KALBE KRAMP GİRER Mİ?

Kramp denildiğinde genellikle bacak, kol gibi iskelet kaslarında yaşanan ani ve ağrılı kasılmalar akla gelir. Ancak “kalbe kramp girer mi?” sorusu da sıkça sorulur. Bu soruyu yanıtlayabilmek için önce kas kasılma mekanizmasına bakalım:

İskelet Kasında Kasılma ve Kramp:

İskelet kası kasılırken kalsiyum iyonları kas hücresine girer ve kas liflerini birbirine bağlar. Kasın gevşemesi için ise ATP gereklidir; ATP, kalsiyumu hücreden uzaklaştırır. Eğer ATP eksikse veya iyon dengesi bozulmuşsa kas gevşeyemez ve kramp oluşur.

Öldükten sonra vücudun kasılması (rigor mortis) da benzer bir mekanizmayla gerçekleşir. Ölümle birlikte ATP üretimi durur, kalsiyum hücrede birikir ve kaslar gevşeyemez hale gelir bu da tüm vücutta sertleşmeye (ölüm katılığı) neden olur.

Kalp Kası Mekanizması:

Kalpte iskelet kasına benzer yapıya sahiptir; iskelet kası gibi kasılır ancak istemsiz otonom çalışır. Kalpte iskelet kasındaki gibi krampa benzer olaylar olur; ancak kalptekinin bilimsel olarak kramp denmez. Buna sistolik arrest ve diyastolik arrest denir.

Peki hangi mekanizmayla oluşur?

Kalbin kasılması sodyum ve kalsiyumla, gevşemesi ise potasyumla sağlanır. İşte bazı anormal durumlarda:

- Kalsiyum miktarı artarsa, kalp kasılı vaziyette kalır ve gevşeyemez. Buna sistolik arrest denir ve ölüm gerçekleşir.

- Potasyum miktarı artarsa, bu sefer kasılamaz ve gevşek kalır. Buna da diyastolik arrest denir; kalp kan pompalayamaz.

Bu tür vakaların tıbbi anlamı:

Hiperkalemi, hipokalemi, hiperkalsemi, hipokalsemi olarak açıklanır.

Hiperkalemi (Kanda potasyum fazlalığı): Kalp kas hücrelerinin elektriksel iletimi bozulur. Aşırı potasyum, hücre içi iletimi engeller. Kalp yavaşlar, ritim bozulur, diyastolik arest (gevşek kalma, çalışamama) oluşabilir.

- Hipokalemi (Kanda potasyum eksikliği): Kalp kası uyarılara düzgün yanıt veremez. Ritm bozuklukları ve kasılma zayıflığı oluşur. Aşırı eksiklik, ventriküler fibrilasyon gibi ölümcül aritmilere yol açabilir.

Hiperkalsemi (Kanda kalsiyum fazlalığı): Kalp kası sürekli kasılı kalabilir, çünkü gevşemek için yeterli ATP ile kalsiyumun dışarı atılması gerekir. Sonuçta sistolik arest (kasılı kalma, pompalayamama) oluşabilir. Nabız alınamaz, kalp durur.

Hipokalsemi (Kanda kalsiyum eksikliği): Kalp kası yeterli kasılmayı gerçekleştiremez. Kalp zayıf atar, tansiyon düşer, ritim bozuklukları oluşur. Uzun sürede kalp yetmezliğine neden olabilir.