Sorun Seks mi, Fren Sistemi mi?

İnsanlık tarihi boyunca birçok konuda anlaşamadık.

Dünya düz mü yuvarlak mı?

Ananas pizzaya yakışır mı?

Çayı ince belli bardakta mı içmeli, kupada mı?

Ama bazı tartışmalar diğerlerinden biraz daha karmaşık.

Örneğin:

Seks bağımlılığı gerçekten var mı?

Bu soru yıllardır psikologları, psikiyatristleri ve araştırmacıları meşgul ediyor.

Çünkü konu yalnızca cinsellik değil.

Konu kontrol.

Daha doğrusu kontrolün kaybedilmesi.

Her Çok Seks Yapan İnsan Bağımlı mıdır?

Hayır.

Yazıyı burada bitirebiliriz.

Ama editör kızabilir.

O yüzden devam edelim.

Toplumda sık yapılan bir hata var:

Bir davranışın çok yapılmasıyla bağımlılık aynı şey sanılıyor.

Örneğin bir maraton koşucusu her gün saatlerce antrenman yapar.

Bir akademisyen günde on saat çalışabilir.

Bir müzisyen gününü enstrümanıyla geçirebilir.

Bu insanlar bağımlı değildir.

Benzer şekilde yüksek cinsel isteğe sahip olmak da tek başına bir hastalık değildir.

Sorun miktar değil.

Agora Bilim Pazarı

Beni Ben Yapan: İnsan Beyninin İşleyişi ve Çuvallamaları

2025 Kraliyet Akademisi Bilim Kitabı Ödülü “Eşsiz bir kitap; hayata değer katan, gerçek bir tıbbi dedektiflik hikâyesi.” –Ian Robertson “Kimlik ve aidiyet üstün…

Devamını Göster

₺390,26

Satın Al Tüm Ürünler

Sorun kontroldür.

Ne Zaman Sorun Başlıyor?

Dünya Sağlık Örgütü'nün ICD-11 sınıflamasına göre kişi:

• Davranışını kontrol etmekte zorlanıyorsa,

• Defalarca bırakmaya çalışıp başaramıyorsa,

• İş, okul, aile veya ilişki hayatı zarar görüyorsa,

• Olumsuz sonuçlara rağmen devam ediyorsa,

• Ve bu durum aylar boyunca sürüyorsa

"Kompulsif Cinsel Davranış Bozukluğu"ndan söz edilebilir.

Yani mesele cinsellik değil.

Mesele kişinin hayatının giderek tek bir eksen etrafında dönmeye başlaması.

Beynimiz Bu İşin Neresinde?

İşin içinde yine beynimizin meşhur ödül sistemi var.

Evet.

Kumar yazısında da vardı.

Oyun yazısında da vardı.

Sosyal medya yazısında da vardı.

Beynimiz gerçekten aynı numaraları farklı kostümlerle izlemeyi seviyor.

Araştırmalar, kompulsif cinsel davranış gösteren kişilerde ödül sistemleriyle ilişkili bazı beyin bölgelerinde farklı aktivasyonlar görülebildiğini göstermektedir. Özellikle cinsel uyaranlara karşı aşırı duyarlılık dikkat çekmektedir.

Kısacası:

Beyin bazen şunu söyleyebilir:

"Bu hoşuma gitti. Bir daha yap."

Sonra:

"Bir daha."

Sonra:

"Bir daha."

Ve bir noktada kişi davranışı yönetmek yerine davranış tarafından yönetilmeye başlayabilir.

İnternet Her Şeyi Değiştirdi

Eskiden insanlar bir dergi bulmak zorundaydı.

Şimdi birkaç saniye yeterli.

Araştırmacılar internetin erişilebilirlik, anonimlik ve düşük maliyet nedeniyle cinsel davranışların yaşanma biçimini kökten değiştirdiğini belirtiyorlar.

Bugün:

📱 telefon,

💻 bilgisayar,

🌐 internet,

🎥 canlı yayınlar,

💬 mesajlaşma uygulamaları

cinselliği tarihte hiç olmadığı kadar erişilebilir hale getirmiş durumda.

İnsanlık Ay'a gitmek için onlarca yıl uğraştı.

Ama internet sayesinde dünyanın herhangi bir yerindeki bir insanla saniyeler içinde iletişim kurabiliyoruz.

Beynimiz ise evrimsel olarak buna pek hazırlıklı görünmüyor.

Peki Bu Bir Ahlak Meselesi mi?

Hayır.

Belki de en önemli nokta bu.

ICD-11 açık biçimde şunu söylüyor:

Bir kişinin cinsel davranışları nedeniyle suçluluk hissetmesi veya davranışlarını ahlaki nedenlerle onaylamaması tek başına tanı koymak için yeterli değildir.

Yani:

• Muhafazakâr olmak,

• Dindar olmak,

• Suçluluk hissetmek,

kişinin hasta olduğu anlamına gelmez.

Tanı için işlevsellik kaybı ve kontrol kaybı gerekir.

Bu ayrım son derece önemlidir.

Kimler Daha Fazla Risk Altında?

Araştırmalar bazı durumların daha sık eşlik ettiğini gösteriyor:

• Depresyon

• Kaygı bozuklukları

• Dürtüsellik

• Duygu düzenleme güçlüğü

• Düşük benlik saygısı

• Yalnızlık

• Çocukluk çağı travmaları

Ancak her kompulsif cinsel davranış öyküsünün arkasında mutlaka travma bulunduğunu söylemek doğru değildir.

İnsan davranışı her zaman düşündüğümüzden daha karmaşıktır.

Tedavisi Var mı?

Evet.

Üstelik sanılanın aksine tedavinin amacı insanların cinselliğini ortadan kaldırmak değildir.

Amaç:

Sağlıklı cinselliği koruyup problemli davranışları azaltmaktır.

Araştırmalarda en umut verici yaklaşımlar:

🧠 Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)

🧘 Mindfulness temelli yöntemler

🎯 Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT)

olarak öne çıkmaktadır.

Bazı durumlarda psikiyatristler tarafından:

💊 SSRI grubu ilaçlar

💊 Naltrekson

gibi farmakolojik seçenekler de kullanılabilmektedir.

Sonuç: Sorun Seks Değil, Kontrol

Seks insan yaşamının doğal bir parçasıdır.

Tıpkı yemek yemek gibi.

Uyumak gibi.

Sosyalleşmek gibi.

Sorun davranışın kendisinde değil, onun hayatımızdaki yerindedir.

Belki de doğru soru şudur:

"Ne kadar seks yapıyorum?"

değil,

"Bu davranışı ben mi yönetiyorum, yoksa o mu beni yönetiyor?"

sorusudur.

Çünkü bağımlılıkların çoğunda olduğu gibi burada da mesele haz değil;

özgürlüğün ne kadar korunabildiğidir. 🧠