Varlık Üzerine

Evren yaratılmamıştır. Evren hep vardı ve hep de var olacaktır ve bu bir zorunluluktur. Evrenin var olmaması söz konusu olamaz çünkü bir şeyin var olmaması söz konusu ise yani hiçbir şey vardır diyebiliyorsak o şey vardır ve bir hiçlikten söz edilemez. "Hiçbir şey" ancak ve ancak "yoktur".

Evrenin başlangıcını Big Bang olarak kabul edelim. Big Bang Teorisi'ne göre şu anda içerisinde yaşadığımız evren bundan yaklaşık 13.8 milyar yıl önce şimdiki halinden çok daha küçüktü. Bir nokta kadardı ve bu nokta zamanla genişledi ve günümüzde de genişlemeye devam etmektedir. Ancak bahsettiğimiz "nokta" bir boşluğun içerisindeki bir nokta değildi, bahsettiğimiz "nokta" "her şey"di. O halde evrenin o zamanki haline bildiğimiz anlamıyla "nokta" dememiz mümkün değildir çünkü "nokta" dediğimiz şeyin tanımlayıcı belli başlı özellikleri vardır ancak "her şey"in bir tanımı yapılamaz, "her şey"e bir sıfat veya nitelik atfedilemez.

"Nokta" denildiği vakit akla; bir arka plan üzerinde, rengi arka plandan farklı ve göze batan yuvarlak bir şekil gelir. Bu bir kağıdın üzerindeki daireyi andıran bir mürekkep lekesi olabilir veya beyaz bir duvar üzerindeki, duvardan farklı bir renkte dairesel bir boya veya leke olabilir. Günün sonunda bir noktadan bahsedebilmemiz ve ne olduğunu tanımlayabilmemiz için "nokta" dediğimiz şeyden (noktayı karşılaştırıp bu karşılaştırmadan ortaya tanım çıkarabilmemiz için) "nokta olmayan", farklı şeylere ihtiyaç duyarız. Siyah renkli bir duvarın üzerinde aynı tonda bir siyah nokta olamaz. Bir şeyi tanımlayabilmek ve ne olduğunu anlayabilmek için o şeyin "değilleri"ne ihtiyaç duyarız. Bir şeyi tanımlamak istediğimizde, tanımlamak istediğimiz şeyden faklı şeylere bakmamız ve o şeyi o şey olmayan şeylerle karşılaştırmamız gerekir. Eğer ki evren başlangıçta bildiğimiz anlamda bir "nokta" ise evrenin dışında, "evren olmayan" "evrenden farklı" bir şey daha olmalıdır ki evrene "nokta" adını verdiğimiz şeyin tanımlarını yükleyebilelim. Ancak evren sözde bir "nokta" formundayken herhangi bir yerin veya arka planın üzerindeki bir "nokta" değildi. O anki evren dediğimiz şey, "her şey"di ve "her şey" özü gereği tanımlanamaz. "Her şey" var olan her şeydir ve başka bir özelliği ya da tanımı yoktur, olamaz da çünkü "her şey"in bir tanımının veya ayırt edici bir özelliğinin olması için "her şey"i kıyaslayabileceğimiz "her şey" dışında başka bir şey olmalıdır ve bu durumda "her şey"in dışında olan, "her şey"i kendisiyle karşılaştırdığımız o şeyin de "her şey"in bir parçası olması gerekir. "Her şey"in dışında hiçbir şey olamaz çünkü bir şeyin var olması o şeyi tanım gereği "her şey"in bir parçası yapar. "Her şey"; var olan her bir şeyin altında toplandığı, bütün varlığı kapsayan ve bütün varlığın kendisi olan, kendisine içkin evrensel tümel kümeye verdiğimiz, herhangi bir tanımı özü gereği yapılamayacağından ötürü bir mânâya sahip olmayan bir addır. Bu durumda da sözde başlangıç anında, evrenin o anki hâli yine "her şey"di ve "her şey"i hiçbir şekilde tanımlamak mümkün değildir bu yüzden evren başlangıçta şimdiki hâlinden daha "küçüktü" veya bir "nokta" formundaydı demek mümkün değildir.

"Her şey" vardır. Bing Bang anında yokluktan varlığa bir geçiş yaşanmaz. Evrenin o anki hâli, sözde genişler yani evren bir hiçlikten ortaya çıkmaz. "Evren biri tarafından yaratılmış mıdır?" Bir şeyin yaratılması için daha öncesinde var olmaması gerekir. Doğada "masa" diye bir şey yoktur. İnsanlar doğadaki belli başlı malzemeleri şekillendirip, işleyip, bir araya getirerekten ortaya daha öncesinde var olmayan bir şey, bu durumda, bir "masa" çıkarırlar. Buna yaratım denir. Bir şeyin yaratılması için tanım gereği o şeyin daha öncesinde var olmaması gerekir. Evren yaratılmıştır demek, evrenin daha öncesinde var olmadığı iddiası anlamına gelir. Evren daha öncesinde yoksa ve şu an varsa, bir şekilde bu evrenin yaratılmış olması gerekir. Bu durumda evreni bir şeyin yarattığını kabul etmek zorunda kalırız. Bu şeye (her ne ise) herhangi bir ad verebiliriz. Eğer ki evreni yaratmış olan şey de daha öncesinde yoksa o şey de bir şey tarafından yaratılmış olmalıdır ki bu durum bizi sonsuz bir döngüye sokar, sonsuz sayıda yaratıcıya ihtiyacımız olur ki bu; her zaman yaratıcı bir varlığın olduğu, varlığın sonsuz olduğu, hep olduğu ve varlığın hiçlikten gelmediği anlamına gelir çünkü her zaman yaratılanı yaratan bir yaratacı vardır. Evreni eğer ki bir "Tanrı" yarattıysa o "Tanrı"yı kim yarattı? "Tanrı", tanımsal olarak her şeyi yaratan ancak kendisinin yaratıcısı olmayan kendine içkin ve kendisi dışında bir şeyin olmadığı varlıktır. Ancak "Tanrı"nın bu özelliklerini evrenin kendisine yüklememizde herhangi bir sakınca yoktur. "Tanrı" her zaman vardır ve her şey "Tanrı"dır demekle, "evren" her zaman vardır ve her şey "evren"dir demek, "her şey" her zaman vardır ve "her şey" her şeydir demek arasında hiçbir fark yoktur, değişen tek şey isimlerdir fakat nitelikler aynı kalır, ki isme mahiyetini veren şey de, o ismi niteleyen nitelikler bütünüdür yani o ismin tanımıdır. "Masa" adını verdiğimiz şey ile "yastık" adını verdiğimiz şey eğer ki birbirlerinden farklı şeyler ise, bunun sebebi; bu iki şeyin isimlerinin birbirlerinden farklı olmasından ötürü değil, bu iki şeyin birbirlerinden farklı nitelikler bütününe yani farklı tanımlara sahip olmalarından ötürü gelir. "Masa" adı verilen şeyin nitelikleri arasında "ayaklara veya bir desteğe sahip olması" vardır, ancak bu nitelik "yastık" adı verien şeyin nitelikleri arasında yoktur, bu durum, bu iki şeyin birbirinin aynısı olmadığı, yani birbirlerinden "farklı" şeyler olduğunun kanıtıdır. Eğer ki "masa" ve "yastık" adı verilen şeylerin bütün nitelikleri dolayısıyla tanımları bire bir aynı olsaydı, bu durum, bu iki şeyin "aynı" şey olduğu anlamına gelirdi ve kendilerine atanan isimlerin "farklı" olması herhangi bir anlam ifade etmezdi çünkü "anlam" yalnızca tanımın varlığıyla mümkün olabilir. Bir şey her yönden p'nin niteliklerini taşıyorsa o şey p'dir. Q'nun bütün nitelikleri p ile aynıysa q=p'dir. K'nin bütün nitelikleri p ile aynıysa k=p=q'dur. Değişen tek şey isimlerdir, nitelikler yani şeylerin "neliği" aynı kalır. "Her şey peynirdir" demek ile "peynir her şeydir" demek aynı şeydir. "Her şey" Tanrı'dır, o halde "Tanrı" her şeydir. "Her şey" evrendir o halde "evren" her şeydir. "Her şey" her şeydir o halde "her şey" her şeydir. "Her şey" her şey olduğu için "her şey" yerine ne yazarsak yazalım, yazacağımız isim "her şey" ile aynı nitelikleri taşıdığı müddetçe "her şey" yerine yazılan bir ismin önemi yoktur, günün sonunda bir şey her şeyse her şey o şeydir. Tırnak içerisindeki "her şey" kavramını "evren"le veya "Tanrı"yla veya herhangi farklı bir isimle yer değiştirmemiz günün sonunda anlamsal düzlemde hiçbir şeyi değiştirmez. "Her şey"in yerine koyduğumuz herhangi bir isim, tanımı gereği her şey olacağı için tanımlanamaz veya nitelendirilemez, o şey yalnızca her şeydir ve bunun ötesinde bir tanımlama yapılamaz. O halde "her şey"in yerine koyduğumuz herhangi bir isim tanımlanamaz. Eğer ki "Tanrı", tanımı gereği her şey ise, "Tanrı"yı herhangi bir şekilde nitelendirmemizin ve "Tanrı her şeydir", tanımından öte bir tanım yapmamızın, "Tanrı"nın yani "her şey"in tanımsal olarak tanımlanamamasından dolayı mümkünatı yoktur. Eğer ki "evren"de tanımı gereği her şey ise ve "her şey" evren ise, bu durumda da aynı şekilde "evren" kelimesini, "evren her şeydir ve her şey evrendir" şeklinde tanımlamaktan öte herhangi farklı bir şekilde tanımlayamaz veya nitelendiremeyiz.

"Her şey"i nitelendiremediğimiz için; "her şey ne zaman başladı", "her şey neden var", "her şeyin mahiyeti nedir", gibi soruların hiçbir mantıksal cevabı yoktur. "Her şey" yalnızca var olandır ve bir başlangıcı yoktur çünkü bir başlangıçtan söz edebilemiz için o şeyin daha öncesinde belli bir süre başlamamış olması gerekir. Bir koşu yarışını düşünelim. Koşu yarışı düdük sesiyle birlikte başlar ve başlangıç anında koşucular koşmaya başlar. Bu durumda bir başlangıçtan söz edebilmemizin sebebi "başlangıç"tan daha öncesinde "başlangıç"ın olmamasıdır. Başlama düdüğünden önce koşucular başlangıç çizgisinde sabit bir biçimde duruyolardır, başlama düdüğü çalar ve yarış başlar, yani yarışın başlamasının sebebi yarışın başlangıcı dediğimiz şeyden daha öncesinde başka bir durumun var olmasıdır, verdiğimiz örnekte koşucuların başlangıçtan önce çizginin gerisinde sabit durmaları durumudur. Fakat yarışın başlangıcı ile evrenin başlangıcı aynı şey değildir. Eğer ki "evren" den kastımız var olan her şey ise "evren"in bir başlangıcından söz edilemez çünkü "her şey"in tanımı gereği bir başlangıcı olamaz. Bir şeyin başlaması için daha öncesinde bir şekilde başlamıyor olması gerekir lâkin "her şey" başlamadan önce başlamayan bir durumdaysa o başlamadığı durumun haliyle var olması gerekir yani "her şey"in başlamadan önce bir şekilde başlamıyor durumda var olması gerekir ve eğer ki "her şey" başlamıyor durumda ise o başlamadığı durumda da "her şey" bir şekilde var olmalıdır ve tanım gereği, var olan o şey de "her şey"in bir parçası olmalıdır çünkü "her şey" vardır ve bir şey varsa o şey "her şey"in bir parçasıdır. Bu durumda "her şey" den öncesi var olamaz, eğer ki varsa o da "her şey"in zorunlu bir parçası olmak durumundadır. Bir şeyin başlaması için daha öncesinde başlamıyor bir durumda "var" olması gerekir, "her şey" daha öncesinde başlamıyor bir durumda olamaz, çünkü başlamıyor olduğu durum bile "her şey"in bir parçasıdır bundan dolayı "her şey"in bir öncesi olmadığı için varsa bile o "öncesinin" de "her şey"in bir parçası olması gerektiği dolayısıyla "her şey"in bir başlangıcı yoktur çünkü başlangıcın olması için öncesinde olmuyor durumda var olması gerekir ve "her şey"in var olmaması durumu var olduğu anda o durum da "her şey"in bir parçası olacağı için "her şey"in bir başlangıcı olamaz. Eğer ki tanımsal olarak "evren"in var olan her şey olduğunu kabul edeceksek, "evren"inde bir başlangıcının olmadığını kabul etmemiz gerekir çünkü "evrenin" başlamadan önceki hâli varsa bile o "hâl" var olduğu için "evren"in tanımsal olarak zorunlu bir parçası olmak durumundadır. Eğer ki "evren"in bir başlangıcı varsa, bu durum, "evren"in başlamadan önce de kendisinin başlamayan bir durumda var olduğunu varsayar ve eğer ki başlamadan önceki halinden öncesinde de bir başlangıçtan söz etmek istiyorsak bu başlangıcın da öncesinde bir şekilde "evren"in "başlamayan" bir durumda var olduğunu var saymamız gerekir ve bu durum bizi sonsuza kadar geri götürür fakat sonsuza kadar geri giden bir başlangıç sürecinin, sürekli başlayan bir şeyin, tanımsal olarak bir başlangıç anının var olması mümkün değildir, bu durum, "başlangıç" kavramını her şey kılar (eğer ki varlığın kendisi bir başlangıç süreciyse) ki bu durumda da öncesinde de bahsettiğim üzere "her şey"e karşılık gelen "başlangıç" adı verilen şeyi tanımlamak herhangi bir şekilde mümkün olmaz, en fazla "başlangıç her şeydir" diyebiliriz. Böylelikle eğer ki "evren" dediğimiz şey, her şey ise "evren" ezelidir yani bir başlangıcı yoktur ya da sonsuz sayıda başlangıcı vardır, ki sonsuz defa başlayan bir şeyin de bir noktada başlamış olmasından söz edilemez, günün sonunda iki varsayım da aynı kapıya çıkar: Evren eğer ki "her şey" ise evrenin herhangi bir başlangıç noktası yoktur, var olan her şey her zaman var olmuştur ve eğer ki her şey varsa her şeyin olmadığı bir an düşünülemez, öyle bir an düşünüldüğü vakit o an da "her şey"in zorunlu bir parçası olur.

Varlık vardır, "her şey" bütün varlığın var olmasıdır, o halde "her şey" vardır. Eğer ki "her şey" varsa "hiçbir şey" (hiçbir şeyin var olmaması durumu) yoktur. Var vardır. Her şeyin varlığı, her şeyin yokluğu olmadığı için vardır. Var olan vardır. Varlık nedir? Varlık var olandır, varlık her şeydir, varlığın bir tanımı veya bir niteliği yoktur, varlığı nitelendiremeyiz, tanımlayamayız, yalnızca varlığın var olduğunu bilebiliriz. Yalnızca "var olan her şey" tümeli içerisindeki tikel varlıkları birbirleriyle karşılaştırmak suretiyle "var olan her şey" tümeli altındaki bu tikel varlıkları tanımlayabiliriz. Lâkin varlığın kendisini yani var olan her şeyin oluşturduğu bir evrensel kümeyi herhangi başka bir kümeyle yani "varlığın değili" kümesiyle karşılaştırmak mümkün değildir çünkü "varlığın değil"i tanımsal olarak var olamaz, eğer ki varsa bu varlık durumu da var olan her şey kümesine dahil edilmek zorunda kalınır bu yüzden "var olan her şey" evrensel kümesini herhangi bir şekilde tanımlamak mümkün değildir.

Varlığı (var olan her şey) karşılaştırabileceğimiz elimizde herhangi bir şey olmadığı için var olan her şeyin bir araya gelerekten oluşturduğu "varlık" kavramını tanımlayamaz veyahut herhangi bir şekilde nitelendiremeyiz.

Sinan Ertaş 05.03.2026