KARA DELİKLERİN İÇİNDE GERÇEKTEN SONSUZLUK MU VAR?

Kara delikler modern fiziğin en büyüleyici ama en rahatsız edici nesneleri. Genel Görelilik denklemleri şunu söyler: Yeterince yoğun bir çöküş olduğunda, uzay-zaman eğriliği sonsuza gider. Sonsuz yoğunluk. Sonsuz eğrilik. Sonsuzluk. Fizikte “sonsuz” genelde bir uyarıdır. Bir şeylerin eksik olduğuna dair işaret. BMKT burada farklı bir yorum öneriyor.

Doku Ne Kadar Bükülebilir?

Eğer evren pasif bir geometri değil de fiziksel özelliklere sahip bir dokuysa, o zaman her fiziksel yapı gibi onun da bir taşıma kapasitesi olmalıdır. Bir metali sonsuza kadar bükemezsiniz. Bir çeliği sonsuza kadar sıkıştıramazsınız. Bir yay sonsuza kadar gerilemez. O halde soru şu: Uzay-zaman dokusu sonsuza kadar eğrilebilir mi? BMKT’nin cevabı: Hayır.

Tekillik Yerine Doygunluk

Standart modelde kara deliğin merkezinde matematik çöker. BMKT’de ise merkezde “sonsuzluk” yerine “mekanik doygunluk” vardır. Yani: Doku bir noktaya kadar bükülür. Ama belirli bir eşikten sonra daha fazla deformasyonu reddeder. Bu eşik, bir kilitlenme yüzeyi gibi davranır. Kara delik bir “delik” değil, katmanın en sert ve en yoğun hale geldiği bölgedir.

Olay Ufku Ne Anlama Gelir?

Olay ufku genelde “geri dönüşsüzlük sınırı” olarak anlatılır. BMKT açısından olay ufku, katman deformasyonunun kritik bir seviyeye ulaştığı yüzeydir. Bu yüzeyin içinde geometri hâlâ vardır. Ama lineer değildir. Sistem klasik denklemlerle tanımlanamaz hâle gelir, çünkü artık lineer elastikiyet bölgesinde değildir.

Bu Test Edilebilir mi?

Kara deliğin içine giremiyoruz. Ama iki kara delik birleştiğinde oluşan kütleçekim dalgalarını ölçebiliyoruz. Eğer merkezde gerçekten bir doygunluk çekirdeği varsa, birleşme sonrası “çınlama” (ringdown) aşamasında çok küçük sapmalar olabilir. Şu anki gözlemler Genel Görelilik ile uyumlu. Ama hassasiyet arttıkça, en uç koşullarda lineer olmayan davranışlar ortaya çıkabilir.

Sonsuzluk mu, Sınır mı?

BMKT’nin önerdiği şey basit ama radikal: Evren sonsuzluk üretmez. Sınır üretir. Tekillik, fiziksel bir gerçeklik değil; modelin geçerlilik sınırıdır. Eğer uzay bir dokusa, o doku en sonunda sertleşir.

Bir Sonraki Adım

Şimdiye kadar: Zamanın mikro titremesini konuştuk. Işık hızının pürüzsüzlüğünü sorguladık. Eşdeğerlik ilkesine baktık. Kara delik merkezine indik. Sıradaki soru daha büyük ölçekli: Galaksiler gerçekten görünmez parçacıklarla mı dönüyor? Yoksa evrenin dokusu büyük ölçekte farklı mı davranıyor?