi verir.

İç Mekanizma-Katmanlara ayırılmış nükleer arşiv gibidir.Bir yıldızın iç hafıza sistemi kütle çekimsel daralmayla nükleer füzyon yani atomların birleşerek enerji üretmesiyle oluşan hidrostatik dengenin sonucudur.Yıldız yaşlandıkça merkezdeki basınç ve sıcaklığı artar, daha ağır elementleri sentezleme yeteneği kazanır.

Yüksek kütleli bir yıldızın katman yapısı merkezden dışa doğru kronikleşir.

Demir-çekirdek

Silisyum-Oksijen-Neon-Karbon-Helyum-Hidrojen

Yıldızın bu katmanlı yapısı ömrü boyunca geçtiği termodinamik aşamalarını belli eder.Ancak bu demir sentezlenmeye başladığında sistem çöker çünkü demir,füzonlandığında enerji vermek yerine enerji tüketimine geçer.Çekirdek enerji üretmeyi kestiği an dış katmanları bir arada tutan basınç yok olur.

Bilgi Aktarımı ve Geri Dönüşüm

Yıldızlar var olan ömürlerinin sonunda üretmiş oldukları bu bilgileri evrene patlama yoluyla yeniden kazandırırlar.

Yıldız Rüzgarları-Kırmızı dev evresindeki yıldızlar dış katmanlarında bulunan hidrojen ve helyumu uzaya bırakırlar çünkü iç enerjisi düşmeye başlar.

Agora Bilim Pazarı

JPL - Mars A5 Defter - 120gr 80 Yaprak Ivory (Fil Dişi)

NASA'nın Mars Keşif Programı, Mars'ın geçmişte ve şu anda yaşam barındırıp barındırmadığını veya gelecekte bir yaşam alanı olup olamayacağını anlamayı hedefliyo…

Devamını Göster

₺550,00 ₺695,00

Satın Al Tüm Ürünler

Kırmızı dev yani red giant yıldız yaşamının yaşlılık dönemidir.Yıldızlar normalde hidrojeni helyuma çevirip enerji üretirler.İçlerindeki hidrojenin azalması nükleer tepkimleri yavaşlatıp iç basıncı düşürerek dengeyi bozar.Tüm bunların sonucu olarak yer çekimi baskın hale gelerek çekirdek küçülür ve ısınır.Sıkışma iç ısıyı arttırır.Çekirdeğin ısınması dış katmanlara daha fazla enerji verilmesi anlamına gelir ve yıldız büyümeye başlar.Yıldızın büyümesi yüzey alanını arttırır ama enerji daha geniş alanlara yayılır ve yüzeyin soğumasına sebep olur.Soğuması rengini kazandırır

Uzay ve Işık Hafızası

Yıldızların kaydettiği bir başka bilgi ise elektromanyetik radyasyon sayesinde uzayın zamanda taşınmasıdır.Bu bilgi kaydedilen son bilgidir.Işığın hızı sonlu olduğu için uzakta bulunan bir yıldıza ya da galaksiye bakmak geçmişe bakmaktadır

Modern astrofizik, kozmik mikrodalga arka plan ışımasından ve milyarlarca ışık yılı uzaktaki kuasarlardan gelen ışığı analiz ederek evrenin 13.8 milyar yıllık evrimsel hafızasını doğrudan gözlemleyebilmektedir. Yıldızlar, yaydıkları fotonlar aracılığıyla evrenin geçmişteki fiziksel koşullarını günümüze taşıyan kesintisiz birer bilgi aktarıcısıdır. Dünya üzerindeki biyolojik yapıların ve ağır elementlerin kökeni, milyarlarca yıl önce ömrünü tamamlamış bu kozmik arşivlerin nükleer kalıntılarına ve evrene bıraktıkları elementer mirasa dayanmaktadır.