Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Hələ də Təkamülləşirik mi? İnsan Növünün Son 2.000 İldəki Təkamülü!

Hələ də Təkamülləşirik mi? İnsan Növünün Son 2.000 İldəki Təkamülü!
3 dakika
1,654
Blog Yazısı

İnsanların hələ də təkamülləşməyə davam edib etməməsi tez-tez müzakirə edilən və sual verilən bir mövzudur. Cavab isə birmənalı olaraq "bəli"dir. İnsanlar hələ də təkamülləşməkdədir. Bunun olmaması üçün heç bir səbəb yoxdur.

İlk etapda bu təəccübləndirici gələ bilər, çünki heç kim uyğunlaşma bacarığına bağlı olaraq ölmür, yəni dişimiz ağrıdı ya da xəstələndik deyə ölmürük (yəni çox zaman). İstər tibb sayəsində, istərsə də modern texnologiyalar vasitəsilə artıq bir çox ölüm hallarının qarşısını almaq mümkündür. Bu halda Təbii Seçmə'ni nböyük nisbətdə qarşısını almış oluruq. Bəs necə olur ki, insanlar təkamülünü davam etdirə bilir?

Bu Reklamı Kapat

Bunun çox sadə bir səbəbi var: Təkamül sadəcə Təbii Seçmə ilə olan bir proses deyil. Təkamül Nəzəriyyəsi və Mexanizmləri adlı kitabımızda da detallı formada izah edildiyi kimi, Təbii Seçmə təkamülün ən güclü mexanizmlərindən biri olsa da tək mexanizmi deyil! Dahası,bugün də Təbii Seçmə səbəbindən ölməkdə olan və ya həyatda qalan insanlar da vardır. Ən tipik nümunə olaraq oraq hüceyrəli anemiyaya sahib olmaları sayəsində malyariyanın bol olduğu yerlərdə daha asan həyatda qalan Afrikalı insanlar ilə genlərindəki fərqliliklərə görə HİV'ə dözümlü Avropalılar verilə bilər. Bu şəxslər genetik fərqliliklər sayəsində daha asan həyatda qalıb, daha çox çoxalma şansı əldə edir və özlərini güclügüclü edən bu genləri gələcək nəsillərə də ötürə bilirlər. Bu da Təbii Seçmə yoluyla olan təkamülün özüdür!

Ancaq Təbii Seçmə'ni 100% durdurduğumuz xəyali bir dünyada belə təkamül davam edərdi. Çünki insanlar üzərində hələ də Genetik Sürüşmə, Köçlər, Cinsi Seçmə, Qohum Seçməsi, Qrup Seçməsi kimi bir çox digər təkamül mexanizmi təsir etməyi davam etdirməkdədir. Mutasiyalar, Gen Çarpazlaması (Crossing-over), Transpozonlar kimi mexanizmlər hələ də genlərimizə kombinasiyalar əlavə etməyi davam etdirməkdədir; ancaq Təbii Seçmənin qismən də olsa yavaşladılmış olmasından ötürü, əcdadlarımıza nəzərən daha yavaş təkamülləşməkdəyik, bu düzdür.

Bu Reklamı Kapat

Bu təkamülün davam etdiyini görməyin ən gözəl yollarından birisi, təkamül prosesi üçün çox qısa bir zaman dilimi olan son bir neçə min ilə baxıb, hansı genlərin dəyişdiyini müşahidə etməkdir. Bu, təkamülün davam edib etmədiyini anlamaq üçün əla bir üsuldur. Üstəlik bunu edərkən hansı genlərin Təbii Seçmə ilə, hansıların digər mexanizmlərdə təkamülləşdiyini ayırd edə bilərik; çünki hər mexanizmin genlər və xromosomlar üzərində fərqli izləri və formaları vardır. Çox sayda genomu müqyisə edərək nəzər yetirə bilərik və hansı genin necə təkamüllləşdiyini anlaya bilərik.

Məsələn, Təbii Seçmənin tamamilə dayandığını düşünürsüzsə, ona fokuslanaq. Bədənimizdə son bir neçə min ildə Təbii Seçmə ilə dəyişmiş genlər var mı? Əlbəttə! Yaxşı, bəlkə vəhşi həyatta görə biləcəyimiz qədər bol deyil; ancaq insanlarda hələ də Təbii Seçmə ilə təkamülləşən genlər var. Digər təkamül mexanizmlərindən bəhs etmirik belə!

Yair Field və dostlarının 2016 ilində Science jurnalında yayımladıqları bir məqalədə, aralarında laktoza toleransı, saç və göz rəngi, immun sistemimizin parçaları və boy uzunluğunun da yer aldığı bir çox fiziki və struktur xüsusiyyətlərin sadəcə 2000 ildə təkamülləşdiyi göstərilir! Ayrıca araşdırmanın nəticələrinə əsasən insan uşaqlarının başının çevrə ölçüsü, insulinin bədənimizdəki istifadəsi, hemoglobin özəlliklərimiz, qlükoza intoleransı, kişilərin BMİ miqdarı, klimaksa girmə yaşı, dişilərin qalça genişliyi, insan uşaqlarının doğum çəkisi, dişilərin bel/qalça nisbəti, orqanizmimizdəki ümumi xolesterin miqdarı, uşaqlarımızın doğuşdakı boyları kimi bir çox özəlliyimiz də son 2000 ildə sürətli bir şəkildə dəyişmiş və təkamülləşmiş ola bilər!

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/05/2022 17:10:03 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9044

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Mikoloji
Bilimsel
Toplum
Kırmızı
Yılan
Etoloji
Halk Sağlığı
Beslenme Davranışı
Duygu
Zehir
Maymun
Meyve
Şüphecilik
Güneş
Kimyasal Evrim
İnsanlık
Taklit
Gerçek
Yaşam
Avrupa
Element
Kanser
Eğitim
Genetik Değişim
Yüksek
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Alıntı Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et