/evrimagaci.org/public/images/agora-icon.png){kind=icon}
/old/profile_images/2163adb70a008bc45342cd31650faca6.jpg)
Munch’un Çığlık’ına Bakarken Beynimizde Ne Oluyor?
/content/4499418c-922e-478f-90c2-5e3c2be8ca1a.jpeg)
- Blog Yazısı
Edvard Munch’un Çığlık tablosunu hemen herkes tanır. Ellerini yüzüne götürmüş bir insan, açık bir ağız, kıpkırmızı ve dalgalanan bir gökyüzü…
Peki bu resim neden bu kadar rahatsız edici?
Önce yüzü görüyoruz
Beynimiz insan yüzlerini çok hızlı fark eder. Mutluluk, öfke ya da korku gibi ifadeleri çoğu zaman düşünmeden tanırız.
Çığlık’taki yüz ise alıştığımız yüzlerden farklıdır. Tam anlamıyla gerçekçi değildir ama korkuyu çağrıştıracak kadar insana benzer. Açık ağız, gözler ve yüzün biçimi beynimize bir şeylerin yolunda olmadığı hissini verir.
Burada amigdala da devreye girer. Beynin bu küçük bölgesi korku, tehdit ve duygusal açıdan önemli uyaranların işlenmesinde rol oynar. Bir tablonun karşısında gerçek bir tehlike olmadığını biliriz. Yine de görüntü dikkatimizi çekebilir ve bizi huzursuz edebilir.
/content/091e6570-d908-4158-8dc9-8e3d342000e1.jpeg)
Peki kim çığlık atıyor?
Tablonun ilginç taraflarından biri de bu.
Çoğumuz resimdeki kişinin çığlık attığını düşünürüz. Oysa Munch, esere ilham veren anısını anlatırken gökyüzünün kan kırmızısına döndüğünü ve “doğanın içinden geçen büyük bir çığlık” hissettiğini yazmıştır.
Belki de figür çığlık atmıyor, çığlığı duyuyor.
Bu gözle bakınca resim değişir. Korku yalnızca yüzde değildir. Gökyüzü kıvrılır, deniz dalgalanır, insan bedeni bile çevresiyle birlikte bükülür. Sanki bütün manzara aynı duygunun içindedir.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.
KreosusKreosus'ta her 50₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.
PatreonPatreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.
YouTubeYouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.
Diğer PlatformlarBu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.
Giriş yapmayı unutmayın!Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
/content/aa44ac88-5eba-44f0-903e-2dd984cae7b9.jpeg)
/content/3132302d-5bc0-4c22-b5a0-11f2c425eb51.jpeg)
Neden bakmaya devam ediyoruz?
Çığlık huzur veren bir resim değildir. Ama gözümüzü ondan ayırmak da kolay değildir.
Çünkü sanatın bizi etkilemesi için güzel olması gerekmez. Bazen rahatsız etmesi, şaşırtması ya da bir soru bırakması yeterlidir.
Munch nörobilimci değildi. Ama insan zihnine ilişkin önemli bir şeyi yakalamış gibidir: Korktuğumuzda yalnızca içimiz değişmez; dünya da bize başka türlü görünür.
Belki Çığlık’ı unutamamamızın nedeni budur.
Ve geriye şu soru kalır:
Çığlık gerçekten tablonun içinde mi, yoksa ona bakan beynimizin içinde mi?
-
2
-
1
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/09/2026 23:37:58 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/23646
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
Bir Eser: Magritte’in “Bu Bir Pipo Değildir” Sözü Beynimiz Hakkında Ne Söylüyor?
Bir Eser: Van Gogh’un Yıldızlı Gece’sinde Beyin Ne Görüyor?
Picasso Yüzleri Neden Parçaladı ve Beynimiz Onları Nasıl Hâlâ Yüz Olarak Görüyor?
Bir Eser: Monet’nin Gözleri Değiştikçe Resimleri de mi Değişti?
Epilog Şehirlerden Çok Hikâyeler Biriktirdim
Son Aktarma: Havaalanları, Eve Dönmek ve Yolculukların Bizi Nasıl Değiştirdiği
Dünyanın İlk Sanat Influencer'ı mı?
Bir Şehir Kaç Kere Doğabilir? Nürnberg, Tarih ve Vicdanın Başkenti
Bayreuth: Bir Bestecinin Şehri mi, Yoksa Müziğin Başkenti mi?
Yedi Tepe Üzerinde Bir Dünya Mirası: Bamberg, Bir Papa ve Avrupa'nın Kalbindeki Şehir
NEDİR ŞU MAYMUNLARDAN ÇEKTİĞİMİZ!
/old/profile_images/21d7caaa1c1611027adc7ac5fc02ea5d.jpeg)
Sonsuza Giden Bazı Temel Limitler
/profile/dfab752e-6e7f-4f59-b921-50d0e39b7124.jpeg)
Buz ve Ateşin Şarkısı ve Taht Oyunları'nın Politik Ekolojik Perspektiften İncelenmesi
/old/profile_images/e550f3f16db450239133837e036cd964.jpeg)
Türkiye'de Depremlere Karşı Alınması Gereken Önlemler
/profile/facf3742-19a2-470d-8ae5-dffe4a006053.jpeg)
JAMES WEB UZAY TELESKOPU
/old/profile_images/d3a40db16cae0dfb3e4495778fa6e0cf.jpeg)
Agnostisizm Nedir? Ne Değildir?
/old/profile_images/238b6dcc15c6a203a3ca3921e61032ce.jpeg)
/evrimagaci.org/public/images/logo-50.png){kind=logo}