:sharpen(0.5,0.5,true)/profile%2Fe2b5e970-dca2-4b21-8a76-954e5f435cb4.jpeg)
GÖRÜNMEZ BİR ZARIN ÜZERİNDE YÜRÜMEK
İlizyonlar Alemi
:sharpen(0.5,0.5,true)/content%2Ff73df1e8-b894-45a0-9748-bb73c1b36fa9.jpeg)
- Blog Yazısı
İlk yazıda evreni bir illüzyon, algımızı da bu illüzyonun bir parçası olarak tanımlamıştık. Şimdi gelin, bu illüzyonun "sahnesini" biraz daha yakından inceleyelim. Fizik derslerinde bize uzay ve zamanın birleşik bir yapı olduğu anlatılır; "Uzay-Zaman". Ama bu yapı genelde boş, ruhsuz ve sadece biz içine girince şekil değiştiren bir "hiçlik" gibi tarif edilir.
Benim zihnimde ise bambaşka bir resim var.
Evren Bir Sahne Değil, Bir Çarşaftır
Uzayı bomboş bir oda olarak düşünmeyi bırakın. Onun yerine, her yeri kaplayan, gergin, devasa bir çarşaf hayal edin. Biz bu çarşafın üzerine bırakılmış kum taneleri gibiyiz. Hareket ettiğimizde çarşaf dalgalanıyor, bir yere oturduğumuzda çarşaf çöküyor. İşte benim "Metrik Katman" dediğim şey tam olarak bu; uzay-zamanın kendisi, aslında mekanik özellikleri olan esnek bir zardır.
Işık Neden Bu Kadar Hızlı?
Neden evrende hiçbir şey ışık hızını geçemez? Ders kitapları bunun bir "evrensel sınır" olduğunu söyler. Ama neden? Benim cevabım yine o çarşafta gizli. Işık, bu çarşaf üzerinde yayılan bir titreşimdir. Bir davulun derisine vurduğunuzda sesin yayılma hızı, o derinin ne kadar gergin ve ne kadar ağır olduğuyla belirlenir.
Yani ışık hızı, evrenin "hız sınırı" tabelası olduğu için değil; üzerinde yaşadığımız o görünmez çarşafın esnekliği bu hıza izin verdiği için öyledir. Biz, bu muazzam çarşafın (Metrik Katman'ın) izin verdiği ölçüde hızlanabilir ve onun titreştiği ölçüde var olabiliriz.
Göremediğimiz Derinlik: Transversal Boyut
Vantilatör örneğine geri dönelim. Pervane dönerken bize bir "daire" gibi görünür, ama biz biliriz ki o pervanenin bir kalınlığı, bir derinliği vardır. İşte bizim evrenimiz de sadece sağa-sola, ileri-geriye ve yukarı-aşağı uzanan üç boyuttan ibaret değil.
Aklımı kurcalayan en büyük darbe şuydu: Ya üzerinde yaşadığımız bu çarşaf, bizim algılayamadığımız "yukarı" doğru bir derinliğe de sahipse? Ya kütle dediğimiz şey, o çarşafın bu derinliğe doğru "sıkışmasıyla" oluşuyorsa?
Bu yolculuğun bu durağında, sadece şunu hissetmenizi istiyorum: Ayaklarınızın altında boşluk yok. Ayaklarınızın altında, her bir adımınızda gerilen, her bir nefesinizde titreşen ve tüm galaksileri kucağında taşıyan devasa, mekanik bir
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.
KreosusKreosus'ta her 50₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.
PatreonPatreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.
YouTubeYouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.
Diğer PlatformlarBu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.
Giriş yapmayı unutmayın!Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
doku var.
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/02/2026 12:41:05 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/22189
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
BİR ÇERÇEVE DENEMESİ
EVRENİN ERKEN DEVLERİ
EVRENİN FPS DEĞERİ
KUANTUMUN HAYALETLERİ VE KATMANIN GİZLİ BİRLİĞİ
MADDENİN KALBİ
SAYILARIN DİLİ
MEKANİK GERİ TEPME
TANRI ZAR ATMAZ
DOYGUNLUK NOKTASI
GÖRÜNMEZ DEVLER VE EVRENİN SINIRLARI
Mikroçip Nedir? Mikroçip ne işe Yarar? Mikroçip Nasıl Üretilir?
:sharpen(0.5,0.5,true)/profile%2F4208bf65-0881-4bb5-8ff9-7420d3cc1778.jpeg)
Kontrolü Ele Almak
:sharpen(0.5,0.5,true)/old%2Fprofile_images%2F0947c1bd648e93ef95f94b9d8e58a366.jpeg)
Curiosity Marsta Tuzlu Mineral Bakımından Zengin Alana Ulaştı
:sharpen(0.5,0.5,true)/old%2Fprofile_images%2F2a684c53537264520f2b4f2c137d4033.jpeg)
EVDE NASL PANSUMAN YAPİLİR
:sharpen(0.5,0.5,true)/old%2Fprofile_images%2F19e978150fdc3f6efe1d23bad123abbc.jpeg)
Termodinamik ve ısı ilişkisi
:sharpen(0.5,0.5,true)/old%2Fprofile_images%2Fa6010b758cea06ab6d872f1cd05f31d7.jpeg)
Sindirim Sistemimiz.
:sharpen(0.5,0.5,true)/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Flogo-50.png)