Dünya Sağlık Örgütü Güney-Doğu Asya Bölgesi, vahşi poliovirüsün son vakasının üzerinden geçen 15 yılı anıyor; polio mirası daha geniş halk sağlığı kazanımlarını desteklemeyi sürdürüyor

Vahşi poliovirüsün son vakasının görülmesinden 15 yıl sonra, dünya nüfusunun dörtte birini barındıran Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Güney-Doğu Asya Bölgesi, çocuk felcinden arındırılmış statüsünü başarıyla sürdürürken, polio programından elde edilen deneyim ve yenilikleri daha geniş halk sağlığı hedeflerini hızlandırmak için kullanmaya devam ediyor.

WHO Güney-Doğu Asya Bölgesi Sorumlu Yetkilisi Dr. Catharina Boehme, “Bu olağanüstü başarı, eşi benzeri görülmemiş çabaların bir sonucudur. Kararlı hükümet liderliği, özverili sağlık çalışanları ve toplumlarla kurulan güçlü ortaklıklar sayesinde nelerin başarılabileceğini ve sürdürülebileceğini göstermektedir,” dedi.

2011 yılında bugün, Hindistan’ın Batı Bengal eyaletine bağlı Howrah kentinde 18 aylık bir kız çocuğunun vahşi poliovirüs nedeniyle felç olması, Bölge’de kaydedilen son vaka oldu. Ardından yürütülen kapsamlı ve yoğun müdahale çalışmaları, bu vakanın tekil kalmasını sağladı. WHO Güney-Doğu Asya Bölgesi, üç yıl sonra, 27 Mart 2014 tarihinde resmen çocuk felcinden arındırılmış bölge olarak sertifikalandırıldı.

Bölge ülkeleri, poliovirüsün yeniden ithal edilmesine karşı sıkı bir teyakkuz hâlini sürdürürken, bir dönem yaygın felç ve ölümlere yol açan bu hastalığa karşı çocukları aşılama yoluyla korumaya devam ediyor.

2025 yılı boyunca Bölge genelinde 50 bini aşkın dışkı örneği toplanarak, ulusal, bölgesel ve küresel referans merkezlerini kapsayan 13 WHO akreditasyonlu polio laboratuvarında analiz edildi. Sürveyans sistemleri, poliodan arındırılmış statünün korunması için gerekli standartların üzerinde performans göstermeyi sürdürüyor.

Olası poliovirüs dolaşımını erken tespit edebilmek amacıyla, beş ülkede yüksek riskli nüfuslar arasında toplam 93 noktada çevresel sürveyans faaliyetleri yürütülüyor.

WHO ve UNICEF’in Ulusal Bağışıklama Kapsamı Tahminleri’ne (WUENIC) göre Bölge, uzun yıllardır %90’ın üzerinde seyreden aşılama oranları sayesinde yüksek toplum bağışıklığını koruyor. Bivalan oral polio aşısı ile en az bir doz inaktive polio aşısı kapsamı istikrarlı biçimde yüksek seviyelerde tutuluyor.

İnsani krizler, doğal afetler ve COVID-19 pandemisi süresince dahi ülkeler, yüksek kaliteli sürveyans ve bağışıklama hizmetlerini kesintisiz sürdürerek elde edilen kazanımları güvence altına aldı.

Bağımsız denetim mekanizması olarak görev yapan Güney-Doğu Asya Bölgesel Poliomyelit Eradikasyon Sertifikasyon Komisyonu (SEA-RCCPE), her yıl düzenli olarak toplanarak ülkelerin ilerlemesini değerlendirmekte, riskleri analiz etmekte ve Bölge’nin poliodan arındırılmış statüsünün devamını doğrulamaktadır.

Polio eradikasyon programı, tek bir hastalığın ötesinde kalıcı kazanımlar sağlamayı sürdürüyor. Üye ülkeler, bu programdan elde edilen yenilikleri ve operasyonel deneyimleri; rutin bağışıklama hizmetlerinin güçlendirilmesi, kızamık ve kızamıkçık eliminasyonunun ilerletilmesi, halk sağlığı laboratuvar kapasitesinin ve acil durumlara hazırlığın artırılması için başarıyla uyguluyor. Bu çalışmalar, daha önce ulaşılamayan topluluklara erişilmesini ve bağışıklık boşluklarının kapatılmasını mümkün kıldı.

Bölge ülkeleri ayrıca diğer aşıyla önlenebilir hastalıklara karşı da önemli ilerlemeler kaydetti. Anne ve yenidoğan tetanozunun eliminasyonu sürdürülürken; pnömokok hastalığı, rotavirüs, hepatit B, Japon ensefaliti, tifo ve insan papilloma virüsüne karşı aşıların kullanıma alınması ve yaygınlaştırılması, ölüm oranlarını ve uzun vadeli hastalık yükünü azaltmaya devam ediyor.

Dünyanın herhangi bir yerinde polio varlığını sürdürdüğü sürece, yeniden bulaş riski devam ediyor. Dr. Boehme, ülkelerin yalnızca polio için değil, tüm aşıyla önlenebilir hastalıklar için yüksek aşılama oranlarını, güçlü sürveyans sistemlerini ve hızlı müdahale kapasitesini koruması gerektiğini vurguladı.

“Polio endemisitesinden kalıcı olarak poliodan arındırılmış statüye ulaşılması, iddialı halk sağlığı hedeflerinin başarılabilir olduğunu göstermektedir,” diyen Dr. Boehme, WHO’nun her çocuğu güçlü rutin bağışıklama sistemleri aracılığıyla korumak ve Bölge genelinde hastalık eliminasyonunu ilerletmek üzere ülkelere desteğini sürdüreceğini ifade etti.